„Valeria zmywała naczynia w kuchni, gdy do pomieszczenia wszedł Jan i zgasił światło. — Jest jeszcze jasno, nie ma co marnować prądu — mruknął ponuro. — Chciałam nastawić pranie — odezwała się Valeria. — Zrobisz to w nocy, kiedy prąd jest tańszy. I nie puszczaj tak mocno wody, za dużo zużywasz. Wylewasz nasze pieniądze w kanalizację. — Jan ściszył strumień, a Valeria spojrzała na męża ze smutkiem, wytarła ręce i usiadła do stołu. — Jan, czy kiedykolwiek spojrzałeś na siebie z boku? — zapytała. — Codziennie tylko na to patrzę — odpowiedział gniewnie Jan. — A co powiesz o sobie jako mężu i ojcu? — Mąż jak mąż, ojciec jak ojciec. Zwyczajny, jak wszyscy. Czego chcesz? — Chcesz powiedzieć, że wszyscy mężowie są tacy jak ty? — A co, chcesz się pokłócić? — przerwał Jan. Valeria wiedziała, że nie ma już odwrotu i trzeba rozmawiać dalej, aż wreszcie do niego dotrze, że życie z nim to udręka. — Wiesz, Janie, dlaczego jeszcze się ze mną nie rozstałeś? — A czemu niby miałbym odejść? — Bo mnie nie kochasz i dzieci też. I nie zaprzeczaj — nie kochasz nikogo, więc nie marnujmy czasu na kłótnię. Chciałam powiedzieć, że zostałeś ze mną tylko przez swoją skąpstwo. Jesteś takim dusigroszem, że rozstanie kojarzy ci się z wielką stratą. Ile lat już razem? Piętnaście? Co w tym czasie osiągnęliśmy? Poza tym, że mamy dzieci. Chociaż… jakie są nasze osiągnięcia? — Przed nami całe życie — rzucił Jan. — Nie całe. Przez tyle lat ani razu nie byliśmy nad morzem, nawet w Polsce. Wakacje w mieście, do lasu na grzyby nigdy. Wszystko za drogie. — Oszczędzamy na przyszłość — odpowiedział Jan. — My? Może ty? A niby dla kogo? — Dla was przecież staram się — Dla nas? Dla mnie i dzieci? To w takim razie daj mi pieniądze, kupię nam nowe ubrania, bo ja do dziś noszę rzeczy ślubne i po żonie twojego brata, a dzieci chodzą w rzeczach po kuzynach. I jeszcze wyniosę się wreszcie od twojej mamy, bo mam dość mieszkania w jej mieszkaniu. — Mama dała dwa pokoje, nie powinnaś narzekać — powiedział Jan. A ubrania po co nowe? Przecież po rodzinie wszystko jest jak nowe. — A ja niby po kim mam się stroić? Po żonie twojego brata? — A po co ci się stroić, masz 35 lat, jesteś matką dwójki dzieci! Powinnaś myśleć o czymś ważniejszym niż ciuchy. — O czym? — O sensie życia, rozwijaj się duchowo, a nie zawracaj głowy pierdołami. — Dlatego wszystkie pieniądze trzymasz na swoim koncie i nic nam nie dajesz? Dla naszego szczęścia? — Bo wam nie można ufać, od razu wszystko roztrwonicie. A jak się coś stanie, na czym będziemy żyć? — No właśnie, Janie, na czym będziemy żyć, jak się coś stanie? Ale czy nie widzisz, że już teraz żyjemy, jakby to „coś” się wydarzyło? — Ty nawet na mydle, papierze i serwetkach oszczędzasz, a z pracy przynosisz wszystko, co dadzą do rąk. — Grosz do grosza… — rzucił Jan sucho. — To ile jeszcze mamy tak żyć na twojej wersji oszczędności? 10 lat? 15? 20? Teraz mam 35, pewnie za wcześnie? A 40? 50? 60? Wtedy będziesz miał już tyle na koncie, że pozwolisz nam kupić nową odzież? A co, jeśli do tych 60 nie dożyjemy, bo przez twoją skąpstwo żywimy się byle jak i jesteśmy wiecznie w złym humorze? — Jak się wyprowadzimy, nie damy rady oszczędzać. — A ja właśnie dlatego odchodzę. Mam dość twojej skąpstwa. Wynajmę mieszkanie, starczy mi na ubrania i jedzenie, a przede wszystkim nie będę już musiała słuchać twoich wykładów o prądzie, gazie i wodzie. I papier też kupię najlepszy, a do sklepu pójdę, kiedy będę chciała, nie polując na promocje. — Ty nic nie odłożysz! — Przeciwnie, alimenty od ciebie odłożę. Albo i nie, bo nie chcę. Będę wydawać wszystko, co mam. I na weekendy będę przywozić dzieci do was z mamą, a sama pójdę do teatru czy restauracji, a latem nad morze. Jeszcze nie wiem gdzie, ale na pewno się zdecyduję, jak już się od ciebie uwolnię. Jan pobladł, kalkulując w głowie wydatki i alimenty, a najbardziej bolały go wymarzone podróże Valerii nad morze, bo uznał je za marnotrawstwo swoich pieniędzy. — Jeszcze jedno: podzielimy konto, na którym trzymasz pieniądze za te piętnaście lat — Po równo — dodała Valeria — i je też wydam, do ostatniego grosza. Bo nie chcę oszczędzać na życie, ja chcę wreszcie żyć. A moim marzeniem jest, żeby na koniec życia na moim koncie nie było już ani złotówki — wtedy wiem, że wszystko wydałam na siebie i moje życie. Dwa miesiące później Jan i Valeria się rozwiedli.”

