Zejdź na ziemię

Zejdź na ziemię

Mamo, wyobraź sobie, co by było, gdybym dostała się na Uniwersytet Warszawski? Tam jest wydział filologii, czytałam na forach absolwenci potem pracują w ONZ, w ambasadach

Irena odłożyła nóż po krojeniu ogórków i spojrzała na córkę, jakby ta właśnie zaproponowała taniec na stole.

Bogusiu, co ty gadzasz? Jaki Warszawski? zamruczała, wracając do sałatki. Dokąd ci to? Tam jest pełno mądrych ludzi. Zejdź na ziemię! Rozpadniesz się, wrócisz znowu do domu, a miejsce w normalnym uniwersytecie już ktoś zajął.
Ale moje wyniki
Wyniki, wyniki machnęła nożem Irena. Ciesz się, że jest tu gdzieś do pójścia. Będziesz przy mnie, nie będziesz musiała wędrować po obcych zakamarkach.

Bogusława ucichła, patrząc w okno. Matka od dawna nie pozwalała jej marzyć. Wyniki egzaminu maturalnego sprawdzała w swoim pokoju, zamykając drzwi na zatrzask. Dziewięćdziesiąt cztery z języka polskiego. Dziewięćdziesiąt jeden z angielskiego. Osiemdziesiąt dziewięć z wiedzy o społeczeństwie.

Bogusława przeczytała liczby trzykrotnie, nie wierząc. Potem powoli oparła się o poduszkę i wpatrywała się w sufit, na którym pęknięcie przypominało mapę nieznanego kraju. W głowie było jednocześnie pustko i rozbrzmiewająco.

Była jedną z najlepszych absolwentek dzielnicy. Z takimi wynikami mogła wstąpić wszędzie.

Wszędzie

Tego wieczoru przeglądała strony uczelni aż do trzeciej nad ranem, przeglądając programy, czytając opinie, zestawiając progi punktowe. Gdy wpadła na stronę Uniwersytetu Warszawskiego, z historyczną kamienicą w tle i opisem Wydziału Języków Obcych, coś kliknęło w jej wnętrzu. Jak zamek, który w końcu otworzył się.

To jest to. To miejsce, które potrzebuje.

Jednak matka nie podzieliła wyboru córki.

Nawet nie myśl! krzyknęła matka, aż głos jej się załamał. Jaki Warszawski?! Chcesz mnie zostawić samą?

Irena biegła po kuchni, chwytając się najpierw krawędzi stołu, potem oparcia krzesła.

Mamo, nie zostawiam
Zostawiasz! Zdrajczyni! Wychowałam cię, poświęciłam ci życie, a ty

Ten dramat odtwarzał się każdego dnia.

Bogusława przestała normalnie spać. Cienie zalegały pod oczami, apetyt znikł. Chodziła po mieszkaniu jak cień, starając się nie dawać się matce w oczy, ale to było niemożliwe dwupokojowe mieszkanie było za małe, by się schować.

Irenko, dość już, wtrąciła ciotka Marzena, młodsza siostra matki, przyjeżdżająca na weekend i łapiąca kolejny akt tragedii. Dziewczyna ma talent. Niech jedzie, niech się uczy. To jej przyszłość!
A moja przyszłość to zostać tu sama?!
Masz czterdzieści trzy lata! Życie dopiero przed tobą. Marzena nie wytrzymała. A Bogusława nie jest twoją podopieczną! Ma własne życie!

Babcia, cicha i skulona, siedziała w kącie i kiwała głową.

Irenko, puść dziecko. Same będziesz później gryźć łokcie, bo nie dałaś jej szansy na coś większego.

Irena nie słuchała. W jej głowie dojrzewał plan. Po kilku dniach Bogusława przeszukała całą szafę, wszystkie szuflady. Paszport, akt urodzenia, świadectwo wszystko zniknęło.

Mamo! Gdzie moje dokumenty?

Irena siedziała przed telewizorem z triumfalnym wyrazem twarzy.

Tam, gdzie nie dosięgniesz. I nic nie podpiszę, rozumiesz? Masz siedemnaście lat, bez mojej zgody nigdzie nie pojechałabyś.

Bogusława opadła na krzesło. W głowie kłębiła się jedna myśl: nabór kończy się za tydzień, a ona nie ma ani dokumentów, ani matczynego podpisu.

Zadzwoniła do uczelni uprzejmy głos wyjaśnił, że niepełnoletni kandydaci muszą mieć zgodę prawnego opiekuna. Bez wyjątków.

Zadzwoniła do prawnika na infolinię potwierdził: do osiemnastego roku życia matka ma prawo decydować o życiu dziecka.

Ciotka Marzena przyjechała jeszcze dwa razy, próbując namówić siostrę na próżno. Irena trzymała córkę tak, jakby od tego zależała jej własna egzystencja.

Na trzy dni przed zamknięciem rekrutacji Bogusława poddała się. Z matką pojechały do pobliskiego uczelni technicznej. Ponura kamienica na obrzeżach miasta, z odłami tynku przypominającego nieświeży ser i szyldem z krzywymi literami.

W komisji rekrutacyjnej unosił się zapach kurzu i rozczarowania. Kobieta za biurkiem przyjęła dokumenty, nie patrząc w oczy, i mruknęła coś o harmonogramie.

Bogusława wyszła na podwórze i długo stała, patrząc na szary asfalt. Wewnątrz było puste. Wypalane do kości.

Widzisz, jak dobrze! rozpromieniła się matka. Będziesz przy mnie. Nigdzie nie musisz jechać. Mówiłam, że nie ma sensu popisywać się!

