Teściowa do kwadratu – No to ładnie! – rzucił Edek na powitanie, widząc w drzwiach niewysoką, żwawą staruszkę w dżinsach, z chytrym uśmiechem na ustach. Przez zmrużone powieki wesoło błyskały figlarne oczy. „Babcia Kasi, pani Walentyna – rozpoznał ją. – Ale jak to tak – bez uprzedzenia, nawet bez telefonu…” – Cześć, wnuczku! – zaśmiała się staruszka. – Wpuścisz mnie do środka? – Tak, oczywiście! – zakrzątał się Edek. – Proszę bardzo. Pani Walentyna wciągnęła za sobą walizeczkę na kółkach. Gdy Edek częstował ją herbatą, wydała pierwsze polecenie: – To mnie zalej mocniejszą! Katarzyna w pracy, Ola w przedszkolu, a ty co tak siedzisz bezczynnie? – Wysłało mnie szefostwo na dwutygodniowy urlop „służbowy”, – odparł przygnębiony. Wizja wakacji topniała mu w oczach. Zerknął pytająco na gościa: – Na długo zatrzyma się pani u nas? – Na długo – odpaliła, rozwiewając resztki nadziei. Edek znowu westchnął. Z panią Walentyną dotąd prawie się nie znał – widział ją tylko na ślubie z Kasią, gdy przyjechała z innego miasta. O jej charakterze słyszał sporo od swojego teścia. Tamten opowiadał o niej szeptem, rozglądając się z bojaźnią, jakby miał szacunek drżący aż po kolana. – No, zmywaj naczynia i szykuj się, – zarządziła babcia. – Oprowadzisz mnie po mieście! Tonem przypominała mu kiedyś sierżanta Przybylskiego z wojska – lepiej się nie sprzeciwiać. – Pokazuj mi nadwiślańskie bulwary! – rozkazała energicznie. – Jak najprościej tam dotrzeć? – Wsunęła Edekowi rękę pod ramię i dziarsko ruszyła, rozglądając się z ciekawością. – Taksówką, – stwierdził Edek. Nagle pani Walentyna wsunęła palce między wargi i zagwizdała przenikliwie. Taxi zatrzymało się z piskiem opon. – Po co tak gwizdać? Co ludzie o pani pomyślą? – tłumaczył jej Edek, pomagając wsiąść na przednie siedzenie. – Nic sobie nie pomyślą – zaśmiała się cicho babcia. – Pomyślą najwyżej, że to twój pomysł. Kierowca wybuchnął śmiechem razem z panią Walentyną, obaj z Edkiem przybili sobie piątkę. – Edek, jesteś chłopak kulturalny i spokojny, – mówiła po bulwarach. – Twoja babcia pewnie z tych statecznych, a ja? Ja zawsze byłam trochę wariatka. Mój mąż – dziadek Kasi – był spokojnym bibliofilem… póki ja mu w życiu nie narozrabiałam! W góry go wciągałam, nauczyłam skakać ze spadochronem. Tylko na lotnię nie dał się namówić – bał się straszliwie, a z córką czekał, gdy ja krążyłam nad ich głowami. Edek słuchał z fascynacją – Kasia nic mu o babci nie opowiadała. Jej życie wyglądało na pasmo przygód – i nagle zrozumiał wszystko. Pani Walentyna przypatrywała mu się przenikliwie: – A sam z czasów wojska spadochroniarz? – No, czternaście skoków! – pochwalił się dumnie. – Brawo! – pokiwała głową. – Szacunek. I zanuciła wojskową piosenkę. Edek podchwycił melodię i już poczuł się z babcią jak z dobrym kumplem. – No, czas na przerwę i coś na ząb, – zarządziła. – Chodźmy tam do budki – wąchasz ten zapach? Szaszłyki pierwsza klasa! Przy straganie, gdzie