Panno Hanno, dziewczynka powinna dalej się uczyć! Takie bystre umysły nie zdarzają się często. Ma wyjątkowy dar do języków i literatury. Gdyby pani widziała jej prace!

Anno Stanisławo, trzeba dziewczynce dalej się uczyć. Takie światłe głowy rzadko się trafiają. Ma szczególny dar do języków, do literatury. Żebyś widziała jej wypracowania!

Mojej córce było trzy lata, gdy znalazłam ją pod mostem, w błocie. Wychowałam jak własną, choć ludzie szeptali za plecami. Teraz jest nauczycielką w mieście, a ja wciąż mieszkam w swojej chatynce, przeglądając wspomnienia jak drogocenne paciorki.

Podłoga skrzypnęła pod nogą po raz setny myślę, że trzeba by naprawić, ale jakoś ręce nie sięgają. Usiadłam przy stole, wyjęłam swój stary pamiętnik. Strony pożółkły jak jesienne liście, ale atrament wciąż przechowuje moje myśli. Za oknem wieje, brzoza stuknięciem gałązki prosi się do środka.

Czego się rozkrzyczałaś? mówię do niej. Poczekaj trochę, wiosna przyjdzie.

Śmieszne, oczywiście, rozmawiać z drzewem, ale kiedy żyje się samotnie, wszystko wokół wydaje się żywe. Po tamtych strasznych czasach zostałam wdową mój Stefan zginął. Jego ostatni list przechowuję do dziś pożółkły od czasu, wytarty na zgięciach, tyle razy go czytałam. Pisał, że wkrótce wróci, że mnie kocha, że będziemy żyć szczęśliwie A tydzień później dowiedziałam się.

Dzieci Bóg nie dał, może i lepiej w tamtych latach nie było czym wyżywić. Przewodniczący kołchozu, Mikołaj Iwanowicz, pocieszał mnie:

Nie martw się, Anno. Jeszcze młoda jesteś, wyjdziesz za mąż.

Nie wyjdę więcej za mąż odpowiedziałam stanowczo. Raz kochałam, wystarczy.

W kołchozie pracowałam od świtu do nocy. Brygadzista Piotrowicz, bywało, krzyczy:

Anno Stanisławo, idź już do domu, czas późny!

Zdążę odpowiadam. Dopóki ręce pracują, dusza się nie starzeje.

Gospodarstwo miałam niewielkie koza Mania, uparta jak ja sama. Pięć kur budziły mnie lepiej niż kogut. Sąsiadka Klaudia często żartowała:

Ty to chyba nie indyk? Czemu twoje kury krzyczą najwcześniej?

Ogródek uprawiałam ziemniaki, marchew, buraki. Wszystko swoje, z ziemi. Jesienią robiłam przetwory ogórki kiszone, pomidory, grzyby marynowane. Zimą, bywało, otworzę słoik i jakby lato wróciło do domu.

Tamten dzień pamiętam jak dziś. Marzec był mokry, wilgotny. Od rana mżyło, pod wieczór przymroziło. Poszłam do lasu po chrust piec trzeba było napalić. Po zimowych wichurach gałęzi było pełno, tylko zbierać. Nazbierałam wiązkę, wracam koło starego mostu, słyszę ktoś płacze. Najpierw myślę wydawało się, wiatr szaleje. Ale nie, wyraźnie, po dziecięcemu łka.

Zeszłam pod most, patrzę mała dziewczynka siedzi, cała w błocie, sukienka mokra, podarta, oczy przestraszone. Gdy mnie zobaczyła ucichła, tylko drży jak osikowy listek.

Czyjaś ty, maleńka? pytam cicho, by nie przestraszyć jeszcze bardziej.

Milczy, tylko mruga oczkami. Usta sine z zimna, ręce czerwone, spuchnięte.

Zmarzła na kość mówię bardziej do siebie. Chodź, zaniosę cię do domu, ogrzejesz się.

Wzięłam ją na ręce lekka jak piórko. Owinęłam swoją chustą, przytuliłam do piersi. A sama myślę co to za matka, co dziecko pod mostem zostawia? W głowie się nie mieści.

Chrust musiałam rzucić nie było już do niego głowy. Całą drogę do domu dziewczynka milczała, tylko kurczowo trzymała się mojej szyi zmarzniętymi paluszkami.

Przyniosłam do domu, sąsiedzi już czekają wieści po wsi szybko się roznoszą. Klaudia pierwsza przybiegła:

Boże, Anno, skąd ją wzięłaś?

Pod mostem znalazłam mówię. Porzucona, widać.

Ojej, co za nieszczęście załamała ręce Klaudia. I co z nią zrobisz?

Jak to co? Zostawię u siebie.

Zwariowałaś, Anno? odezwała się baba Małgorzata. Gdzie tobie dziecko? Czym je wyżywić?

Tym, co Bóg da odcięłam.

Najpierw napaliłam w piecu, zaczęłam grzać wodę. Dziewczynka cała w siniakach, chuda, żebra wystają. Wykąpałam ją w ciepłej wodzie, owinęłam starą bluzką innych dziecięcych ubrań w domu nie było.
Jeść chcesz? pytam.

Skinęła nieśmiało.

Nalałam jej wczorajszego barszczu, ukroiłam chleba. Je łapczywie, ale starannie widać, że nie uliczna, domowa dziewczynka była.

Jak masz na imię?

Milczy. Czy boi się, czy naprawdę mówić nie umie.

Położyłam ją spać w moim łóżku, sama ułożyłam się na ławie. W nocy kilka razy się budziłam sprawdzić, jak tam. Śpi, zwinięta w kłębek, we śnie pochlipuje.

Rano pierwsze kroki skierowałam do sołtysa zgłosić znalezisko. Sołtys, Jan Stefanowicz, tylko ręce rozłożył:

Nie było zgłoszeń o zaginione dziecko. Może ktoś z miasta podrzucił

Co teraz robić?

Zgodnie z prawem do domu dziecka trzeba. Zaraz zadzwonię do powiatu.

Serce mi się ścisnęło:

Poczekaj, Stefanowiczu. Daj mi czas może rodzice się zgłoszą. A tymczasem zostawię ją u siebie.

Anno Stanisławo, dobrze pomyśl

Nie ma o czym. Już zdecydowałam.

Nazwałam ją Marysią na cześć mojej matki. Myślałam, może rodzice przyjdą, ale nikt się nie pojawił. I chwała Bogu przywiązałam się do niej całym sercem.

Z początku było ciężko w ogóle nie mówiła, tylko wodziła oczami po chacie, jakby czegoś szukała. W nocy budziła się z krzykiem, cała drżała. Przytulałam ją do siebie, głaskałam po główce:

Nic, córeczko, nic. Teraz będzie dobrze.

Ze starych tkanin uszyłam jej ubranka. Pofarbowałam na różne kolory niebieski, zielony, czerwony. Wyszło skromnie, ale wesoło. Klaudia, gdy zobaczyła, klasnęła w dłonie:

Ojej, Anno, masz złote ręce! Myślałam, że tylko z łopatą dajesz radę.

Życie nauczy być i