Wioletta zmywa naczynia w kuchni, kiedy do pomieszczenia wchodzi Jan. Najpierw wyłącza światło.

Przecież jeszcze jasno. Po co mamy marnować prąd burczy pod nosem niezadowolony Jan.
Chciałam nastawić pralkę mówi cicho Wioletta.
Nastawisz w nocy odpowiada sucho Jan. Wtedy prąd jest tańszy. I nie puszczaj takiego mocnego strumienia wody, bo za dużo zużywasz. Wioletta, naprawdę nie rozumiesz, że pieniądze przez palce ci wtedy lecą?
Jan zmniejsza ciśnienie wody. Wioletta patrzy na niego ze smutkiem. Zakręca kran, wyciera dłonie i siada przy stole.
Jan, patrzyłeś kiedyś na siebie z boku? pyta łagodnie.
Codziennie się sobie przyglądam! odpowiada Jan złośliwie.
I co o sobie myślisz? drąży Wioletta.
Jako o człowieku? upewnia się Jan.
Jako o mężu i ojcu.
Mąż jak mąż. Ojciec też jak ojciec. Zwykły, normalny. Jak wszyscy. O co ci chodzi?
Chcesz powiedzieć, że wszyscy mężowie i ojcowie są tacy jak ty? docieka Wioletta.
Chcesz się kłócić, tak? odburkuje Jan.
Wioletta wie już, że nie ma odwrotu i musi tę rozmowę dokończyć. Musi, żeby wreszcie do Jana dotarło, czym jest życie przy nim.

Wiesz, dlaczego nigdy ode mnie nie odszedłeś? pyta szczerze.
A niby czemu miałbym odchodzić? Jan uśmiecha się krzywo.
Choćby dlatego, że mnie nie kochasz. I dzieci naszych też nie kochasz.
Jan już chce zaprzeczyć, ale Wioletta mu przerywa.
Nie zaprzeczaj. W nikogo nie umiesz kochać. Nie będziemy się tu o to wykłócać. Chcę tylko, żebyś zrozumiał, czemu do tej pory jesteś ze mną i z dziećmi.
No czemu? pyta Jan.
Z własnej skąpstwa odpowiada Wioletta. Z tej przesadnej oszczędności. Boisz się, że rozstanie to dla ciebie strata pieniędzy. Ile już jesteśmy razem? Piętnaście lat? I co przez ten czas osiągnęliśmy, poza tym, że mamy dwójkę dzieci i ślub?
Przecież przed nami całe życie! rzuca Jan.
Nie, Jan, nie całe. Już tylko to, co zostało. Przez tyle lat nie pojechaliśmy nigdzie na wakacje, nawet nad Bałtyk. Nie wspomnę o zagranicy. Nawet w kraju nigdzie nie byliśmy. Urlopy spędzamy w mieście. Nawet na grzyby za miasto nie jeździmy. Bo za drogo, prawda?
Bo oszczędzamy na przyszłość odpowiada Jan.
My? Może ty? ironizuje Wioletta.
Dla was przecież staram się mówi Jan.
Dla nas? Naprawdę? Piętnaście lat zbierałeś pieniądze, chowasz wszędzie oszczędności dla mnie i dzieci, tak?
A dla kogo? Dzięki mnie mamy na koncie sporo pieniędzy.
Mamy? Może ty. To sprawdźmy. Daj mi pieniądze na nowe ubrania dla mnie i dzieci. Od lat noszę to samo, w czym brałam ślub, i to, co oddaje mi żona twojego brata. Dzieci tak samo po kuzynach. A przede wszystkim! Wynajmę sobie w końcu mieszkanie, mam dość życia z twoją mamą pod jednym dachem.
Mama dała nam dwa pokoje, nie masz na co narzekać. A o ubrania dla dzieci nie ma co się martwić, bo mamy po rodzinie wszystko.
A ja? pyta Wioletta. W czym mam chodzić, w rzeczach po żonie twojego brata?
Po co ci nowa garderoba? rzuca Jan. Przecież masz trzydzieści pięć lat, dwójkę dzieci, matka z ciebie, a nie panna. Nie czas na fatałaszki.
A o czym mam myśleć? dopytuje Wioletta.
O sensie życia poważnie mówi Jan. Że są rzeczy wyższe niż ciuchy i bzdety. O rozwoju duchowym, o wartościach! Trzeba wznieść się ponad te wszystkie codzienne troski.

