– Szukałem go pięć miesięcy – Grzegorz przyciskał do siebie brudnego, wyleniałego kota.

Grażyna zobaczyła go o wpół do ósmej rano.

Wojciech stał przy windzie i trzymał kota. Przyciskał go do piersi obiema rękami. Kot był szary, wyłysiały z jednego boku, i śmierdział piwnicą tak, że Grażyna cofnęła się o krok.

– Jezu – powiedziała. – A to co takiego?

Wojciech nie odpowiedział. W ogóle rzadko rozmawiał z sąsiadami. Wcisnął przycisk windy i patrzył na tarczę.

– Gdzie go wykopałeś – nie spytała, a stwierdziła. – Przecież cały brudny. Niosesz go do domu?

– Szukałem go pięć miesięcy.

Winda się otworzyła. Wojciech wszedł. Wcisnął czwarte piętro.

Grażyna została na klatce schodowej i patrzyła, jak drzwi się zamykają. Ale twarz Wojciecha była bardzo radosna. Nie odrywał wzroku od kota, i lekko poprawiał mu łapki, gdy ten się poruszał.

Potem mówiła sąsiadce z piątego, że wyglądał dziwnie.

Ale dlaczego – dowiedziała się później.

Ogłoszenia pojawiły się we wrześniu. Niewielkie, wydrukowane na zwykłym papierze, ze zdjęciem. Na zdjęciu był kot. Szary, pręgowany, wąsy z jednej strony krótsze niż z drugiej. Pod zdjęciem krótko napisane „Zaginął” i numer telefonu.

Wojciech kleił je sam. Wcześnie rano, przed pracą, wychodził z rolką taśmy i stertą kartek. Obchodził słupy, tablice ogłoszeń, ściany przy sklepie. Palce marzły, taśma słabo kleiła na mrozie, trzeba było przyciskać dłużej niż zwykle.

Burek zaginął pod koniec sierpnia. Po prostu nie wrócił wieczorem. Okno nad kuchennym zlewem było uchylone.

W domu przy kaloryferze stała miska. Wojciech jej nie sprzątnął.

Telefony były przez pierwsze dwa tygodnie.

Ludzie zgłaszali szare koty. Pręgowane koty. Jednego rudego, którego też postanowili zaproponować. Wojciech jeździł na każdy telefon. Patrzył, kręcił głową, dziękował. Wracał z powrotem.

W trzecim tygodniu zadzwoniła kobieta z ulicy Budowlanych, powiedziała, że widziała podobnego przy garażach. Wojciech pojechał wieczorem, po pracy, już po ciemku. Chodził między garażami z latarką w telefonie, świecił pod drzwi, wołał. Nikt nie wyszedł. Tylko obcy kot, czarny, popatrzył na niego spod bramy i zniknął w ciemności.

W październiku założył notes.

Zapisywał adresy, gdzie jeździł. Imiona ludzi, którzy dzwonili. Daty. Czasem krótkie notki – „szary, ale młodszy”, „nie ten kolor”, „właściciele znaleźli”. Stron przybywało. Wojciech czasem przeglądał notes wieczorami, nie czytając, tylko przewracał.

Kolega z pracy, Witold, zapytał kiedyś, czemu jest taki.

– Taki sobie – powiedział Wojciech.

– No właśnie – powiedział Witold i więcej nie pytał.

Listopad był wilgotny, wcześnie się ściemniało.

Wojciech rozszerzył rejony poszukiwań. Chodził po podwórkach przez kwartał, przez dwa. Wchodził do obcych klatek schodowych, patrzył na parapety, pod schody. Czasem pytał ludzi na podwórku. Większość kręciła głową, nie zatrzymując się. Jedna starsza pani w trzeciej klatce powiedziała, że widziała podobnego przy transformatorowni we wrześniu, ale dokładnie nie pamięta.

Wojciech podziękował. Doszedł do transformatorowni. Postał. Nikogo, oczywiście.

Grażyna kiedyś złapała go na klatce schodowej i powiedziała, że już wystarczy, pięć miesięcy minęło, trzeba wziąć innego. Mówiła bez złości.

– Innego nie trzeba – powiedział Wojciech.

– No i szkoda – powiedziała.

Kiwnął głową i poszedł do schodów. Grażyna patrzyła za nim i myślała, że ludzie – całkiem się zadręczają przez jakieś koty.

W grudniu telefony prawie ustały.

