Żegnaj, kochana teściowo

– No cóż, znów wyjechał? – Jadwiga Nowak gorączkowo sięgała po śliwkowe serniki z rozsypanką, które delikatnie leżały na rzuconym na stół obrusu. – Czy chcemy popić herbatę, czy może moja nalewka do próby?

– Mamusiu, wynalewka z rana? – Zuziaczka pokręciła głową, ale jej oczy zabłyszały. – No cóż, może i troche, skoro to okazja.
– No cóż by była okazją! – Jadwiga Nowak aż pomachała rękami. – O Boże, pół roku nie widziałam córki!

Jakub przy oknie zmrużył oczy, ale, na szczęście, niemając ponadto zainteresowań, ani teściowa, ani żona tego nie zauważyli. Od rana jechali z Zuziaczką z Warszawy do małej miejscowości. Ona – by zobaczyć swoją matkę, którą rzeczywiście od dawna nie widziała, on – by wywiązać się z małżeńskiego obowiązku. Jadwiga Nowak przywitała ich jak mizernych dzieci, które wróciły z daleka. Objęcia, pocałunki, westchnienia i ciche „O, Boże…”
– Mamusiu, przyniosłam prezentów – Zuziaczka zaczęła grzebać w torbie.
– Przestań, zostaw te prezent – moja córka! Bardziej cię trzeba oglądać! Jak mata z drzewa, Jakuba twoja!
Jakub znów zmrużył oczy i wygrzmiał z uśmiechem:
– Owszem, karmię. Trzy razy na dobę, zegarowo, jak należy.
– Żartownisiem! – Jadwiga Nowak ciachnęła w powietrze palcem. – A sam? Nadal tam, co? No cóż, skoro zięć ulubiony tu jesteś, to chyba nalewka wordtliwa!

Teściowa zniknęła na kuchnię, a Zuziaczka nachyliła się do męża i szepnęła:
– Jakuśku, proszę, nawet teraz nie daremnić! Pojedynie, wytrzymał?

– Pojedynie?! – Jakub ledwo nie przewrócił się na stół. – Myśmy mówi o weekend! Dziś sobota, jutro niedziela, gotowe, domu do stania!
– Miliusiu, no jak? Mama czekała tyle czasu, wszystko zrobiła, tyle planów… – Zuziaczka usadowiła łzy. – Ty możesz przynajmniej odlegle pracować, sam mówiłeś.

Jakub ciężko westchnął. Wieź to, że splotć mało użyteczne szarady. Jeśli w życiu Zuziaczka była miła i pokorna, to z matką rzemieniła wiały z niej niepohamowaną miłość.
– Zuziu, mógłbym może, ale to inna sprawa, co ty z mężem masz, – zabrzmiało z korytarza głos, a na progu wyłoniła się postać Jana Kowalskiego – ojca Zuziaczki. – Zięć, pora, na rybki jemy!
Jakub zatrzepotał – i z uwolnienia przed interakcjami z teściową jak również przed perspektywą spędzania czasu z Janem Kowalskim, którego, w przeciwieństwie do żony, uważał za ludzi.

– Z zaszczytem! – Potarł dłonie z radości.
– Oj, o co chodzi z rybki?! – Jadwiga Nowak wróciła z podnóżki, na której miejsce wyrafinowane skromne butelka z ciemnym płynem i malutkie szklanki. – Wam się ino odpocząć z podróży!
– Córko, najlepszy odpoczynek, to zmiana aktywności – Jan Kowalski odpowiedział z nieruchomą twarz. – Na drugi zestaw damy kilkadziesiąt minut. Zuzia ci pomoc z tym wszystkim, a my do lunchu wrócimy, jak dwie kopyty!

Jakub nigdy nie przypuszczał, że tak bardzo będzie dziękować teściowi żony. Ale oto i tym razem pokłócił się; jak się niedługo okazało, naszą radość przemienił w potknięcie.

– Nie, mój drogi, teraz usiądżemy, popijemy, opytam ich o wszystko, a potem, gdzie chcesz, idź, choćby do Słońca – Jadwiga Nowak rzuciła szklanki i zaczęła czekać na męża.
– Cześć, mamo, zarządzać bez mnie – Jan Kowalski ciężko odetchnął i przytknął palec do warg. – Nic, chłopcze, przejdziemy. Ja po lunchu też z nimi nie zostanę!

I tak siedzieli za stół, posadzonym na starym, ale nienadwersyjnym kawiałym szklany. Jakub starał się uśmiechać, ale z każdą sekundą to mu przysparzało więcej trudu.

