Wredna sąsiadka – Nie dotykaj moich szkiełek! – wrzasnęła była przyjaciółka. – Pilnuj własnych oczu! Myślisz, że nie widzę, na kogo się gapiłaś? – To chyba jesteś zazdrosna? – zdziwiła się Tamara Borowska. – No proszę, do kogo to rozwinęłaś usta! Już wiem, co ci kupię na Sylwestra: maszynkę do zwijania warg! – A nie lepiej zostawić ją dla siebie? – odcięła się Luda. – A może twoje wargi już żadna maszyna nie ogarnie? Myślisz, że nic nie widzę? Babcia Tamara zwiesiła nogi ze starego łóżka i poszła do swego domowego ołtarzyka, by odmówić poranną modlitwę. Nie można powiedzieć, że była bardzo wierząca: coś tam wysoko na pewno istniało – ktoś przecież tym wszystkim kierował! Kto to był – pytanie pozostawało otwarte. Ową siłę nadrzędną nazywano różnie: kosmosem, początkiem wszystkiego, a najczęściej po prostu Panem Bogiem! Tak, dobry dziadek z białą brodą i aureolą, siedzący na obłoczku i myślący o wszystkich ludziach na ziemi. Poza tym wiek babci Tomy dawno już minął połowę i zbliżał się do siedemdziesiątki. A w tym wieku lepiej się z Najwyższym nie kłócić: jeśli Go nie ma, wierzący nic nie tracą. A jeśli jest — niewierzący tracą wszystko. Na końcu porannej modlitwy babcia Toma dodała parę słów od siebie: a jakże! Rytuał stał się dopełniony, duszy ulżyło – można było zacząć nowy dzień. W życiu Tamary Borowskiej były dwa kłopoty. I wcale nie były to durnie i drogi: to przecież stary banał! To była sąsiadka Luda i jej – Tomy – wnuki. Z wnukami wszystko było jasne: to nowoczesne pokolenie, które nic nie chce robić. Ale wnuki miały przynajmniej rodziców: niech się z nimi szarpią! A co zrobić z Ludą – nie było już jasne: zaczęła sąsiadce szargać nerwy w klasycznym stylu! Tylko w filmie przekomarzanie się artystek wygląda uroczo i wzruszająco! W życiu jest to zdecydowanie mniej sympatyczne. Zwłaszcza, gdy ktoś się czepia bez powodu. A jeszcze babcia Toma miała przyjaciela z przezwiskiem Pietrek-Mopedelek. W pełnej wersji brzmiało to: Piotr Juchniewicz Kozyra – taka rodzina! Po przezwisku łatwo było się domyślić: w młodości Piotruś Kozyra uwielbiał śmigać na motorowerze. Dokładniej mówiąc, na mopedelku, jak żartował młody Piotrek. Tak więc wszystko było całkiem logiczne. Potem zostało już tylko po prostu „Mopedelek”. Stary mopedelek dawno już kurzył się w szopie, a ksywa przyległa na stałe: ot, wieś! Kiedyś przyjaźnili się rodzinnie: Mopedelek z żoną Niną i Toma z mężem. Ale współmałżonkowie już od dawna spoczywali na wiejskim cmentarzu. Toma z przyzwyczajenia dalej trzymała się Mopedelka: znała go od szkoły, a przyjacielem był porządnym. W szkole przyjaźnili się we troje: ona, Piotrek i Luda – wtedy zupełnie bezproblemowo. To była czysta przyjaźń – Piotrek nawet nie flirtował. Wszędzie chodzili razem: kawaler w środku, dwie szczupłe dziewczyny pod ręce – wyglądało to jak filiżanka z dwoma uszkami. Takie specjalne – żeby na pewno nie upadła! Bo nigdy nie wiadomo … Z latami przyjaźń wyraźnie się rozmieniła. W końcu zanikła, ustępując miejsca najpierw niechęci ze strony Ludmiły Władysławówny, a potem – jawnej nienawiści. Jak w bajce: coraz częściej zauważam, że ktoś mnie jakby podmienił… Ludę naprawdę jakby ktoś zamienił! Stało się to po śmierci jej męża: wcześniej było w