Syndrom wiecznie odkładanej na później życia… Spowiedź 60-letniej kobiety Elżbieta: W tym roku skończyłam 60 lat. Nikt z bliskich nawet nie zadzwonił, by pogratulować mi jubileuszu. Mam córkę i syna, wnuczka i wnuczkę, byłego męża też „na stanie”. Córka ma 40, syn 35 lat. Oboje mieszkają w Warszawie, skończyli renomowane warszawskie uczelnie. Oboje są mądrzy, odnoszą sukcesy. Córka wyszła za wysokiego urzędnika państwowego, syn ożenił się z córką dużego warszawskiego biznesmena. Oboje mają świetne kariery, sporo nieruchomości, poza pracą w państwówce prowadzą własne biznesy. U nich wszystko stabilnie. Były mąż odszedł, gdy syn skończył studia. Powiedział, że ma dość życia w takim tempie. Choć sam pracował spokojnie na jednej posadzie, weekendy spędzał z przyjaciółmi albo na kanapie, a na urlop jeździł na cały miesiąc do rodziny na Mazury. Ja urlopu nie brałam – pracowałam równocześnie na trzech etatach – jako inżynierka w fabryce, tam też sprzątałam w administracji zakładu, a w weekendy układałam towar w pobliskim supermarkecie od 8 do 20, plus sprzątanie służbowych i pomocniczych pomieszczeń. Wszystko, co zarobiłam, szło na dzieci – Warszawa droga, a studia na prestiżowych uczelniach wymagają też porządnych ubrań. Plus jedzenie i rozrywki. Nauczyłam się chodzić w starych ubraniach – tu coś przerobiłam, buty naprawiałam. Chodziłam czysta, schludna – tyle mi wystarczyło. Z rozrywek miałam sny – czasem śniłam, że jestem szczęśliwa, młoda, uśmiechnięta. Mąż, gdy tylko odszedł, wymienił samochód na drogi, luksusowy. Widać, uzbierał sporo. Nasze wspólne życie było dziwne – wszystkie wydatki, oprócz czynszu, były na mnie. Czynsz opłacał mąż i na tym kończył się jego wkład w rodzinę. Dzieci wykształciłam sama… Mieszkanie odziedziczyłam po babci. Zacna, zadbana przedwojenna kamienica z wysokimi sufitami. Dwupokojowe przerobione na trzypokojowe. Była tam komórka 8,5 m2 z oknem – wyremontowałam ją i świetnie zmieściła się w niej łóżko, biurko, szafa, półki. Zajmowała ją córka. My z synem w jednym pokoju, na szczęście chodziłam do domu tylko na noc. Mąż mieszkał w salonie. Gdy córka wyjechała do Warszawy, zajęłam jej komórkę, syn został w pokoju. Z mężem rozeszliśmy się bez awantur, podziału majątku czy wzajemnych zarzutów. On chciał żyć, nie byle jak wegetować, a ja byłam już tak zmęczona, że poczułam ulgę… Nie musiałam już gotować obiadu, drugiego dania, deseru i kompotu. Nie trzeba było prać jego rzeczy, pościeli, prasować i składać – ten czas mogłam wykorzystać dla siebie. Do tego czasu dorobiłam się mnóstwa dolegliwości – kręgosłup, stawy, cukrzyca, tarczyca, nerwowe wyczerpanie. Po raz pierwszy wzięłam urlop z głównej pracy i zaczęłam leczenie. Dodatkowe etaty zostawiłam. Trochę się podleczyłam. Najęłam dobrego fachowca i z pomocnikiem w dwa tygodnie zrobili mi świetny remont łazienki. To było dla mnie szczęście! Moje OSOBISTE szczęście! Szczęście tylko dla mnie! Przez cały ten czas zamiast prezentów na urodziny, Boże Narodzenie, Dzień Kobiet czy 23 lutego, przesyłałam dzieciom pieniądze. Potem doszły wnuczka i wnuczek. Więc nie mogłam przestać dorabiać. Na siebie nigdy nie było pieniędzy. Życzenia dostawałam rzadko, raczej w odpowiedzi na moje. Prezentów nie dostawałam. Najbardziej bolało, że na wesela nie zaprosiły mnie ani córka, ani syn. Córka szczerze powiedziała: „Mamo, nie wpasujesz się tam, będą ludzie z rządu”. O ślubie syna dowiedziałam się od córki – po fakcie… Dzięki Bogu, że nie prosili o pieniądze na wesele… Nikt z dzieci nigdy mnie nie odwiedza, choć zawsze zapraszam. Córka mówi, że nie ma po co przyjeżdżać do naszego „zaścianka” (wojewódzkie miasto z milionem ludzi). Syn zawsze: „Mamo, nie mam czasu!” Samolot do Warszawy lata 7 razy dziennie! Dwie godziny lotu… Jak nazwać tamten okres mojego życia? Może – życie stłumionych emocji… Żyłam wtedy jak Scarlett O’Hara – „pomyślę o tym jutro”… Tłumiłam w sobie łzy i