– A czy pamiętasz, córciu, jak w piątek roku uczyłaś się wierszy na spotkanie? – Jadwiga Nowak wygłosiła relację.

– Mamusiu, jakby, – uśmiechnęła się Zuziaczka. – I jeszcze się wtedy pierwsze miejsce zdobyło…
– Nie pierwsze, a drugie! – zaraz poprawiła matka. – Pierwsze nosowniczka Marta Brzęczyszkówna, bo jej matka była z��

director.

– Zrozumiałem – poprawił się jak przestraszony. – Nie pierwsze, a drugie.

– Nie słyszysz, córka? Ty już wszystko zapomniałaś? Jak to? No to jest Warszawa przez cały czas, wszystko ważne przegapłaś!

Jakub ciężko przeliczył do dwudziestu, ale to niewiele pomagało. Zauważył, że Jan Kowalski jak to niezauważalnie wziął gazeta i ukręcił się wzorem, że bardzo zajęty newsami, choć gazeta była wywrócona w dół nogami.

– A kiedy już dzieci wnet pokażecie? – nagle, jak zawsze bez przejścia, spytała teściowa, i Jakub prawie się naprzyterpiał.
– Mamusiu, to już raz mówiliśmy… – Zuziaczka zaczerwieniła się. – Najpierw chcemy się bardziej ugruntować, dom poszerzyć…

– A kot z nami, to w nasze czasy też o materialnych rzeczach myślelsz, a potem o dzieciach – Jadwiga Nowak przerwała z lekkim ironią. – Jak nie dostać wyszczółków w takim tempie!

– Ciekawe rzeczy warto oczekiwać – nagle, nie oczekiwany, wplatał się do rozmowy Jakub.

Teściowa zwróciła na niego wzrok pełen niezadowolenia:
– Wam, facetom, co? Wy nawet w sześćdziesiąt lata mogą rodzicami być! Natomiast kobiecie, to natura wyznaczyła faza!
– Zuzia ma dopiero dwadzieścia siedem – spokojnie odpowiedział Jakub. – U nas jeszcze sporo czasu.

– Sporo czasu? – Jadwiga Nowak aż znowu już na ręce. – Oj, ja z nią we wieku dwudziestu ośmiu lat była już matką! Zuziuniczce trzy lat, jak ja miała dwadzieścia osiem!
– Jak tylko zrozumiała, jak daleko czas podciągnął – pomachała ręką. – Mamy, ludzie, przetrwać, nie przesuwać!
– To pozwól, że ja za to, jak ma być, to będzie – odezwał się zanim nie zauważył.

Teściowa przerzuciła mu wzrok:
– Ciebie strasznie, facet, nie. Wam, facetom, co? Wy nawet w sześćdziesiąt lata mogą rodzicami być! Natomiast kobiecie, to natura wyznaczyła faza!
– Zuzia ma dopiero dwadzieścia siedem – spokojnie odpowiedział Jakub. – U nas jeszcze sporo czasu.

– Sporo czasu? – Jadwiga Nowak aż znowu już na ręce. – Oj, ja z nią we wieku dwudziestu ośmiu lat była już matką! Zuziuniczce trzy lat, jak ja miała dwadzieścia osiem!
– Jak tylko zrozumiała, jak daleko czas podciągnął – pomachała ręką. – Mamy, ludzie, przetrwać, nie przesuwać!

Z dnia na dzień byli jak szersze głosy uстояm, więc Jan Kowalski podniósł gazetę i się podniósł:
– Skończyliśmy, zięć, idziemy naświetlić, tak, żeby mama i córka robić swoje.

– Tak dokładnie! – podchwyciła teściowa – idźcie, idźcie! A u nas z Zuzią będzie poważna pokrzepka.
Wybiegając z domu, Jakub zauważył szepczącego oportunistę usta Zuziaczki, ale tylko trudnie, rozmachał rękami – jej matka była nieprzeniknioną siłą natury, której nie mógł podważyć.

Na zewnątrz było zimno i cicho. Jakub z wdzięcznością wchłonął zimny powietrze.
– Nie licz na krew, – powiedział Jan Kowalski, jak już odlegleli się od domu. – Ona wszystkim buja, a nie tylko tobą.
– No dobra, rozum. – Zauważył uśmiechnięć. – Jak to radzicie, panowie?
– Jakkolwiek. – Jan pokręcił jednym ramieniem. – Uciekam do garażu, na rybki, w las, gdzie ona ma swoje, a ja mam moje. Tak przez trzydzieści lat będziemy to.