miarę dobrze. Z biegiem lat człowiek się zmienia: skąpy staje się chciwcem. Gadatliwy – gadułą. A zazdrośnik – coraz bardziej rozdarty zazdrością. Być może to właśnie spotkało sąsiadkę Tomy: baby są takie. Zresztą, chłopy też nie lepsze! A i powodów do zazdrości nie brakowało. Po pierwsze, Tomka zawsze trzymała figurę, mimo wieku. A Luda przemieniła się w kluska: pani, gdzie robimy talię? Tu już zdecydowanie przegrywała w porównaniu z sąsiadką. Po drugie, wspólny szkolny kolega ostatnio częściej okazywał szarmantnej Tamarce zainteresowanie niż Ludzie: często szepczeli sobie coś i śmiali się niby to do swoich siwych głów. Z Ludą kontakt ograniczał się do krótkich i sztywnych zdań. A do Tomki Pietrek wpadał częściej – Ludę trzeba było o to specjalnie prosić… Trudno. Może rzeczywiście nie była tak sprytna jak nieznośna Tomka, a i z poczuciem humoru u niej nie było najlepiej! Pietrek za to lubił się pośmiać. W języku polskim mamy świetne słowo: gderać – bardzo lubił je nasz Jerzy Pilch. I właśnie tym zaczęła ostatnio zajmować się Luda: czepiała się o byle co. Najpierw okazało się, że toaleta Tomki stoi nie tam i stamtąd śmierdzi! – Od twojego szaletu śmierdzi! – wygarnęła babcia Luda. – O proszę cię bardzo! Przecież od lat stoi w tym samym miejscu. Dopiero dziś to zauważyłaś? – zdziwiła się sąsiadka i postanowiła się odwdzięczyć: – Aha! Szkiełka to przecież za darmo dostałaś – na NFZ! Dobrze wiesz, „tanio” to nigdy dobrze! – Nie ruszaj moich szkiełek! – krzyknęła była przyjaciółka. – Pilnuj swoich własnych oczu! Myślisz, że nie widzę, na kogo się gapisz? – Toś ty zazdrosna? – zdziwiła się Tamara Borowska. – Oj! Już wiem, co ci kupię na Sylwestra: maszynkę do zwijania warg! – A może dla siebie powinnaś ją zatrzymać?! Może na twoje to już żadna nie działa! Myślisz, że nic nie widzę? No widzisz, widzisz, ty … matko droga! To nie raz, nie dwa się zdarzało. Pietrek poradził zasypać toaletę! I postawić nową – tym razem w domu. I dzieci babci Tomy zrzuciły się i zrobiły jej ubikację pod dachem. A starą latrynę zasypał dobry przyjaciel Piotr Juchniewicz. No już, Luda! Odpoczywaj – czas zmienić format i wąchać nowe zapachy! Nie tak prędko! Natychmiast okazało się, że wnuki zniszczyły Ludmilce gruszę, której gałęzie wystawały na działkę Tamary. – Myśleli, że jest nasza! – próbowała się tłumaczyć Tamara, choć jej zdaniem nikt tej gruszy nie ruszał – wszystko nadal wisiało! – A twoje kury to buszują na moich grządkach, i nic! – Kura – głupi ptak! Ot – brojler czy nioska! – powiększonym głosem odpowiedziała sąsiadka. – A wnuki trzeba wychowywać, babciu! A nie śmiać się całymi dniami z kawalerami pod rękę! No i w kółko Macieju: wszystko znów zeszło na Piotrka… Wnuki zostały zrugane. Minął czas na gruszki – odpocznij, Luda! A papużki! Zaraz, bo ktoś połamał gałęzie! – Gdzie? Pokaż! – prosiła Tamara: żadnych szkód nie było, jakkolwiek spojrzeć! – Tu i tu! – wskazywała krzywym palcem Luda: no, a dłonie Tomki były równiejsze – z długimi, szczupłymi palcami. A kobiece dłonie – to część stylu! I co z tego, że wieś – stylu nikt nie zabroni! I wtedy Mopedelek zaproponował: Odetnij te gałęzie! Przecież to na twoim, nie? – Będzie wrzeszczeć! – sprzeciwiła się babcia. – Założymy się, że