Zmieniłem zdanie co do ślubu Archip, zapalony czterdziestoletni naukowiec, całymi dniami siedzi w laboratorium, pochłonięty pracą nad wyjątkowym ekstraktem z korzeni rzadkiej rośliny i nawet nie zauważa nieśmiałych zalotów młodziutkiej sprzątaczki Zosi. Gdy dziewczyna zaprasza go na herbatę z domową kiełbasą, Archip początkowo nieufnie podchodzi do jej wiejskich przysmaków, jednak szybko pozwala się skusić i zakochuje się w Zosi po uszy. Wkrótce wybiera się ze swoją ukochaną do jej rodzinnej wioski, by poznać przyszłych teściów. Tam czeka go rodzinna burza: nadopiekuńcza mama Zosi, surowa gospodyni w podomce i walonkach, nie szczędzi mu gorzkich słów, a ojczym dziewczyny okazuje się być młodym, przystojnym mężczyzną. Pomiędzy awanturą, konfliktami i wiejską gościnnością Archip przekonuje się, że życie z ukochaną na wsi to nie bajka. Skonfrontowany z nieustępliwą rodziną, licznymi absurdami i własnymi wątpliwościami, zaczyna wahać się przed podjęciem decyzji o ślubie z Zośką.

Zrezygnowałem ze ślubu

Dziennik osobisty, wtorek

Czasami łapię się na tym, że nie wiem, czy bardziej kocham swoją naukową pracę, czy po prostu uciekam w nią przed życiem. Dzisiaj znowu zostałem do późna w laboratorium Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, przenosząc przez kilka godzin podejrzane roztwory z jednej probówki do drugiej i analizując próbki sproszkowanych korzeni rzadkich roślin. Codziennie powtarzam sobie, że jeszcze trochę, jeszcze kilka doświadczeń i może nareszcie pokażę światu to moje odkrycie ekstrakt z korzeni, o którym śnię po nocach.

Z takim zapałem czterdziestoletni naukowiec, jaki ze mnie, mógłby przegapić nawet, gdyby smoczyca przeszła przez laboratorium. Albo nową, młodą panią sprzątającą, która od niedawna pojawia się w instytucie. Ma na imię Bożena, a raczej Bożenka, jak każe się tytułować koleżankom. Często łapię jej spojrzenie na sobie, ale trudno mi na to reagować zamknięty jestem na swoje myśli i marzenia.

Nie raz już nachodziła mnie w moim skromnym przelotnym gabinecie, podpierając się mopem i taksując mnie wzrokiem, jakby czytała w myślach. Dzisiaj chyba pierwszy raz odważyła się coś więcej.

Panie Arkadiuszu, cały czas pan tak siedzi w jednym miejscu, już od rana, nawet pan się nie ruszy. Może da się pan zaprosić na herbatę? Przypadkiem przyniosłam czajnik elektryczny z domu. I własnej roboty swojskie kiełbaski.

Słysząc słowo kiełbaski, oderwałem się od tych swoich flakoników i z prostolinijną ulgą podniosłem się z krzesła.

Herbatka? Z kiełbaskami? Grzechem byłoby odmówić takiej przyjemności.

Bożenka, jeszcze podenerwowana, wyciągnęła z plecaka najpierw czajniczek, zaraz potem plastikowy pojemnik z domowymi kiełbaskami.

To mama przywiozła mi wczoraj z wioski świeże mięso, a ja sama napełniłam jelitka, dorzuciłam trochę słoniny, i włożyłam do piekarnika.

Postawiła z dumą pojemnik na biurku. Przyzwyczajonym ruchem sięgnąłem po okulary noszone w fartuchu i zlustrowałem zawartość pudełka.

A jak długo to leżało w tym plecaku?

Bożenka wzruszyła ramionami, nieco zmieszana:
Od rana, chyba. W szatni, tam jest chłodno. Ciągle ogrzewania nie włączyli.

Podrapałem się po głowie. Zastanawiałem się jeszcze przez chwilę, po czym powiedziałem:
W takim razie, napijmy się tylko herbaty, dobrze? A to, weź, Bożenko, do domu. Lepiej nie ryzykować.

Wyraźnie zawiedziona zabrała swój pojemnik.

Domyśliłem się, że czuje się dotknięta. Groźnie zmarszczyła brwi.