ból, wszystkie uczucia od zdziwienia po rozpacz. Żyłam jak robot zaprogramowany na pracę. Potem fabrykę kupili warszawiacy, zaczęła się reorganizacja. Nas, pracowników w wieku przedemerytalnym, zwolniono, straciłam od razu dwa etaty, ale dzięki temu mogłam przejść wcześniej na emeryturę. Emerytura – 2000 zł… I spróbuj za to przeżyć. Na szczęście w naszym czteroklatkowym bloku pięciopiętrowym zwolniło się miejsce na sprzątaczkę… Poszłam myć klatki – plus kolejne 2000 zł. Sprzątanie i wykładanie towaru w supermarkecie na weekendy nie rzuciłam, dobrze płacili – 300 zł za zmianę. Najtrudniejsze było to, że cały dzień stałam na nogach. Zaczęłam po trochu remontować kuchnię. Wszystko robiłam sama, meble zamówiłam u sąsiada – wykonał szybko, solidnie i za rozsądną cenę. Znowu zaczęłam trochę odkładać. Chciałam odnowić pokój, wymienić meble… Miałam plany… tylko w tych planach nie było mnie samej!!! Na co wydawałam na siebie? Tylko na jedzenie – najprostsze – i nigdy nie jadłam dużo. Oraz na leki. Na te szło najwięcej. Czynsz też nie zachwycał – z każdym rokiem coraz wyższy. Były mąż doradzał: sprzedaj tę trójkę, dzielnica dobra, dostaniesz dobrą cenę, kupisz sobie kawalerkę. A mi szkoda. To pamiątka po babci. Rodziców nie pamiętam, wychowywała mnie babcia. Bardzo cenię mieszkanie, w którym spędziłam całe życie. Z mężem udało się zachować normalne koleżeńskie stosunki. Czasem rozmawiamy jak starzy znajomi. U niego wszystko dobrze. Nigdy nie opowiada o życiu osobistym. Raz w miesiącu wpada, przywozi warzywa, ziemniaki, kaszę, wodę do picia – wszystko, co ciężkie. Pieniędzy nie bierze. Mówi, żebym nie zamawiała dostawy, bo przywiozą złe, zniszczone rzeczy. Zgadzam się. We mnie jakby coś umarło – wszystko w jednym kłębie. Po prostu żyję. Dużo pracuję. O niczym nie marzę. Niczego dla siebie nie chcę. Córkę i wnuki oglądam tylko u niej na Instagramie. Synowe wrzucają życie syna na Insta. Cieszę się, że wszystko u nich dobrze. Wszyscy zdrowi, mają się świetnie. Wakacje w pięknych miejscach, drogie restauracje. Może dałam im za mało miłości? Dlatego nie mają jej do mnie… Córka czasem zapyta, jak się czuję. Zawsze mówię, że dobrze. Nigdy się na nic nie skarżę. Syn od czasu do czasu przysyła głosówki na WhatsApp: „Cześć, mamo, mam nadzieję, że wszystko OK”. Kiedyś syn powiedział, że nie chce słuchać o problemach – negatywne rzeczy źle na niego wpływają. Przestałam mówić cokolwiek, ograniczam się do: „Tak, synku, wszystko dobrze”. Bardzo chciałabym przytulić wnuki, ale podejrzewam, że w ogóle nie wiedzą, że mają babcię – emerytkę i sprzątaczkę. Pewnie według legendy babcia już jest „po drugiej stronie”… Nie pamiętam, żebym kiedyś kupiła coś dla siebie, chyba że czasem bieliznę i skarpetki. Najtańsze. Nie pamiętam, żebym poszła do salonu na manicure czy pedicure. Raz w miesiącu chodzę na strzyżenie do fryzjera w sąsiednim bloku. Włosy farbuję sama. Cieszy mnie, że przez całe życie noszę ten sam rozmiar – 46/48. Garderoby nie muszę odnawiać. Bardzo się boję, że pewnego dnia nie wstanę z łóżka – od lat dokucza mi ból kręgosłupa. Boję się zostać sparaliżowana. Może nie powinnam była żyć w taki sposób – bez odpoczynku, drobnych przyjemności, nieustannie pracując i wiecznie odkładając wszystko na „później”? Ale gdzie jest to „później”? Już go nie ma… W duszy pustka… w sercu – całkowita obojętność… A wokół mnie – też pustka… Nikogo o nic nie obwiniam. Ale i siebie nie mogę za nic winić. Całe życie pracowałam i pracuję dalej. Tworzę sobie na wszelki wypadek poduszkę bezpieczeństwa, gdyby nie dało się już pracować. Może niewielką, ale jednak… Choć nie będę udawać: wiem, że jeśli będę przykuta do łóżka, nie pozwolę sobie żyć… Nie chcę, żeby ktoś musiał się ze mną męczyć. I wiecie, co jest najsmutniejsze? Nikt nigdy w życiu nie podarował mi kwiatów… NIGDY… Śmieszne będzie, jeśli ktoś przyniesie mi żywe kwiaty na grób… Naprawdę, można by się uśmiać…