– Trzydzieści lat? – Jakub aż się zatrzymał. – I cały ten czas…
– Co z tym? – filozoficznie rzekł Jan Kowalski. – Kot jest chyba, a kuchnia kocha. A jak ostro – kto ma z tym do czynienia?

Do południa rzeczywiście wrócili, jak i obiecywał teść. Jan Kowalski przyniósł parę małych rybek – nie wielki zysk, ale teściowa i tak była zła.

– I to wszystko? – odgryzła ryby. – Ja myślałem, że choćby na wieczerzę zarzucicie, a to – fraszka? Co to za dzieci?!

– Bardziej niż na zupę – spokojnie odpowiedział Jan Kowalski. – Ile nam jak?

Jakub zauważył, jak zmieniła się Zuziaczka w tej mafie. Ona jakby stawała się z biegiem rek baru, a w jej oczach pojawił się jakiś fatalismus. „Czy ja takim będę za trzydzieści lat?”, zrozumiał z przerażeniem.

Po lunchu teściowa postanowiła im przedstawić nowe korzystne inwestycje w domie. W głównie dotyczyło przystawki meble, nowych firan i kwiatów, ale Jadwiga Nowak opowiedziała o tym zawsze jak o monumentalnym dziele.

– Czy widzicie, córciu, zasztąpiłam ten meble, a plugowy telewizor – tam. Oj, korzystniej i aktualniej, prawda?

Zuzia kiwała, a Jakub milcząc, patrzył przez okno, gdzie Jan Kowalski już sięg daleko w szafe – jak już znalazł sobie kolejne szałas od żony.

Wieczorem teściowa uorganizowała kolejną festynę, bardziej okazjonalną, niż lunch. Na stole pojawiły się sery zanurzone, pomidory, grzyby, szmatka pod płótnem, i oczywiście bigos – cząstka duszy Jadwigi Nowak.

– Jakub, czemu nie jezasz? – Teściowa podeszła k nim szklankę z bigosem. – W Warszawie, z pewnością, wszystko nieszczęść i gotowanie bagnet!

– Nie, co Panie, Jadwiga Nowak, mamy wszystko za ciemne – Jakub starał się być uprzejmy. – Zuzia doskonale ukazuje.

– Oj, doskonale, ale to ja ją nauczyła – z dumą zakołysała. – Choć nie wiem, kiedy ja mam czas, cały dom i praca…

To był kolejny kwestia, co bardziej zaczepiał Jadwigę Nowak – że Zuzia poświęca za dużo czasu karierze. Na fakt, że Zuzia była grafikiem w małej ofie i dobrze się przystosowała, to dla teściowej było nie do przyjęcia.

– U niej w godzinach wolnych, – podwoił się Jakub.

– Wolnych godzin to preteksty dla leni – odciął się. – Moje czasy wszystkie pracowały siedem godzin, a potem zaparzyli obiad i zabierali dzieci.

Jakub zauważył, jak Zuzia szczerzy się na niego prośbowymi oczami, i postanowił milczeć. Wiedział już, że filozofia Jana Kowalskiego wiedzie – czasem lepiej nie argumentować.

Nocą, leżąc w małej komnacie na wąskim łóżku, szepotali jak macki.

– Przepraszam ciebie, – potłukła się Zuzia. – Ja nie pomyślała, jak będzie… ciężko.

– Nic, przejdziemy – Jakub objął żonę. – Jan Kowalski zapewnił, że jutro nas wyciągnie na porać, mówi, że tam ładnie i dobrze się połac.

– Jeśli matka pozwoli – westchnęła Zuzia.

– A my nie będziemy pytać – mrugnął Jakub. – Po prostu wyjdziemy sớmo.

Rano ich plan prawie się powiódł. Oni już zwlekali się, jak się z czymś na wychodzie, a u progu sterczał Jadwiga Nowak w radosnym piżamu.

– Kiedy wy tam idziecie w taka rana? – głośno spytała.

– Na porar, – spokojnie odpowiedział Jan Kowalski.

– A kto obudził temu, co ona? Ja, jak być może, czekać tu, jak przyszyta! Zuzia przecież przyjechała, a już ucieka od matki!

– Mamusiu, nie uciekam – Zuzia niecierpliwie opuściła oczy. – My z dnia…

– „Z dnia”! Już wiem te wasze „z dnia”! Odjeżdża na cały dzień, a ja jak przyszyta. Nieee, Zuzia ma zostać z mamą, coś ważnego mamy do siebie. A wy, cwani, idźcie, jeśli przewidziałe!