Ogłoszenia zmokły, pożółkły, gdzieniegdzie odkleiły się. Wojciech przeklejał. Drukował nowe, wychodził rano z rolką taśmy. Nauczył się trzymać rolkę pod pachą i odkręcać jedną ręką, podczas gdy drugą przyciskał kartkę.

Trzeciego dnia stycznia usłyszał dźwięk.

Cichy. Ledwo-ledwo. Gdzieś za drzwiami piwnicy, tej pod pierwszą klatką. Wojciech zatrzymał się. Nasłuchiwał. Dźwięk się nie powtórzył.

Stał przez chwilę. Potem poszedł po klucz do zarządcy.

Zarządca, Zygmunt, długo szukał klucza, znalazł nie ten, potem znalazł ten. Spytał, co Wojciech zgubił w piwnicy. Wojciech powiedział. Zygmunt popatrzył na niego, jak się patrzy na człowieka, któremu lepiej nie przeczyć, i klucz dał.

Drzwi otworzyły się z trudem, powiało wilgotnym betonem, starym drewnem i czymś jeszcze. Wojciech włączył latarkę i wszedł do środka.

Piwnica była długa i niska.

Wojciech szedł wolno, świecił pod rury, za stare skrzynki, wzdłuż ściany. Snop światła wyłapywał to zardzewiały rower bez koła, to stertę desek, to czyjeś porzucone łóżko polowe z wgniecionym bokiem. Pachniało wilgocią i wapnem. Gdzieś kapało, rzadko i miarowo, jak zegar.

– Burku – powiedział Wojciech.

Cicho powiedział. Nie zawołał, a raczej sprawdził, jak sprawdza się ciemność, zanim się w nią wejdzie.

Nikt nie odpowiedział.

Poszedł dalej, obok skrzynki z kablami, obok starych grzejników ułożonych wzdłuż ściany. Snop światła poruszał się wolno. Wojciech się nie spieszył. Przez pięć miesięcy nauczył się nie spieszyć tam, gdzie spieszenie się nie ma sensu.

– Burku.

Znowu cisza. Tylko krople gdzieś. Tylko szumią rury nad głową, ciepłe, pokryte kurzem.

Doszedł do końca ściany i zatrzymał się. Poświecił w kąt. Tam były skrzynki, trzy lub cztery, ułożone jedna na drugiej, a między nimi a ścianą było ciemne miejsce, wąskie jak szczelina. Wojciech przykucnął. Poświecił tam.

Dwa oczy odbiły światło.

Nie poruszył się. Po prostu patrzył. Serce zrobiło coś dziwnego, nie głośnego, ale wyczuwalnego, jakby ominęło krok i potem dogoniło.

– Burku – powiedział. Całkiem cicho.

Oczy nie zniknęły. Ale kot też nie wyszedł. Siedział w szparze między skrzynkami a ścianą i patrzył na latarkę. Wojciech opuścił snop nieco w bok, żeby nie oślepiać. Potem usiadł na podłodze. Prosto na betonie, nie myśląc o ubraniu, nie myśląc o niczym.

Po prostu usiadł. I zaczął czekać.

Nie wiedział, ile czasu minęło.

Było zimno. Beton ciągnął ciepło przez kurtkę szybko i równomiernie. Wojciech się nie ruszał. Latarkę trzymał z boku, żeby w szczelinie nie było całkiem ciemno, ale i nie w oczy. Czasami cicho mówił. Nie wołał, nie namawiał. Po prostu mówił, jak się mówi, gdy trzeba, żeby głos był obok.

– Zimno tu u ciebie – powiedział. – Pięć miesięcy. Nie myślałem, że tu jesteś.

Ze szpary nie było żadnego dźwięku.

– Wszędzie chodziłem. Na Budowlanych jeździłem, w nocy. Tam garaże, nie znasz. Notes cały zapisałem.

Kapalo gdzieś w ciemności. Rury szumiały.

– W domu miska stoi. Nie sprzątnąłem jej.

Usłyszał szelest wcześniej, niż zobaczył ruch. Kot wyszedł ze szpary powoli. Nie prosto do Wojciecha, a najpierw w bok, wzdłuż skrzynek, obwąchał powietrze, zatrzymał się. Wojciech nie ruszał się. Patrzył. Kot był chudy. Bok wyłysiały, gdzieś sierść nie odrosła. Z jednej strony pyszczka wąsy krótsze. Z lewej.