gruziński szaszłyk nadziewał na szpikulce barczysty właściciel, pani Walentyna rozbłysła oczami i czystym głosem zanuciła: – Gamarjoba, genacvale, miło byłoby zaśpiewać na weselu… Szaszłykowy mistrz uśmiechnął się pogodnie i odśpiewał refren razem z nią. – Proszę się częstować, szanowna pani! – położył talerze z szaszłykami, cienki chleb i zieloną natkę. Przyniósł dwa chłodne kieliszki wyśmienitego wina. Na zapach mięsa przydreptał spod krzaków bury kociak. Babcia uśmiechnęła się serdecznie: – Och, właśnie ciebie nam brakowało, maluchu. Batońku, podaj kotkowi świeżutkie mięso, tylko drobno pokrój! Podczas gdy kotek jadł, pani Walentyna zgromiła Edka: – Macie w domu dziewczynkę, a kota brak! Jakże chcesz nauczyć dziecka dobroci, czułości? Ten maluch zostaje wasz – nie ma dyskusji. Po powrocie do domu babcia umyła zwierzaka, a Edka pogoniła po cały sprzęt: żwirek, miski, drapak i ciepłe legowisko. Wrócił obładowany, a w domu radość i harmider: Kasia i Ola przytulały babcię, a kotek – ochrzczony imieniem Leon – zaskoczony patrzył na nową rodzinę. – To dla ciebie, Olu, letni komplecik z szortami – rozdawała prezenty babcia. – A to dla ciebie, Kasiu – nic tak nie cieszy męża, jak koronkowe majteczki… Przez cały tydzień Ola nie chodziła do przedszkola – z babcią znikały z rana i wracały tuż przed obiadem, zmęczone, ale szczęśliwe i rozchichotane. W domu już czekał Edek z Leonem. Wieczorami dołączała Kasia i cała piątka ruszała na wspólny spacer po bulwarach. – Muszę z tobą porozmawiać, Edku – powiedziała pewnego wieczoru babcia, z powagą w głosie. – Jutro wracam, już czas. A to, po moim wyjeździe, przekażesz Kasi. – Wręczyła mu dokument w przezroczystej koszulce. – To moje testament: mieszkanie i cały majątek dla niej, tobie kolekcja książek, którą mąż zbierał całe życie. Bardzo cenna, są nawet rarytasy z autografami wielkich ludzi… – Po co to wszystko, pani Walentyno!? – przerwał Edek, ale babcia uciszyła go gestem. – Kasi nie mówiłam, ale tobie powiem – z sercem kiepsko. Może się wszystko skończyć nagle. Trzeba się przygotować. – Ale jak to? Sama będzie pani mieszkać? – Nie sama – zawsze ktoś jest obok. Córka w sąsiednim mieście, ty strzeż Kasi i wychowuj Olę jak najlepiej. Dobry z ciebie chłopak. W sumie jestem dla ciebie… teściową do kwadratu! – zaśmiała się serdecznie, klepiąc go po ramieniu. – Może by pani została jeszcze? – spytał błagalnie Edek. Babcia podziękowała uśmiechem i pokręciła głową. Pożegnał ją cały dom, nawet Leon na rękach Oli wyglądał na smutnego. Pani Walentyna znowu zagwizdała, taxi zatrzymało się momentalnie. – No, zięciu, odstaw mnie na dworzec! – rozkazała, pożegnała rodzinę uściskami i usiadła na przednim siedzeniu. Kierowca spojrzał zdumiony na tę nietuzinkową pasażerkę. – Co się pan tak patrzy? – burknął Edek. – Porządnej kobiety nigdy nie widział? Siwiuteńka babcia, potrząsając lokami, zaśmiała się dźwięcznie i przybiła piątkę z Edkiem. TEŚCIOWA DO KWADRATU

