Tatiana Iwanowna siedziała w swoim zimnym domku, w którym unosił się zapach wilgoci, a nikt od dawna nie sprzątał, ale wszystko było jej bliskie.

Teresa Antonina siedziała w swej zimnej chacie, w której unosił się zapach stęchlizny, od lat nikt nie porządkował, a jednak wszystko wokół było jej własne, znajome, a ona była panem tego miejsca jedynie siły zostały wyczerpane na roztruwanie się. Nie wiedziała, od czego zacząć.

Z żalu serce kurczyło się, łez już nie było, a całą drogę płakała.

Ściany leczą, pomyślała, dusza się zagoi z czasem.

W płaszczu i ciepłej czapce, z lodowatymi rękami i stopami, położywszy głowę na stole, Teresa zaczęła wspominać swoje życie.

Najcenniejszym skarbem była jej córka Jadwiga. Od urodzenia chorowita, mąż powtarzał: To nie jest przyzwoita dziewczyna, nie śpisz nocą, leki połykasz, lepiej byś zdrowe dziecko wydała!. A jak? Ledwo doszła do terminu, w czterdziestym drugim roku życia urodziła, a już nie myślała o ciągu, nie wychodziło. Dwoje dzieci straciła w wczesnym ciągu, więc nadzieja na szczęście kobiece przestała istnieć.

Wkrótce mąż odszedł do innej wsi, zamieszkał w sąsiedniej wiosce, miał teraz nową żonę i syna, o chorej córce nie chciał nawet słyszeć.

Jadwiga rosła, z każdym rokiem stawała się mocniejsza, piękniejsza. Matka nie zauważyła, jak dziewczynka stała się dorosła; na jej barkach spadło wiele trosk: pracowała sumiennie w kołchozie, domowa gospodarka była trudna do udźwignięcia, córka pomagała, ale bez mężczyzny w wiosce było ciężko. Matka mieszkała z nimi, później przyjechała teściowa, bo samotnie już nie dało się żyć.

Wdowiec przyszedł do Teresy, lecz ona go odrzuciła wstyd przed córką. Jak mogę wprowadzić faceta do domu? Nie potrzebujemy nikogo, jesteśmy już poślubione, mam dziewczynkę, to wszystko, dla Jadwigi trzeba żyć. Dwie staruszki teściowa, już nie wstawała z łóżka, ciągle prosiła o pomoc: raz podać wody, raz przewrócić się na bok.

Jadwiga zdobyła wykształcenie, spotkała dobrego mężczyznę i wyszła za mąż z miłości. Dwa lata po ślubie przyszła na świat Ania.

Jadwiga nie chciała siedzieć w domu, a przychodziły pieniądze, choć wciąż spłacano kredyt hipoteczny. Zaczęła błagać matkę:

Mamusiu, kochana, przeprowadź się do nas, będziesz mieć radość i nam pomożesz, babcie nie żyją, sama będzie ci ciężko.

Nie, Jadwigo, mam krowę, starą kotkę, ogródek, jak mam zostawić mój dom?

Sprzedaj tę krowę, mało mleka daje, nie żałuj, kotkę weź sąsiadka, dobra pani Nura nie odmówi, za tydzień cię przyjmiemy!

Nie mogła odmówić własnej matce, przecież kto jej pomoże, jeśli nie najbliższa? Sąsiadka wzięła krowę i kotkę, a jej syn, synowa i wnuki mieszkali z nią, obiecując pilnować domu.

Tak Teresa przeniosła się do miasta. Córka z zięciem pracowali do późna, a ona z wnuczką poszła na spacer, nakarmiła, jeszcze kolację przygotowała.

Ania przypominała matkę, babcia w niej nie brakowała, dni i noce spędzali razem, na szczęście dziewczynka rzadko chorowała.

W czwartej wiosce Jadwiga postanowiła oddać malucha do przedszkola, by mógł się rozwijać i bawić z rówieśnikami.

Jednak stosunek matki nagle się zmienił: zięć ciągle niezadowolony przychodził, Jadwiga mówiła, że z mężem się kłóci przez matkę, babcia rozpieszczała wnuczkę, nieposłuszny chłopiec dorastał, w przedszkolu odchodził ze łzami, kochał babcię bardziej niż własną matkę.

Teresa nie mogła pojąć, co się dzieje, nie spodziewała się takiego słowa od własnej córki:

Mamo, już nas nie potrzebujesz, jedź do domu, Ania chodzi do przedszkola, kredyt spłaciliśmy, widzisz, w dwupokojowym mieszkaniu ciasno, i tak będzie ci lepiej.

Na miejscu chciała umrzeć, nie myślała, że tak to wyjdzie, a czy naprawdę można tak powiedzieć matce?

Zebrała kilka rzeczy, wsiadła na autobus, myśląc tylko, by nie płakać. Ania szła za nią, prosząc babcię, by poszła na przechadzkę.

Zięć odwieźć ją na dworzec, wysiadł w milczeniu, nawet nie się pożegnał. Nie wyjawił, że córka nie wyszła z kuchni, choć kochała ją, matka wiedziała to w sercu, prawdopodobnie płakała, nie chciała, by matka zobaczyła jej łzy.

Tak więc znalazła się w domu. Na dworze zaczął padać deszcz, chłód jeszcze bardziej przytłoczył. Teresa jakby we śnie usłyszała groźny głos i przekleństwa. Do domu weszła sąsiadka.

Ojej, Taniu, to ty? Myślałam, że ktoś chce ci dom obrabować. Cześć! Co tu siedzisz w ciemności? Wstań, chodźmy do nas. Moja Nadzia smaży naleśniki, usiądziemy, pogadamy, tyle lat nie widziałyśmy się.

Sąsiadka prawie ciągnęła Teresę za rękę, opowiadając:

Moi wnukowie już chodzą do szkoły, dobrze się uczą, nie kombinują, a twoja krowa w tym roku dała telę, zostawiliśmy ją w zakładzie, zobaczysz, jaka piękna, nie można jej sprzedawać, możesz ją mieć.

Dzieci przywitały ją radośnie, jak własną rodzinę, przyniosły kotkę, opowiadały, jaka jest mądra i przytulna. Myszka zaczęła mruczeć, rozpoznała swoją panią.

Teraz łzy płynęły ze szczęścia, bo nie była już sama, słuchała opowieści o wsi, o wesołym życiu dużej, przyjaznej rodziny, wszyscy się śmiali, a najważniejsze nikt nie pytał, po co wróciła, nie ostrzegał wcześniej.

Syn sąsiadki po kolacji rzekł:

Mamy duży dom, ty, ciociu Taniu, zostań u nas, nawet nie myśl o wyjeździe, nie wypuścimy cię. Poprawię dach, przywiozę drewno, piec naprawię, komin wyczyścię. Tak odnowimy twój dom, a jeśli zechcesz, możesz przejść do nas, albo zostaniesz, jeśli ci się spodoba.

Chuda staruszka siedziała i się uśmiechała, poczuła ciepło, dobroć ludzka ogrzała jej duszę.

Życie w Berzówce…