nie? Nawet nie śmie! – obiecał Pietrek. Faktycznie: Luda, choć widziała i Piotrka, i piłowanie, zareagowała ciszą! I z drzewem się wyjaśniło. Ale teraz babcia Toma miała pretensje do sąsiadki o kury: w tym roku rzeczywiście zaczęły buszować po jej grządkach. W tym roku Ludmiła Władysławówna kupiła nową rasę: wcześniej tego nie było. A kura, wiadomo, grzebie niemiłosiernie! Całe zasiewy w łepetynie! Na prośby, by trzymać ptactwo u siebie, sąsiadka się tylko ironicznie uśmiechała: mów sobie, mów, nic mi nie zrobisz! Była opcja: złapać parę kur i demonstracyjnie upiec! Ale dobra babcia Toma na taki numer się nie zdobyła. Wtedy wesoły i pomysłowy przyjaciel podsunął internetowy trik – rozłożyć w nocy jajka na grządkach. A rano je demonstracyjnie zebrać – niby kury niosły jajka na obcym! Był oblatanym internautą: w ich wiosce internet już dawno był. I – działało: dzięki ci, światowa sieci, chociaż z ciebie czasem pożytek! Oszłupiała Luda patrzyła na babcię Tomę zbierającą jajka z grządek. I tak zamarła, kiedy ta wróciła z pełną miską do domu. Wiadomo, kury więcej już nie szukały przygód u sąsiadki. No to co, może się pogodzimy, Luda? Ludko? Przecież nie ma się o co kłócić! Gdzie tam! Teraz przeszkadzał jej dym i zapach z letniej kuchni, gdzie babcia Toma gotowała do późnej jesieni. Zaraz! Wczoraj nie przeszkadzało, dziś już tak! Może mnie drażni zapach smażonego mięsa! Może jestem wegetarianką! A zresztą Sejm już ustawę o grillach przyjął! – Kiedy ty widziałaś grilla? – próbowała dotrzeć do byłej przyjaciółki Tamara. – Przetrzyj sobie okulary, nasza perfekcjonistko! Tamara Borowska była spokojna i uprzejma, ale już jej cierpliwość się skończyła. Bo sąsiadka już całkiem „odjechała” – też piękne słowo! Krótko mówiąc, na Ludę nie było rady… – Może oddać ją do badań? – zaproponowała smutno Tamara Borowska, jak piła z Piotrkiem herbatę. – Przecież mnie pożre z kośćmi! Babcia Toma naprawdę schudła i zmarniała: codzienna szarpanina dawała znać o sobie. – Udławi się, a ja na to nie pozwolę! – obiecał przyjaciel. – Mam lepszy pomysł! Kilka dni później, pewnego wspaniałego ranka, Tamara usłyszała piosenkę: – Toma, Toma, wyjdź z domu! Przed drzwiami stał radosny Pietrek: podjechał naprawionym własnoręcznie starym motorowerem – Pietrek na mopedelku! – Wiesz, czemu byłem taki smutny? – zaczął Piotr Juchniewicz, – Bo mopedelek był popsuty! No to co, jedziemy, piękność, na przejażdżkę? Wskakuj – wspomnimy młodość! I babcia Toma wskoczyła! Przecież teraz starość w Polsce oficjalnie odwołano: teraz wszyscy są aktywni emeryci 65+! I pojechała, w sensie dosłownym i przenośnym, w nowe życie. Niedługo potem została we wszelkich znaczeniach „Panią Kozyrą”: Piotr Juchniewicz Kozyra poprosił ją o rękę! Puzzel się ułożył, a babcia Toma przeprowadziła się do męża. A Luda została samotną, grubą i zgryźliwą babą. No i powiedzcie, czy to nie nowy powód do zazdrości? Tym bardziej, że teraz nie miała już z kim się kłócić – cały jad został w niej. A przecież musiała go kiedyś wylać… Więc trzymaj się, Toma, i nie wychodź z domu! Bo to dopiero początek, oj-joj! Mówiąc krótko: życie jak w piosence. Cóż się dziwić – taka wieś! A z tą toaletą, mówiąc szczerze, to tylko niepotrzebny był cały ten ambaras…