8 czerwca

Oj, dziś wydarzyło się coś, co na długo zostanie mi w pamięci. Wracam do domu i widzę w drzwiach starszą, szczupłą panią w dżinsach, z figlarnym błyskiem w oku i szerokim uśmiechem, który nie wróżył niczego dobrego. Przez sekundę nie mogłem skojarzyć potem mnie olśniło. Babcia Zosi Pani Wiesława Borowska! Bez zapowiedzi, bez telefonu… Skąd taka nagła wizyta?

No cześć, wnuczku! rzuciła wesoło, aż się roześmiałem. Wpuścisz do domu?

Tak, tak, oczywiście! bąknąłem, przepuszczając ją w progu.

Wiesława ciągnęła za sobą walizeczkę na kółkach. Kiedy zrobiłem jej herbatę, obejrzała mieszkanie bardzo krytycznym wzrokiem.

Mocniejszą poproszę! zarządziła. Zosia w pracy, Julka w przedszkolu, a ty co tak siedzisz bezczynnie?

Wysłali mnie na przymusowy urlop Na dwa tygodnie wymamrotałem. Marzenia o leniwych porankach i książkach powoli się ulatniały… Zapytałem nieśmiało: A Pani długo zamierza u nas zostać?

Długo odparła z triumfem. I wszystkie moje plany diabli wzięli.

Babcię Wiesławę znałem słabo widziałem ją krótko tylko na naszym ślubie z Zosią. Wspomnienia teścia na jej temat były niezwykle barwne zawsze ściszał głos, patrzył na drzwi, jakby zaraz miała wbiec z miotłą…

Pozmywasz naczynia i szykuj się zarządziła z miną wojskowego dowódcy. Zrobię sobie małe zwiedzanie Warszawy, będziesz przewodnikiem!

Pokręciłem tylko głową wiedziałem, że nie ma co się wykłócać. Brzmienie jej głosu przypominało mi kaprala z czasów wojska, z którym żartów nie było.

Pokażesz mi Bulwary Wiślane poleciła. Jak się tam najłatwiej dostać?

Najlepiej taksówką wzruszyłem ramionami.

I zanim się zorientowałem, babcia wsadziła palce do ust i zagwizdała tak, że aż przechodnie odwrócili się zaskoczeni. Taksówka zatrzymała się z piskiem opon.

Tak się robi w dzisiejszych czasach? Ludzie patrzą szeptałem, kiedy pomogłem jej wsiąść.

Nie panikuj. Pomyślą, że to ty jesteś nieokrzesany odpowiedziała z szelmowskim uśmiechem.

Taksówkarz tylko parsknął śmiechem, a potem się z nią przybił żółwika, jakby się od lat znali.

Jesteś spokojny chłopak mówiła, kiedy spacerowaliśmy po bulwarach. Twoja babcia pewnie daje dobry przykład, ale ja nigdy nie umiałam być grzeczna. Dziadek Zosi, świętej pamięci, długo przyzwyczajał się do mojego temperamentu. Był cichy, książki pochłaniał, a ja go wyciągałam na szalone wyprawy w Bieszczady, skok ze spadochronem i Bóg wie co jeszcze. Tylko na lotni nie dał się namówić, czekał na mnie z córką na dole, kiedy ja krążyłam wysoko nad nimi.

Byłem zdumiony. Zosia nigdy nie wspominała, że jej babcia była taką duszą towarzystwa i miłośniczką przygód.

Ty kiedyś skakałeś ze spadochronem? zapytała przenikliwie.

Tak, w wojsku, czternaście skoków odpowiedziałem z dumą.

Szacunek! pokiwała głową, zaczęła nucić pod nosem:

Czeka nas dalekie lądowanie,
Jeszcze trochę w chmurach zostaniemy…

Podchwyciłem melodię. Coś w jej obecności sprawiło, że poczułem się swobodniej.

Głód doskwierał nam coraz mocniej, więc Wiesława zaproponowała:

Chodź, tam przy bulwarze pachnie szaszłykiem jak w Gruzji! Zapowiada się, że gospodarz zna się na rzeczy!