Pierwsze miesiące studiów zamieniły się w szczególną torturę. Wykłady prowadzone były ze slajdami sprzed dwudziestu lat, studenci wpatrywali się w telefony, a w toalecie na pierwszym piętrze zamek nie działał od pięciu lat, jak głoszono.

Bogusława przychodziła na zajęcia na siłę. Potem zaczęła się wykręcać.

Gdzie znikasz? zapytała koleżanka z roku, Julia, jedyna, z którą Bogusława czasem wymieniała słowo, łapiąc ją w korytarzu.
W bibliotece.

To była prawda. Miejska biblioteka stała się jej schronieniem. Tam siedziała godzinami, otoczona podręcznikami z gramatyki, fonetyki, kulturoznawstwa. Przygotowywała się. Do czego dokładnie? Sama jeszcze nie przyznała się sobie.

Osiemnaste urodziny wypadały w szary, listopadowy wtorek. Matka upiekła tort i zaprosiła sąsiadkę Bogusława odliczyła wyznaczoną godzinę, zdmuchnęła świeczki, zjadła kawałek i wycofała się do swojego pokoju.

A rano pojechała do dziekanatu.

Wniosek o rezygnację ze studiów z własnej woli położyła kartkę na biurko.

Sekretarka podniosła brew, ale nic nie powiedziała. Widziała już gorsze.

W domu Bogusława wydobyła ze skrytki za szafą swoje dokumenty matka oddała je zaraz po przyjęciu. Paszport, świadectwo, akt urodzenia. Wszystko na miejscu.

Dokąd to zmierzasz? rozbrzmiał głos matki.

Bogusława odwróciła się. Irena stała w drzwiach.

Wyjeżdżam. Do Warszawy.
Co?! Znowu twoja wola?! Zakazuję!
Mam osiemnaście. Nie możesz już dyktować, jak mam żyć!

Irena zarumieniła się ze złości.

Jesteś niewdzięczna! Po wszystkim, co dla ciebie zrobiłam
Zadzwonię, jak znajdę pracę zamknęła suwak torby.

Wyszła z mieszkania, zostawiając za sobą swoją klatkę.

Ciotka Marzena czekała na nią na dworcu autobusowym.

Weź podała wnuczce kopertę. Odłożyłam coś na pierwsze dni.

Bogusława chciała się bronić, ale ciotka tylko machnęła ręką.

Milcz. Zasłużyłaś na to. Objęła ją mocno, aż usłyszała skrzypienie. Nie poddawaj się tam, dobrze? Cokolwiek się stanie nie poddawaj się.

Autobus do Warszawy odjechał o szóstej rano. Bogusława patrzyła, jak szare pięciopiętrowe bloki jej małej miejscowości znikają w porannym mgle. Nie płakała. Łez nie było. Tylko dziwne, dzwoniące uczucie, jakby w końcu mogła wziąć pełen oddech.

Pokój w kamienicy był maleńki łóżko, biurko, krzesło i nic więcej.

Pracę znalazła po trzech dniach kelnerką w kafejce. Dwunastogodzinne zmiany, nogi pod koniec dnia pulsowały, a zapach przesmażonej cebuli wtopił się w włosy na stałe. Pensja starczała na pokój, jedzenie i, co najważniejsze, podręczniki.

Rok minął w napiętym rytmie. Rano spała do ostatniej chwili. Po południu i wieczorem pracowała. Nocą notatki, testy, słuchanie nagrań. Żyła w głodówce dosłownie. Jedła resztki z kuchni kafejki, kolację z herbatą i chlebem. Schudła sześć kilogramów. Pewnego dnia prawie zemdlała na sali, a menedżer odesłał ją do domu i kazał normalnie się odżywiać.

Jednak i tak szła naprzód. Miała marzenie i nie zamierzała się poddawać. Lato złożyła papiery. Do tego samego uniwersytetu, na tę samą wydział. Próg punktowy był wysoki, ale jej wyniki były wyższe.

Listy ogłoszono w sierpniu. Bogusława stała przy tablicy, szukając swojego nazwiska serce waliło w gardle.

Znalazła.

Stypendium.

Usiadła na schodach starego budynku, pod sklepieniami i witrażami. Przechodnie spoglądali, ale ona już się nie przejmowała.

Udało się

Pięć lat przeminęło jak jeden długi, intensywny dzień. Nie wróciła nawet raz do rodzinnego miasta. Ignorowała prośby matki o przyjazd na święta, urodziny.

Irena dzwoniła coraz rzadziej. Ich rozmowy zaczynały się od narzekań i kończyły oskarżeniami. Bogusława słuchała, przytakuje, mówi: Tak, rozumiem. Na razie żegnaj, mamo.

I wracała do swojego życia.

W czerwcu, rankiem, odebrała dyplom. Wyszła z budynku uczelni, trzymając w rękach okładkę, i stanęła nad brzegiem Wisły.

Oferta pracy już leżała w skrzynce międzynarodowa firma, dział tłumaczeń, wynagrodzenie, o którym wcześniej nie mogła nawet pomarzyć.

Telefon wibracji. Matka

Bogusiu, kiedy wrócisz? Mam tu
Mamo przerwała stanowczo, lecz łagodnie. Właśnie dostałam dyplom. Mam pracę w Warszawie. Nie wrócę.

Chwila ciszy, po której rozległ się szloch.

Zostawiłaś mnie! Wiedziałam! Niewdzięczna
Do zobaczenia, mamo. Zadzwonię za kilka miesięcy.

Odłożyła słuchawkę i spojrzała na szarą wodę, w której odbijało się światło. W oddali brzmiał dźwięk statku.

Uśmiechnęła się cicho, tylko dla siebie. Nie pozwoliła, by ją złamano. Zdołała osiągnąć swój cel.