Syndrom wiecznego odkładania życia…

Sennik pewnej 60-letniej kobiety

Jadwiga:

W tym roku skończyłam sześćdziesiąt lat. Nikt z bliskich nawet nie zadzwonił, by złożyć mi życzenia z okazji okrągłej rocznicy. Mam córkę i syna, wnuka i wnuczkę, byłego męża też jeszcze na świecie. Córka ma czterdzieści lat, syn trzydzieści pięć.

Oboje mieszkają w Warszawie, ukończyli dobre, prestiżowe uczelnie. Inteligentni, radzą sobie. Córka wyszła za urzędnika z ministerstwa, syn za córkę znanego warszawskiego przedsiębiorcy. Każde wzięło się za swój biznes, mają nieruchomości, wszystko poukładane.

Były mąż wyprowadził się, gdy syn skończył studia. Powiedział, że ma dość tego tempa. W rzeczywistości pracował spokojnie, na jednej posadzie, weekendy spędzał z kolegami albo na kanapie, na urlop wyjeżdżał do rodziny na Pomorze. Ja nie brałam wolnego praca jako inżynier w fabryce, wieczorami sprzątałam biura, w soboty i niedziele pakowałam towar w okolicznym Lewiatanie. Do tego sprzątanie magazynów. Całą forsę oddawałam dzieciom Warszawa jest droga, studia kosztują, a ubrania oraz wyżywienie musiały być na poziomie, podobnie rozrywki.