– Nie dotykaj moich szkiełek, rozumiesz? wydarła się była koleżanka. Pilnuj lepiej własnych oczu! Myślisz, że nie widzę, komu się przyglądasz?

– Ty co, zazdrosna jesteś czy jak? zdziwiła się Tamara Borowska. Na kogo te swoje usta rozdziawiasz, ja się pytam! Już wiem, co ci dam na gwiazdkę: maszynkę zwijającą usta!

– Tak? To może zostaw ją sobie! nie została dłużna Luda. Albo twoich już w ogóle żadna maszynka nie ogarnie? Myślisz, że nie zauważam?

Pani Tamara powoli spuściła nogi z rozklekotanej wersalki i poszła pod domowy ołtarzyk, żeby odmówić poranną modlitwę.

Nie można powiedzieć, żeby była przesadnie religijna coś tam napewno nad nami czuwa, bo ktoś tym wszystkim jakoś kieruje. Ale kto i jak to już inna sprawa.

Jedni mówią: wszechświat, siła wyższa, a dla niej to zawsze był Pan Bóg. Jak ten dziadunio z brodą siedzący na chmurce, myślący o wszystkich ludziach.

Tym bardziej, że babcia Toma do siedemdziesiątki miała już bardzo blisko. A w tym wieku lepiej się z Najwyższym nie kłócić bo jak Go nie ma, to wierzący nic nie tracą. A jak jest, to niewierzący mogą stracić wszystko.

Na koniec porannej modlitwy dorzuciła parę słów od siebie jakby co. Rytuał się wykonało, duszy lżej, można zaczynać dzień.

Tamara Borowska miała dwie zmory w życiu. Ale nie zgadniesz, to nie były dziurawe drogi ani kiepski autobus. To była sąsiadka Luda oraz własne wnuki.

Co do wnuków wszystko jasne dzisiejsza młodzież kompletnie nic nie chce robić. Ale przynajmniej od tego byli ich rodzice, niech się z nimi męczą.

Ale co począć z Ludą? Od jakiegoś czasu sąsiadka idealnie potrafiła psuć nerwy!

W filmach takie pyskówki jak między gwiazdami Dałkowską i Fields jeszcze kogoś mogą rozczulić. Ale na żywo to żadna frajda, zwłaszcza jak jeszcze ktoś się bez powodu czepia.

Toma miała też dobrego znajomego, wszyscy wołali na niego Pietrek-mopik. Tak naprawdę nazywał się Piotr Juszczak, ale ksywa została po młodości, bo wiecznie na motorowerze śmigał, mopik to moplik, wiadomo.

I już ten stary motorower zardzewiały leżał w komórce Piotra latami, a ksywa została i nikt go nie nazywał inaczej. Ot, uroki wsi.

Kiedyś to całymi rodzinami trzymali się razem: Pietrek z żoną Danusią i Toma z mężem Jurkiem. Ale obie pary już pożegnały swoich życiowych towarzyszy i od lat leżą na parafialnym cmentarzu.

Został im tylko ten stary zwyczaj przyjaźni Toma znała Pietrka jeszcze ze szkoły, ufała mu jak nikomu.

W podstawówce to była paczka: ona, Pietrek i Luda. Prawdziwa, czysta przyjaźń, żadnych podchodów czy zakochiwania się.

Chodzili wszędzie razem Pietrek w środku jak król życia, a po bokach dwie dziewczyny, trzymające go pod ręce taka filizanka z dwiema uszami. Specjalnie, żeby nie wypadła z rąk.

Ale z czasem coś się zmieniło. Najpierw się oddalili, a potem Luda wręcz zaczęła Tomę nie znosić, nienawiść z niej wyłaziła na każdym kroku.

Jak w tym starym serialu: jakby ktoś podmienił człowieka. Tak jakby Ludę ktoś podmienił! Najgorsze przyszło po śmierci jej męża wcześniej jeszcze jako tako można się było z nią dogadać.

Jasne, ludzie się zmieniają: kto był chytry, ten robi się skąpy. Gadatliwy zostaje plotkarzem, a zazdrosny rozrywa go od środka zazdrość.

Może i z Ludą to się stało. Zamiast cieszyć się, że ma co ma, zaczęły się u niej kompleksy.

Toma, mimo lat, trzymała zgrabną sylwetkę, a Luda zamieniła się w pyzę z wody a gdzie tam jej do tej smukłej sąsiadki!