To on.

Kot zrobił jeszcze krok. Potem jeszcze. Potem podszedł do nogi Wojciecha i przycisnął głowę do kolana. Raz. Jakby sprawdził. I został stojąc obok.

Wojciech nie od razu podniósł rękę. Najpierw po prostu siedział. Potem ostrożnie, powoli, opuścił dłoń na kocią głowę. Burek nie odsunął się. Tylko zmrużył oczy, i w tym było coś tak prostego, że Wojciechowi ścisnęło gardło.

Nie płakał. Po prostu siedział na zimnym betonie piwnicy własnego domu i trzymał rękę na głowie kota, którego szukał pięć miesięcy. A kot stał obok i milczał. Zawsze był małomówny.

Wstanie było trudniejsze niż siadanie.

Nogi zdrętwiały, i Wojciech podnosił się powoli, przytrzymując się skrzynek. Burek cofnął się o krok, obserwował. Wojciech wyprostował się, postał. Czytał, że koty mogą zdziczeć, odwyknąć od ludzi nawet po dwóch tygodniach. A tu – pięć miesięcy. Potem przykucnął znowu, na kolanach, i wziął kota na ręce.

Burek nie opierał się. Był lekki, o wiele lżejszy niż był. Wojciech przycisnął go do piersi i poczuł, jak pod dłonią bije małe, szybkie serce.

Szli do wyjścia tą samą drogą. Obok łóżka polowego, obok zardzewiałego roweru, obok skrzynki. Latarkę Wojciech trzymał jedną ręką, drugą przyciskał kota. Burek nie ruszał się. Tylko raz przestąpił łapami, układając się wygodniej, i znowu ucichł.

Przy drzwiach Wojciech zatrzymał się.

Potem popchnął drzwi i wyszedł.

Na podwórku był ranek. Szary, styczniowy, bez słońca. Śnieg leżał stary, zbity, z czarnymi śladami wzdłuż ścieżki. Wojciech mrużył oczy od światła.

Stał przy drzwiach i trzymał Burka.

Wtedy właśnie zobaczyła ich Grażyna.

W domu było ciepło.

Wojciech rozzuł się w przedpokoju, nie puszczając kota. Potem jednak postawił go na podłodze, ostrożnie, jak stawia się coś kruchego. Kot od razu opuścił nos do podłogi i poszedł wzdłuż ściany. Wolno, z przystankami. Obwąchał listwę, kąt, nogę szafki. Sprawdzał.

Wojciech stał i patrzył.

Burek doszedł do kuchni. Zatrzymał się w progu, poruszył uchem. Potem wszedł. Wojciech wszedł za nim.

Miska stała przy kaloryferze, gdzie stała zawsze. Pusta, czysta, trochę zakurzona na brzegu. Kot podszedł do niej, obwąchał. Postał nad nią sekundę. Potem odszedł i usiadł przy kaloryferze obok, przytulając się bokiem do ciepłego żelaza.

Wojciech otworzył lodówkę. W środku było trochę gotowanego kurczaka. Oddzielił kawałek, położył do miski. Ręce nie od razu słuchały, palce jeszcze nie odtajały od zimna.

Burek jadł powoli. Nie łapczywie, jak jedzą głodne, a ostrożnie. Wojciech siedział obok na podłodze, plecami do ściany. Patrzył.

Burek potem obszedł całe mieszkanie. Sprawdził każdy kąt, każdy pokój, każdy parapet. Potem wrócił do salonu, wskoczył na kanapę i zwinął się tam, gdzie zawsze spał wcześniej. Na lewo od poduszki, przy podłokietniku.

Wojciech nie odrywał od niego wzroku.

Pięć miesięcy szukał, marzł przy słupach, jeździł na obce telefony, chodził z latarką między garażami. A Burek siedział w piwnicy pod pierwszą klatką. Dwadzieścia metrów od drzwi. Czym się tam żywił? Pewnie myszami. Jak długo by wytrzymał, gdyby przez szczęśliwy przypadek jego ciche „miau” nie usłyszał Wojciech.

Mógłby o tym myśleć długo. Ale nie zaczął.

Wyłączył światło w przedpokoju, przeszedł do salonu i usiadł na kanapie obok kota. Burek otworzył jedno oko, popatrzył i zamknął z powrotem. Za oknem się ściemniało.

Wszyscy byli w domu.