Przyswoiłam sobie noszenie odzieży połatanej, przerabianej, buciki reperowałam. Byłam czysta, schludna wystarczało mi to. Moim jedynym relaksem były sny śniło mi się, że jestem młoda, roześmiana, szczęśliwa.

Mąż po odejściu kupił sobie nowy, luksusowy samochód. Widocznie odłożył sporo. Za to przez nasze wspólne lata wszystkie rachunki poza czynszem płaciłam ja. Czynsz wnosił on i to był koniec jego wkładu. Dzieci wykształciłam sama…

Mieszkanie odziedziczyłam po babci solidna, zadbana przedwojenna kamienica z wysokimi sufitami. Dwa pokoje przerobione na trzy. Tam była komórka 8,5 metra z oknem wyremontowałam ją, weszła tam łóżko, stół, szafa i półki. Mieszkała tam córka. Ja z synem dzieliłam pokój, bo i tak tylko przychodziłam nocować. Mąż spał w salonie. Gdy córka wyjechała do Warszawy, zamieszkałam w jej byłej komórce, syn w pokoju.

Rozstaliśmy się bez wojny, podziału majątku czy pretensji. On chciał żyć naprawdę, a mi było już wszystko jedno odetchnęłam. Nie musiałam gotować zup, drugiego, kompotu ani deseru. Nie musiałam prać jego rzeczy, pościeli, prasować i układać. Wtedy mogłam po prostu odpocząć.

Zgromadziłam wtedy niezły zestaw chorób: kręgosłup, stawy, cukrzyca, tarczyca, wyczerpanie nerwowe. Wzięłam po raz pierwszy urlop i zaczęłam leczenie. Prac dorywczych nie rzucałam, podreperowałam zdrowie.

Wynajęłam mistrza remontowego i z sąsiadem wyremontowali łazienkę w dwa tygodnie. Byłam szczęśliwa to było moje prywatne szczęście!

Przez lata, zamiast prezentów, wysyłałam dzieciom pieniądze na urodziny, Boże Narodzenie, Dzień Kobiet, Dzień Mężczyzny, potem pojawili się wnuk i wnuczka. Nie mogłam rzucić roboty. Wszystko dla nich, na mnie nie zostawało. Wyjątkowo zdarzało się, że dzieci mnie pozdrawiały częściej tylko w odpowiedzi na moje życzenia. Prezentów nie dostawałam.

Najbardziej bolało, że na ich weselach mnie nie było. Córka powiedziała wprost: mamo, nie będziesz pasować do imprezy, tam będą ludzie z kancelarii prezydenta. O ślubie syna dowiedziałam się od córki długo po fakcie.

Dobrze, że chociaż nie prosili o pieniądze na wesela…

Nigdy nie przyjeżdżają, choć ciągle zapraszam. Córka uznała, że nie ma po co ciągnąć się na prowincję (wojewódzkie miasto milionowe). Syn zawsze wymawia się brakiem czasu.

Samolot do Warszawy lata siedem razy dziennie! Lot trwa dwie godziny…

Jak nazwać tamten czas mojego życia? To były lata tłumionych emocji…

Żyłam jak Zbyszko z Bogdańca: pomyślę o tym jutro…

Tłumiłam łzy, ból, zaskoczenie, rozpacz. Funkcjonowałam jak maszyna nastawiona na pracę.

Potem fabrykę wykupili warszawiacy ruszyła restrukturyzacja. Przedseniorka wyleciałam, straciłam dwie z trzech prac. Ale dostałam wcześniejszą emeryturę. 2000 złotych… Trudno przeżyć.

Ostatecznie, fart w moim bloku, pięć klatek, pięć pięter, zwolniło się stanowisko sprzątaczki. Poszłam myć klatki kolejne 2000 złotych. Pakowanie towaru w Lewiatanie zostawiłam na weekendy 300 zł za zmianę. Ciężko, nogi bolały.

Zaczęłam remontować kuchnię. Wszystko sama. Zamówiłam meble u sąsiada szybko, solidnie, w normalnej cenie.