Po drugie, wspólny kolega Pietrek dużo chętniej rozmawiał i śmiał się z Tomą niż z Ludą. Widywali się, szepcząc po kątach, śmiali się z własnych żartów, głowy prawie im się dotykały.

Z Ludą pogada trochę, mruknie coś i do domu. Jeszcze w gościach u Tomy Pietrek bywał częściej, a Ludzie musiała go zawsze długo namawiać.

No tak, czasem i mądrości Ludzie brak, i z żartami u niej kiepsko. A Pietrek uwielbiał się pośmiać!

Jest w polskim języku takie słówko: bajdurzyć i właśnie tym się Luda teraz zajęła, pastwiąc się nad Tomą przy każdej okazji.

Zaczęło się od tego, że jej nie pasował wychodek Tomy. Twierdziła, że śmierdzi na całą wieś!

– Od twojego kibla aż padam! rzuciła Luda oskarżycielsko.

– No popatrz ty! Od stu lat tu stoi i nagle ci przeszkadza? odparła zaskoczona Toma i nie pozostawała dłużna: A twoje soczewki toś dostała na fundusz? Dobre rzeczy za darmo nie dają!

– Nie dotykaj moich szkiełek! wrzasnęła znowu Luda. Swoje oczy lepiej pilnuj! Wiem, kogo podglądasz!

– Zazdrościsz mi czy co? Tamara aż ryknęła śmiechem. Wiem już, co ci dam na święta: maszynkę do zwijania ust!

– Taa, zostaw ją sobie, może ci jeszcze twoje jakoś spłaszczy! dogryzła Luda.

Oj, widzisz wszystko, matko jedyna To się ciągnęło tygodniami. Pietrek na to poradził po swojemu: zasypcie wychodek, zróbcie łazienkę w domu!

Dzieci Tomy, syn i córka, przyszli z pomocą, położyli się na robotę i kupili mamie nową łazienkę. A ten stary wychodek Pietrek własnoręcznie zasypał. I co? Luda nie miała się już czego czepić. No, prawie.

Bo zaraz poszło o gałęzie gruszy, niby wnuki Tomy poobrywały jej własność, chociaż drzewo rosło na pograniczu działek.

– Myśleli, że to już nasze próbowała tłumaczyć się Toma. Choć jej zdaniem, nikt tam nie zerwał gruszek, nawet jedna nie brakowała A twoje kury grzebią mi na grządkach i nic nie mówię!

– Kura to głupi ptak, wiadomo oburzyła się sąsiadka. Ale wnuki trzeba wychowywać, babcia! A nie śmiać się cały dzień z cudzym chłopem!

I tak od nowa: ile by nie próbować, wszystko zawsze wracało do Pietrka

Wnuki swoje dostały burę. Gruszki się skończyły, spokój wrócił. Ale zaraz: ktoś uszkodził gałęzie!

– No to pokaż mi, gdzie! żądała Toma nie było żadnych uszkodzeń, nic a nic!

– Tu i tu! wskazywała palcami Luda, ale i tu Toma miała ładniejsze, proste ręce, a Luda takie szerokie pałuby.

Ręce kobiety to jak jej wizytówka! No i co z tego, że wieś? Wygląd ważny, a jak!

– No to zetnijmy te gałęzie zaproponował Pietrek. Rosną na twojej posesji? Twoje do cięcia!

– A bo będą wrzaski zaraz! oburzyła się Toma.

– Nie będzie, sprawdź mnie! Ja cię zabezpieczę! zaśmiał się Pietrek.

I faktycznie, Luda widziała, jak Piotr ciął, ale już słowa nie pisnęła.

Kwestia drzewa też się rozwiązała. Teraz Toma miała pretensje do Ludy o kury, bo te faktycznie zaczęły plądrować jej grządki.

W tym roku Luda sprawiła sobie jakąś nową rasę w zeszłym aż tak nie broiły. A kura, jak to kura głupie i ryją wszędzie, przez co na rabatkach może pozostać tylko goła ziemia.

Prośby nie pomagały, Luda tylko się krzywiła: mów se, mów, do mnie nie dotrze.

Można by było dla przykładu dwie upichcić, ale babcia Toma nie miała serca do takich numerów.

Wtedy smykałkę wykazał Pietrek. Znalazł sposób z internetu rozrzucić kilka jajek po grządkach, a rano zabrać przy Ludzie, jakby to jej kury tyle znosiły.