O, nie, tylko, żeby pan nie otworzył tego beze mnie! krzyknęła, podnosząc głos i odruchowo odsunęła pojemnik dalej.

Nic mu nie będzie wciągnęła powietrze, otwierając pojemnik i wąchając zawartość. Dobrze pachnie. Wy, mieszczuchy, to sobie już uroiliście, że wszystko się psuje na zawołanie.

Postawiła z hukiem pudełko na stole i zaczęła nalewać herbaty.

Nieśmiało podszedłem do stołu. Gorąca herbata rozgrzała mnie od środka, wprawiając w lepszy nastrój. Zerkam ukradkiem na Bożenkę zajadającą swoje kiełbaski.

Wołowa? pytam.

Tak przytaknęła.

Wygląda apetycznie. I pachnie bardzo dobrze.

Ślina napłynęła mi do ust. Rozum swoje, organizm swoje.

Westchnąłem, ale wygłaszałem swoje wątpliwości:
Temperatura w szatni, zgodnie z przepisami BHP, nie powinna przekraczać dwudziestu dwóch stopni, więc teoretycznie, żadne bakterie…

Co? przerwała dziewczyna.

Zauważyłem kropelkę tłuszczu na jej okrągłym podbródku i tłustą plamkę na nosie. Myśli mi się kotłują: Pachnie przecież dobrze. Arkadiusz, nie bądź dziecinny. I tak mało masz przyjemności. Ale z drugiej strony: Może jednak sobie odpuść, wiem, do czego może doprowadzić nieprawidłowe przechowywanie jedzenia. Przecież ona raczej nie jest ekspertem

Piłem więc herbatę dalej, a w żołądku burczało coraz głośniej.

I wtedy stało się coś nieoczekiwanego! Moja ręka sięgnęła po kiełbaskę. Skórka chrupła pod zębami.

O matko, jakie pyszności. Kto to zrobił?

Ja sama! zawstydziła się Bożenka.

Zamknąłem oczy z rozkoszy.

Brak mi słów.

Dziewczyna odetchnęła z ulgą i otarła ukradkiem łzy.

No! Widzisz, jak ci smakuje! A jeszcze przed chwilą narzekałeś. Od dziecka sama gotuję. powiedziała rozpromieniona.

***

W ramach wdzięczności zaproponowałem później, że odprowadzę Bożenkę na przystanek autobusowy. Rozmawialiśmy po drodze; okazało się, że ma zaledwie dwadzieścia trzy lata. Tak młodziutka! Mogłaby być moją córką.

Czekaliśmy na autobus dobrych dziesięć minut, oczywiście nie było żadnego.

Chcesz może jutro trochę ciasta? zapytała niespodziewanie. Sama piekłam, nie kupuję w sklepie. Wolisz z twarogiem czy marchewkowe?

Każde lubię.

To upiekę dwa.

Co zadziwiające, czułem szczerą ekscytację na myśl o jutrzejszym dniu. Nawet przestałem myśleć o pracy. Nawet śnił mi się wstydliwy sen… W moich snach rozbierała się Bożenka.

Rano obudziłem się z gorącymi policzkami.

Tego jeszcze brakowało, Arkadiuszu! Czterdzieści lat na karku i takie rzeczy

Część II

Przed spotkaniem z rodziną Bożenki, denerwowałem się nie na żarty. Gdy taksówka trzęsła się po dziurawych podkrakowskich drogach, gładziłem skąpe włosy na czubku głowy i gapiłem się w okno.

Wczoraj Bożenka starannie usunęła mi pęsetą wszystkie siwe włosy przytulając moją głowę do swojego uda.

Ubrany byłem w garnitur, krawat, nawet psiknąłem się wodą kolońską.

Ona przytuliła się policzkiem do mojego, przymrużyła oczy jak kociak.

Spodobasz się im pocieszała. Mama jest racjonalna, a ojczym – dusza człowiek.

Ile lat ma twoja mama?

Czterdzieści pięć.

No to widzisz… Ja już mam czterdzieści. Myślisz, że się zgodzą?

Nie panikuj. Najwyżej powiem, że jestem z tobą w ciąży zażartowała.

Proszę cię, bez takich żartów. Nie zaczynajmy tak nowego rozdziału.

Dojechaliśmy. Szarpnął mną wiatr, czapka prawie poleciała. Zima w tych okolicach była naprawdę sroga.