Jakub spojrzł na żonę, a ona ledwo ujęła głową – idź, mów, że ci się sprowadza. Czuł przemoce, ale Jan Kowalski już potrafił go za rękaw.

Dzień na porar przew斑斓ł się czudnie szybko. Oni rzeczywiście zarzucili rybaków – znacznie więcej, niż poprzedni. Jan Kowalski okazał się złożonym rozmówcą. Nie wglądał w duszę, mówił pła skróty, czasami śmiał, ale wszystko na miejscu. Jakub nawet poczuł się nijak, że wcześniej za mało łączników miał z teściowym.
– Co wtedy nie wyjechałeś? – spytał Jakub, jak już wychodzili. – Mógbyście z nami w Warszawie mieszkać…

– Jaki krzywd? – zdziwił się Jan Kowalski. – Tu jest przyjazne. Na emeryturze bezpieczną, rybka w dodatku. A Jadwiga… no, tak wywołała. Ona nie ze zła, tylko z innego serca.

Jakub pokręcił głową – nie mógł zrozumieć tego klasycznego uśmiechu.

Zwracając się do domu, zaстерli dziwną scenę: Zuzia siedziała na tapczaniku w łzach, a teściowa cicho jak mydło coś mówiła na kuchni.
– Co się dzieje? – Jakub rzucił się do żony.

– Nic – Zuzia wycierała oczy. – Tylko mama… No jak zwykle…

– Znowu o dzieciach? – zgadzał się Jakub.

Zuzia kiwała głową.

– Wiesz, może nam wrócić mañana? – cicho zaproponował. – Powiedz, że coś pilnego u pracy…

– Nie, – Zuzia trzaśnieła głową. – Wtedy będzie jeszcze gorzej. Ona będzie zła i potem mi całe życie to przytoń.

Jakub westchnął – znał, że żona ma rację.

Wieczorem tego dnia wydarzyło się wydarzenie, co wszystko zmieniło.

Siedzieli za kolacją, i Jadwiga Nowak w kolejny raz krytykowała wszystko – c祈祷 generacja, rząd, sąsiadów i, równo, swoją córkę i zięcia. Jakub już przeliczył do stów, ale to nie pomagało.

– A to u Marta Brzęczyszkówna – nagle rzekła teściowa – jej córka już dwie urodziła! I nie بلесz, że dom mały albo czasu nie!

– Mamusiu, nie bluszę – znużony odpowiedziała Zuzia.
– Oczywiście, nie bluszę – zdzikała Jadwiga Nowak. – U ciebie tylko przyczyny! To praca, to dom, to inna rzecz! A w rzeczywistości to nie chcę dzieci, egoiciści!

– Jadwiga Nowak – Jakub poczuł, że wytrzymałość kończy się. – My sami rozstrzygnę, kiedy zostawimy dziecko.
– „Sam rozstrzygnę”! – naśmiewała się teściowa. – Kim ty się jesteś?! Ja nie mam już lat! Chcę wnuki i drzeć w ręce, dopóki siły!

– Mamusiu – Zuzia zaczęła płakać – ja nie mogę jeszcze…
– Co to znaczy „nie mogę”? – Jadwiga Nowak podniosła głos. – Każdy może, a ty nie? Czy to stoczny nie chcę, czy…! – przeklinała na Jakuba.

– Posłuchaj – Jakub zerwał się ze stołu. – My z Zuzią dwa lata próbujemy dzieci. Juz przemykamy do lekarzy, analizujemy, ich procedury… Nie robimy jeszcze, rozumiesz?

Zapanowała cisza. Jadwiga Nowak stała z otwartą pasz, a Jan Kowalski przestał gryzeć szełma, a Zuzia zakryła twarz rękami.

– Dlaczego… dlaczego ty mi nie powiedziałaś? – zwróciła się teściowa do córki, a jej głos w którymś momencie stał się niezwykle cichy.
– Bo ty tylko lubisz! – nie wytrzymała Jakub. – „Na urodziło się, a u was nie”, „Czas biegnie”, „Moja era”… Czy wiezie cię to, co Zuzia trzeźwieje po każdej rozmowie z tobą? A ty jeszcze pokrzywiasz!

– Zakuś, – Zuzia próbowała zatrzymać męża, ale on nie mógł się już spokojnie kontrolować.
– Nie, niech wie! Niech zna, by ty płaczesz po każdy rozmowie z nią! Że u ciebie wszystko tylko pogorsza się z napięcia! Że lekarze mówią – relaksuj się, nie myśl o tym, a jak tu nie myśleć, kiedy ci o tym podkładasz?!