Rozumiem Wioletta kiwa głową. Właśnie dlatego wszystkie pieniądze trzymasz na swoim koncie, a nam nic nie dajesz. Żebyśmy się doskonalili. Mam rację?
Bo nie można wam ufać! wybucha Jan. Bo wszystko zaraz roztrwonisz! A z czego będziemy żyć, jak coś się stanie? O tym myślałaś?
Tak się zastanawiam, Janie, kiedy w końcu zaczniemy żyć? Bo wiesz my już teraz żyjemy, jakby to twoje coś się stanie już się wydarzyło!
Jan patrzy i milczy, zły na cały świat.
Oszczędzasz nawet na mydle i papierze toaletowym. Przywozisz z pracy mydło i krem, które tam rozdają za darmo mówi Wioletta. Bo przecież grosz do grosza.
Na czymś trzeba oszczędzać komentuje Jan. Na luksusy typu drogie mydło, kremy czy papier szkoda pieniędzy.
To powiedz chociaż, ile jeszcze mamy czekać? Dziesięć lat? Piętnaście? Dwadzieścia? Ile jeszcze chcesz odkładać, żebyśmy mogli zacząć żyć jak ludzie? Dobra papier toaletowy, własne mieszkanie? Teraz mam trzydzieści pięć i chyba jeszcze nie czas?
Jan milczy.
Może przy czterdziestce wolno nam zacząć żyć? docieka Wioletta. Nadal nie?
Jan niewzruszony.
Może przy pięćdziesiątce? Albo sześćdziesiątce? pyta przekornie.
Jan cały czas milczy.
No racja, głupio mówię. Przecież kto zaczyna żyć przy pięćdziesiątce. Co będzie, jeśli zabraknie tych oszczędności? ironizuje Wioletta.
Jeśli się wyprowadzimy od mamy i zaczniemy jeść lepiej, nie będzie na odkładanie pieniędzy mówi Jan.
Nie będzie, zgadzam się z tobą. I właśnie dlatego odchodzę. Mam dość oszczędzania. Nie chcę już. Ty lubisz, ja nie.
Jak zamierzasz żyć? zdziwiony Jan pyta z wytrzeszczonymi oczami.
Jakoś sobie poradzę. Wynajmę mieszkanie dla siebie i dzieci. Moja wypłata w złotówkach jest taka jak twoja. Starczy nam odpowiada spokojnie Wioletta. I będę kupować co będę chciała, dla siebie i dzieci, nie będę słuchać twoich wykładów o prądzie ani gazie, użyję pralki w dzień, nie w nocy. Będę miała najlepszy papier toaletowy i serwetki przy stole. I w sklepach będę brała wszystko, czego potrzebuję, nie czekając na promocje.
Przestaniesz oszczędzać! janowi nie mieści się to w głowie.
Oczywiście, że przestanę. Nawet twoje alimenty na dzieci wydam co do grosza. Od wypłaty do wypłaty. W weekendy przywiozę dzieci do ciebie i twojej mamy opowiada Wioletta. Będę wtedy chodzić do teatru, restauracji, na wystawy. I jeździć nad morze. Jeszcze nie wiem gdzie, ale na pewno zdecyduję. Tylko się wyzwolę.
Jan robi się blady, wszystko mu się w głowie kręci. Myśli tylko o pieniądzach, o alimentach, o tym ile mu zostanie. Najbardziej boli go, że Wioletta wyda te pieniądze na wyjazdy nad Bałtyk przecież to jego ciężko odłożone złotówki.

A jeszcze jedno, Jan, mówi Wioletta. Ten twój rachunek w banku, na którym zbierałeś te wszystkie pieniądze, podzielimy.
Jak to podzielimy?! Jan nie rozumie.
Po równo mówi spokojnie Wioletta. I te pieniądze też wydam. Ile się uzbierało przez piętnaście lat? Sporo, myślę. I też je wydam. Nie zamierzam odkładać na życie. Zamierzam żyć już teraz.
Jan próbuje coś powiedzieć, ale nie jest w stanie wydusić z siebie słowa.

Wiesz, o czym marzę, Janie? Żeby kiedyś, jak przyjdzie mój czas odchodzić na zawsze, zerknąć na konto i nie mieć tam ani złotówki. Wtedy będę wiedziała, że wszystko, co miałam, wydałam na siebie na życie.

Dwa miesiące później Jan i Wioletta są już po rozwodzie.