Bożenka skoczyła z bagażami do swojego domu, ja z ciekawością patrzyłem na tę chałupę krzywa dachówka, stara kominiarska blacha ozdobiona garnkiem po bigosie, drewniane drzwi wyłożone kocem dla izolacji, krzywe ściany zaszpachlowane na biało. Jak z uliczki w jakiejś beskidzkiej wiosce.

Nie mogłem uwierzyć, że to właśnie tutaj mieszka Bożenka. Chyba, że to dom letniskowy albo jakaś buda myśliwska…

W środku, kazano mi się rozebrać i weszliśmy do jedynego pokoiku.

Wychodzi kobieta w bawełnianym szlafroku matka Bożeny.

Dzień dobry. To Arkadiusz, mój narzeczony. Opowiadałam mamie o tobie, pamiętasz?

Od matki bił chłód.

Dobry wieczór odpowiedziała przez zęby, patrząc na mnie przenikliwie.

Już wiedziałem, że nie będzie łatwo.

Ty sobie chyba żartujesz, dziewczyno? Ile wy macie lat?

Zacząłem się jąkać:
No, ja mam czterdzieści

A moje dziecko dwadzieścia trzy! Przecież ty mógłbyś być jej ojcem!

Nie mogąc się powstrzymać, zacząłem recytować:
Tak, jestem starszy, ale kocham Bożenkę i mam z czego ją utrzymać, mieszkanie w Krakowie, nawet działka pod miastem

Ale samochodu nie masz!

Prawda. Słabiej widzę. Ale mogę nauczyć Bożenkę prowadzić, jeżeli to pani tak przeszkadza

Jeszcze czego! krzyknęła pani Jola. Chcesz zrobić z mojej córki następcę gosposi?! U nas już nie ma pańszczyzny!

Ależ proszę pani! Ja naprawdę chcę ją poślubić, a potem wziąć ślub w kościele, dzieci… Będę tylko dobry dla niej.

Zza kaflowego pieca wychylił się ojczym Bożenki, pan Andrzej młodszy o całe dziesięć lat od jej matki, wysportowany brunet z wiecznie roześmianą buzią.

Bardzo mi miło, słyszałem o panu, witam serdecznie.

Ale matka wcale nie miękła:

Andziu, nie zaprzyjaźniaj się z nim, nie oddam mojej córki staremu kawalerowi!

Bożenka aż jęknęła:

Mamo! Przestańcie! Ja i tak odejdę z Arkadiuszem.

Nigdzie nie pójdziesz!

Rozpętała się regularna kłótnia. Bardzo chciałem tego uniknąć.

Cicho odsunąłem dłoń Bożenki od mojej i zacząłem się cofać do drzwi.

Przepraszam Bożenko, żegnaj… Nie będę walczył z twoją matką.

A ona może mnie tak traktować? Może żyć sobie z przyjacielem młodszym od siebie, a mnie wyrzuca z domu, żebym nie przeszkadzała?!

Nie pyskuj! krzyknął Andrzej.

Zamknij się! ryknęła jeszcze głośniej matka.

Rozkręcała się domowa awantura. Ja schyliłem głowę i ruszyłem do drzwi, niemal oberwałem taboretem.

Boże, uratuj mnie z tego kabaretu powtarzałem sobie, wybiegając przez drzwi, potem przez bramę, potem biegłem przez pół wsi, szukając stacji PKP albo choćby taksówki.

Stres trzymał mnie za gardło jak żelazny imadło. Po co mi to małżeństwo? jęknąłem w myślach, brodząc w śniegu. Siedziałbym w ciepełku, w laboratorium, a nie urządzał cyrk.

Wyjąłem telefon, ale zero zasięgu.

Zniechęcony wróciłem do domu z garnkiem na kominie, tam, skąd uciekałem.

Na ganek wyszła Bożenka z torbami.

Arkusiu, tu jesteś? szepnęła. Kochany, tak się bałam, że cię już nie znajdę.

Zabrakło mi powietrza, wyszedłem się przewietrzyć skłamałem.

Skoro mama nie chce mnie pobłogosławić, to od niej odchodzę oznajmiła Bożena dramatycznie.

Stałem pokracznie na śniegu, bo buty były zbyt cienkie na tę pogodę, palce mi skostniały. Tu, jak w górach, nie jest łatwo się zakochiwać.

I już nie wiedziałem, czy chcę zostać z Bożenką. Czy warto dla niej znosić taką rodzinę?