Trwała ciężka cisza. Jadwiga Nowak powoli opadła na krzesło, jej twarz dziwnie opała.
– Ja… nie wiedziałam – szepnęła. – Zuziu, dlaczego milczałaś?

– Bo nie chciałam was kazać – Zuzia płakała. – Myślałam, może jeszcze wszystko się poumocze…

– I się poprawi – wtedy twardo rzekł Jan Kowalski. – U was będzie dobrze, o to jestem pewien.
On podejrzał do żony i położył rękę na jej ramieniu:
– Jadwigo, mów już. Puść dzieci w spokój. Oni same dowie się.

Do ogromu uderzenia Jakuba, teściowa nie kłóciła się. Jadwiga Nowak tylko pokiwała i, przemknął jak „idę przygotować herbatę”, poszła do kuchni.

Pozostałe godziny przewie za rozbijające ciszę. Jadwiga Nowak nie pytała już i nie krytykowała. Był Citadelna i zamyślona.

Rano następnego dnia, kiedy Jakub się obudził, zauważył, że Zuzii obok niego nie ma. Szybko się ubrał i poszedł do korytarza, skąd dobiegały ciche głosy. Ona i teściowa siedziały w kuchni i coś rozmawiali.

– Przepraszam cię, córciu – usłyszał głos teściowej. – Bo naprawdę nie wiedziałam…

– Wszystko dobrze, mamusiu – Zuzia pieściła matkę ręką. – Tylko… nie zapytaj już, jeśli to, dobrze? Kiedy będzie coś do powiedzenia – sama powiem.

Jadwiga Nowak pokiwała, a Jakub zdumionie zauważył na jej powiekach łzy.

Pozostałe dni przeleciały niespodziewanie ciszy. Teściowa nie wzywała już ich, nie zadawała trudnych pytań i nawet, jak się wydawało, próbowała być bardziej delikatna. Ona wciąż się regularna rudego, co oczyścić ich tak, jak mogła, ale w jej głosie pojawiły się nowe tony – łagodne, grzecze.

Kiedy nadszedł czas wyjeżdżać, Jadwiga Nowak objęła Jakuba – pierwszy raz w całej znajomości.

– Pożegnaj, kochana teściowa – nie mógł się powstrzymać, by nie roześmiał.

– Nie pożegnaj, a do dawaj, synu – uśmiechana odpowiedziała. – Ty… brzydzisz jej, dobrze?
– Ras na to – poważnie odpowiedział Jakub.

W pociągu Zuzia długo milczała, patrząc w okno. Później odwróciła się do męża:

– Dziękuję tobie.

– Za co? – zdziwił się.

– Za to, że jej powiedział prawdę. Mi się wydaje, że ona w końcu zrozumiała…

Jakub objął żonę:

– Więc nie miałem nawet jej centymetra. Ale teraz mi się wydaje, że ona tylko nie wiedziała, jak inaczej pokazać własną miłość i troskę.

Zuzia pokiwała głową:

– Jest taka, jaką jest. Nie idealna, ale… moja mama.

– I moja teściowa – uśmiechnął się Jakub. – Dzisiaj, może, niepewny, ale ona rzeczywiście się pod nami zmieniła?

– Zmieniła się – potwierdziła Zuzia. – Wiesz, co mi powiedziała dziś rano? „Zuzio, zrozumiałam, by być matką – to nie tylko rozkazywać i uczyć, ale i wiedzieć, kiedy odpuścić, kiedy trzeba”.

Jakub poczuł coś:

– Czy naprawdę taka była ta rozmowa, jak twierdzisz?

– Nie tylko – Zuzia uśmiechnęła się szelmowsko. – Powiedziała jeszcze, że jak się z nami wszystko powiedzie, to ona nie będzie przyjeżdżać bez zaproszenia i opcji dłużej, niż na trzy dni.

– Waw! – zaśmiał się Jakub. – Teraz już wierzę w czardy!

Pociąg niesie ich z powrotem do Warszawy, do ich codzienności, do problemów, do marzeń. Ale coś się zmieniło, coś nabrało lekkiego uśmiechu. I Jakub pomyślał, że, może, teraz naprawdę będą mogli się rozluźnić i przestaną tak obficie za karę. A od czasu do czasu, to wszystko nabrało sensu.

A po pół roku Zuzia zadzwoniła do mamy i szepnęła przez słuchawkę:
– Mamusiu… wydaje się, że u was będzie wnuk.

I choć teściowa zaraz się rozplakała radością i zasypała ich pytaniami, to już były inne pytania i inne łzy.