Haker jeden i zadziałało! Luda oniemiała, gdy widziała jak Toma zbiera rano jajka do koszyka i wraca do domu.

I co, kury już potem na grządki nie wróciły.

No i co, pogodzimy się wreszcie? Luda, Luda! Przecież nie ma o co się spierać!

Nic z tego. Zaraz zaczęło jej przeszkadzać, że Toma w kuchni letniej gotuje do późna. A dym i zapach drażni, bo ona, może, wegetarianka. Poza tym w Sejmie już zakaz grillowania przyjęli!

– Co ty widzisz, jaki grill? próbowała przemówić jej do rozumu Toma. Wycieraj czasem okulary, nasza perfekcyjna!

Toma była grzeczna i cierpliwa, ale zaczęła tracić do Ludy cierpliwość, bo sąsiadka tylko szukała dziury w całym.

– Może ją na badania oddać? śmiała się gorzko przy herbacie z Pietrkiem. Ona mnie zaraz pożre.

Toma faktycznie schudła z nerwów. Ale Pietrek tylko machnął ręką:

– Uch, niech się udławi! Nie pozwolę ci! Mam lepszy pomysł!

I kilka dni później o poranku, Toma słyszy: Toma, Toma, chodź no na dwór!

Pod drzwiami stał rozradowany Pietrek przyjechał na ledwie poskładanym, ale własnoręcznie naprawionym mopliku. Pietrek i moplik duet nie do zdarcia!

– Wiesz, czemu byłem ostatnio taki smutny? zagadnął Piotr. Bo mi moplik nie jeździł!

No to co, pojedziemy na przejażdżkę, piękna? Dawaj, przypomnimy sobie młodość!

I Toma wskoczyła! Przecież teraz wiek emerytalny jest modny, wszyscy 65+ są aktywni!

I pojechali razem, i dosłownie, i w przenośni, w nowe życie.

Wkrótce potem Toma przyjęła oświadczyny Piotra Juszczaka i wprowadziła się do niego. Zrobiła się z niej dama z prawdziwego zdarzenia!

A Luda została stara, samotna i ciągle wkurzona. No, powiedz, czy to nie jest powód, żeby jej znowu zazdrościć?

A kłócić się już nie ma z kim całą złość teraz musi dusić w sobie. I niech się zadławi!

Więc trzymaj się, Toma, i nie wychodź za często na podwórko! Bo jeszcze niejedno cię czeka, oj będzie się działo! No i takie to życie na wsi jedna wielka epopeja.

Szkoda tylko, że tyle zachodu było z tym wychodkiemA w ten cichy, wiejski wieczór, gdy Tamara i Pietrek, siedząc na werandzie pod starą lipą, śmiali się do łez z własnych głupotek, wieś milczała, wtulona w zapach świeżej trawy i szczebiot wróbli na płocie.

Tamara zerknęła w stronę sąsiedniego podwórka. Przez otwarte okno rzucało się w oczy światło z kuchni Ludy i jej cień uwijający się samotnie między stołem a półkami. W sercu Tomy zapłonęła na moment iskierka żalu może mogło być inaczej? Może kiedyś jeszcze podadzą sobie ręce?

Ale zaraz potem Pietrek szturchnął ją łokciem, rozlewając śmiech w powietrzu jak konfiturę na jasnej chałce.

No i co, Tomcia, cudownego mamy życia kawałek, a tamta… Pietrek wskazał głową na dom Ludy i roześmiał się, jak tylko on potrafił …niech się uczy szczęścia z daleka!

A Toma wtuliła się w jego ramię, omiotła wzrokiem ogródek pełen kwiatów i myśl o sąsiadce zniknęła jak poranna mgła. Już nie była sama, a do szczęścia wystarczało jej teraz po prostu patrzeć w te spracowane, dobre oczy obok.

Tak to bywa: niektórym całe życie przeszkadzają cudze jaskółki na oknie, innym wystarczy jeden wierny moplik i ktoś, z kim można śmiać się aż do łez.

A wieczorem, gdy cichły wszystkie wiejskie spory i żale, Tamara szeptała z łagodnym uśmiechem swoje krótkie, własne dziękuję i ktoś na górze chyba dobrze wiedział, za co.