Matka Bożenki wyniosła się na ganek, narzuciła na ramiona kożuch, na nogi wsunęła filcowe buty.

Nie szanujesz mnie, to droga wolna. Teraz on będzie za ciebie odpowiadał.

Bożena kiwnęła głową.

Lepiej z nim niż z wami, mama. Arkadiusz to dobry facet. Wywołajcie nam tylko taksówkę.

A co ja jestem odparła matka Sama sobie załatwiaj.

Bożenka wbiła mi pięść w bok:

Zrób coś

Nie mam tu zasięgu. Idźcie poproście sąsiadów.

Po raz pierwszy znalazłem się w tak niekomfortowej sytuacji. Strach, zimno, nogi odmawiały posłuszeństwa, padłem.

Co ci jest?! krzyknęła Bożenka na całą wieś. Arkusiu!

Kręci mi się w głowie Nie sądziłem, że tu skończę, naprawdę chcę wrócić do Krakowa wymamrotałem.

Wydawało mi się, że otworzyło się przede mną piekło.

Półprzytomnie poczułem igłę miejscowa felczerka dała mi zastrzyk.

Powoli dochodząc do siebie, patrzyłem na zakrzywiony sufit i posklejane wapnem ściany, leżałem pod kocem na skrzypiącym tapczanie.

Proszę leżeć, panie Arkadiuszu powiedziała felczerka ma pan nadciśnienie, nie wolno się denerwować.

Tak się nie stresowałem przez cztery dekady jak dziś

Widziałem już tylko krzywą twarz przyszłej teściowej.

Jeszcze chory! syknęła.

Mamo, zostaw! wtrąciła się Bożena.

Przyniosła mi gorącą herbatę i poiła z łyżeczki.

Może zabierze mnie pani z powrotem do miasta? spytałem felczerki.

Ja tu tylko mieszkam, do Krakowa jest trzydzieści kilometrów, nie mam auta.

Chcesz wracać? wtrąciła Bożenka. Już nie trzeba, mama się zgodziła

Ale ja miałem zupełnie inne plany.

Jak tylko stąd wyjadę, nigdy już się nie ożenię. I już nigdy nie dam się omotać żadnej kobiecie, postanowiłem w duszy.

***

Zamknąłem dziś laboratorium jako ostatni. Zwróciłem się do laborki Magdy:

Skończyłem, już czas kończyć i pani. Mówiłem pół godziny temu, że już zamykam.

Speszyła się, popchnęła okulary.

Przyniosłam sernik. Może napije się pan herbaty?

Nie! krzyknąłem. Tu się pracuje, nie ucztuje!

Ale już po godzinach spróbowała się uśmiechnąć.

Proszę iść do domu! rzuciłem gwałtownie.

Odeszła cicho, zamknąwszy za sobą drzwi.

Wariat usłyszałem szept pod nosem.

Odetchnąłem głęboko i zamknąłem laboratorium.

Do domu wróciłem o ósmej wieczorem.

Bożena otworzyła drzwi.

Dobry wieczór, panie Arkadiuszu.

Co na kolację? zapytałem beznamiętnie.

Rosół z kaczki i pierogi z ziemniakami.

Dobrze. Spisz, ile ci jestem winien za produkty, doliczę do twojej wypłaty na koniec miesiąca.

Zdjąłem płaszcz, umyłem ręce, poszedłem na kuchnię.

Bożena kręciła się koło mnie:

Zły jesteś na moją mamę? Już wyjaśniłam wszystko. Przecież się bała, że taki szanowany człowiek, naukowiec, profesor prawie, nie będzie mnie traktował poważnie. Chciała tylko trochę podbić moją wartość. Dziwnie wyszło, ale kocham cię. Może się niepotrzebnie denerwujesz o tamtą kłótnię?

Siedziałem, mieszając zupę. Jakoś nie potrafiłem już cieszyć się kolacją.

Może to z tobą strach, a może z tą rodziną Sam nie wiem.

Wstałem, wyprowadziłem Bożenkę z kuchni, wręczyłem jej rzeczy:

Już późno. Idź do domu. Jutro możesz nie przychodzić. Sam zjem pierogi. Ale pojutrze jesteś mile widziana.

Zamknąłem za zapłakaną dziewczyną drzwi i z westchnieniem wróciłem do kuchni, do zimniejącego rosołu.