Pan od szaszłyków, ciemnowłosy, wyglądał, jakby zaraz miał wbić nie tylko mięso na szpikulec… Zasiadając obok niego przy stoliku, babcia niespodziewanie zaintonowała czystym głosem:

Na Warszawie dzisiaj święto,
Chodźmy bawić się na sto procent!

Szaszłykowy mistrz spojrzał zaskoczony, lecz natychmiast się włączył, śmiejąc się głośno. Po krótkiej śpiewno-tanecznej wymianie przyniósł nam talerze z szaszłykiem, świeżą bułką i zieleniną.

Na aromat pieczonego mięsa zza krzaka wyszedł żałosny, mały kotek szaraczek. Podszedł i popatrzył błagalnie.

Chodź tutaj, maluchu zagadnęła babcia. Panie szaszłykowy, da pan mu trochę mięsa, drobno pokrojonego?

Gdy kotek pożerał pyszności, babcia odezwała się do mnie surowym tonem:

Jak możecie nie mieć kota przy domowym dziecku? Jak niby nauczycie ją troski, dobroci? No, teraz już macie powód on zostaje z Wami!

Po wyprawie kot został oficjalnym członkiem rodziny. Wiesława wykąpała go, a mnie pogoniła na zakupy: kuweta, miski, leżanka, drapak jeszcze nigdy nie nosiłem takich rzeczy przez całe miasto.

W domu zastałem Zosię i małą Julkę. Obie rzuciły się babci na szyję, a kociak nazwaliśmy go Lesio siedział na kanapie i wpatrywał się w nasze rodzinne zamieszanie.

Rozdawanie prezentów stało się punktem dnia Julka dostała letni komplet, a Zosia… bieliznę z koronkami, bo nic tak nie podnosi kobiety w oczach męża jak nowe figi, według babci Wiesi.

Przez kolejny tydzień Julka nie chodziła do przedszkola. Rankiem znikała z babcią, wracały zmęczone spacerem, szczęśliwe. W domu czekałem ja i Lesio, wieczorem dołączała Zosia i całą paczką szliśmy na kolejny spacer.

Pewnego wieczoru, kiedy odprowadzałem Wiesławę do pokoju, zatrzymała mnie:

Muszę ci coś powiedzieć, Arturku. Jutro już odjeżdżam. Zostawiam tu coś ważnego… podała mi kopertę. Testament. Mieszkanie i wszystko otrzyma Zosia, do ciebie trafia biblioteka mojego męża. Są tam unikalne tomy, z autografami naprawdę wielkich ludzi…

Ależ Pani Wiesławo…! próbowałem protestować.

Nie przerywaj ucięła krótko. Zosi nic nie mówiłam. Tobie mówię wprost serce źle mi działa, może się wszystko nagle skończyć, więc lepiej się przygotować.

Niech Pani nie zostaje sama! Trzeba, żeby ktoś był przy Pani!

Mam córkę blisko, teściową też powiedziała z lekkim uśmiechem. Ty trzymaj Zosię i wychowuj Julkę. Jesteś porządnym facetem. Tak między nami dla ciebie jestem podwójną teściową! zaklaskała mnie serdecznie po plecach, zaśmiała się radośnie.

Może zostanie Pani dłużej? Proszę…

Pokręciła jednak głową. W dzień wyjazdu cała rodzina odprowadziła ją na taksówkę, nawet Lesio mrużył smutno oczy z rąk Julki.

Na pożegnanie babcia włożyła znów palce do ust i zagwizdała nieprawdopodobnie głośno. Kierowca zatrzymał się od razu. No, zięciu, odwieź mnie na dworzec! zarządziła, żegnając się mocno z Zosią i Julką.

Kiedy taksówkarz patrzył zaskoczony na starszą panią, burknąłem tylko:

Co Pan tak patrzy? Porządnej kobiety jeszcze nie widział?

Babcia Wiesia potrząsnęła siwą czuprynką, chwyciła mnie za rękę i razem śmialiśmy się głośno, jakbyśmy zawsze się znali.