Hanno Wasylówno, dziewczynka musi kontynuować naukę! Takie bystre umysły są rzadkością. Ma wyjątkowy dar do języków i literatury. Powinniście zobaczyć jej prace!

Hanno Wasylówno, trzeba dziewczynce dalej się uczyć. Takie bystre głowy rzadko się trafiają. Ma szczególny dar do języków, do literatury. Żebyś widziała jej wypracowania!

Mojej córce było trzy lata, gdy znalazłam ją pod mostem, w błocie. Wychowałam jak rodzoną, choć ludzie szeptali za plecami. Teraz jest nauczycielką w mieście, a ja wciąż mieszkam w swojej chacie, przesuwając wspomnienia jak drogocenne paciorki.

Podłoga skrzypnęła pod nogą po raz setny myślę, że trzeba by naprawić, ale jakoś nigdy nie mam czasu. Usiadłam przy stole, wyciągnęłam stary pamiętnik. Strony pożółkły jak jesienne liście, ale atrament wciąż trzyma moje myśli. Za oknem zawieja, brzoza stuka gałęzią, jakby prosiła się do środka.

Czego się tak rozkrzyczałaś? mówię do niej. Poczekaj trochę, wiosna przyjdzie.

Śmieszne, oczywiście, rozmawiać z drzewem, ale kiedy żyjesz sama, wszystko wokół wydaje się żywe. Po tych strasznych czasach zostałam wdową mój Stefan zginął. Jego ostatni list wciąż przechowuję, pożółkły od czasu, wytarty na zagięciach tyle razy go czytałam. Pisał, że wkrótce wróci, że mnie kocha, że będziemy żyć szczęśliwie A tydzień później dowiedziałam się prawdy.

Dzieci Bóg mi nie dał, może i lepiej w tamtych latach nie było czym wyżywić rodziny. Przewodniczący kołchozu, Mikołaj Iwanowicz, pocieszał mnie:

Nie martw się, Hanno. Jeszcze jesteś młoda, wyjdziesz za mąż.

Nie wyjdę już nigdy odpowiadałam stanowczo. Raz kochałam, wystarczy.

W kołchozie pracowałam od świtu do zmierzchu. Brygadzista Piotrowicz czasem krzyczał:

Hanno Wasylówno, idź już do domu, czas późny!

Zdążę odpowiadałam. Dopóki ręce pracują, dusza nie starzeje się.

Gospodarstwo miałam niewielkie koza Mańka, uparta jak ja sama. Pięć kur budziły mnie lepiej niż jakikolwiek kogut. Sąsiadka Klaudia często żartowała:

Ty to chyba nie indyk? Czemu twoje kury krzyczą najwcześniej?

Ogród trzymałam ziemniaki, marchew, buraki. Wszystko swoje, z ziemi. Jesienią robiłam przetwory ogórki kiszone, pomidory, grzyby marynowane. Zimą otwierałam słoik i nagle w domu było jak latem.

Tamten dzień pamiętam jak dziś. Marzec był mokry, wilgotny. Rano mżyło, wieczorem przymarzło. Poszłam po chrust piec trzeba było rozpalić. Po zimowych wichurach gałęzi było mnóstwo, tylko zbierać. Nazbierałam wiązkę, wracam koło starego mostu i słyszę ktoś płacze. Najpierw myślałam, że wiatr hula. Ale nie, wyraźnie, po dziecięcemu.

Zeszłam pod most, patrzę mała dziewczynka siedzi, cała w błocie, sukienka mokra, podarta, oczy przerażone. Gdy mnie zobaczyła ucichła, tylko drży, jak osikowy listek.

Czyjaś ty, maleńka? pytam cicho, by nie przestraszyć jeszcze bardziej.

Milczy, tylko mruga oczami. Usta sine z zimna, ręce czerwone, opuchnięte.

Zamarzła zupełnie mówię bardziej do siebie. Chodź, zabiorę cię do domu, ogrzejesz się.

Wzięłam ją na ręce lekka jak piórko. Owinęłam swoją chustą, przytuliłam do piersi. A sama myślę co to za matka, co dziecko pod mostem zostawia? Głowa mi się nie mieści.

Chrust musiałam rzucić nie było już czasu. Całą drogę do domu dziewczynka milczała, tylko kurczowo trzymała się mojej szyi zmarzniętymi paluszkami.

Przyniosłam ją do domu, sąsiedzi już czekali wieści po wsi rozchodzą się szybko. Klaudia pierwsza przybiegła:

Boże, Hanno, skąd ją masz?

Znalazłam pod mostem mówię. Porzucona, widać.

Ojej, jakie nieszczęście załamała ręce. Co z nią zrobisz?

Jak to co? Zostawię u siebie.

Zwariowałaś, Hanno? wtrąciła się baba Motrza. Gdzie tobie dziecko? Czym je wyżywi