Oszczędzałam na dalsze usprawnienia. Chciałam wymienić meble, odnowić pokoje. Plany były ale jakby w tych planach nie było miejsca dla mnie! Na co wydawałam dla siebie? Tylko na jedzenie proste, skromne, nigdy nie jadłam dużo. I na leki. Leczenie kosztuje. Czynsz rósł z każdym rokiem. Były mąż powtarzał: sprzedaj tę trójkę, dzielnica dobra, dostaniesz świetną cenę, kupisz sobie kawalerkę.

Ale żal mi mieszkania. To pamiątka po babci. Rodziców nie pamiętam. Babcia mnie wychowała wszystko związane z mieszkaniem jest mi bliskie.

Z mężem zachowaliśmy poprawne, przyjacielskie relacje. Rozmawiamy jak znajomi. U niego wszystko gra. O życiu osobistym nie mówi. Raz w miesiącu podjeżdża, przywozi ziemniaki, warzywa, kaszę, wodę. Ciężkie rzeczy. Od pieniędzy się odżegnuje. Twierdzi, że dostawy są kiepskie, przyniosą zgnilce, syf. Zgadzam się.

W środku czuję zamrożoną kulę. Żyję, pracuję dużo, nie marzę, nie pragnę. Wnuki i córkę widzę tylko na jej Instagramie. Syn pojawia się w relacji synowej. Cieszę się, że mają się dobrze. Zdrowi, całe rodziny, bywali na wakacjach, jedzą w drogich restauracjach.

Pewnie dałam im za mało miłości. Dlatego nie mają jej do mnie. Córka czasem pyta, jak się czuję. Odpowiadam zawsze dobrze. Nigdy nie narzekam. Syn wysyła od czasu do czasu wiadomość głosową na WhatsApp: cześć, mamo, oby u Ciebie było wszystko OK.

Kiedyś powiedział mi: nie chcę słuchać o problemach między Tobą a tatą, negatywne rzeczy źle na mnie wpływają. Więc przestałam mówić cokolwiek tylko wszystko OK, synku.

Pragnę mocno przytulić wnuki. Ale chyba nie wiedzą, że ich babcia sprząta klatki. Pewnie myślą, że babcia nie żyje, tak dla świętego spokoju…

Już sobie nawet nie przypominam, żebym cokolwiek dla siebie kupiła. Czasem tylko najtańszą bieliznę i skarpetki. Nigdy nie byłam w salonie kosmetycznym, na manicure ani pedicure Raz na miesiąc chodzę do fryzjera za rogiem. Włosy farbuję sama. Pociesza mnie to, że przez całe życie noszę ten sam rozmiar – 46/48. Garderoby nie trzeba wymieniać.

Boję się tylko, że któregoś ranka nie wstanę z łóżka. Kręgosłup boli straszliwie, mogę zostać bezwładna.

Może nie powinnam tak żyć bez odpoczynku, bez małych radości, pracując ciągle, zawsze odkładając wszystko na potem? A gdzie jest to potem? Już znikło W duszy pustka, serce obojętne, wokół mnie również pustka…

Nie mam nikogo za co obwiniać. Siebie też nie potrafię winić. Całe życie pracowałam i dalej pracuję. Tworzę sobie na wszelki wypadek małą poduszkę bezpieczeństwa. Wiem dobrze jeśli mnie rozłoży choroba, to nie będę żyć… Nie chcę być dla nikogo ciężarem.

I wiecie, co jest najbardziej smutne? Nikt nigdy nie podarował mi kwiatów Nigdy To będzie chyba żart, jeśli ktoś przyniesie kiedyś żywe kwiaty na mój grób. Senna ironia aż chce się śmiać przez senAle któregoś popołudnia, kiedy po raz setny myłam schody na czwartym piętrze, przystanęłam. Przez okno wpadało światło tak złote i łagodne, że wszystko zbladło kurz, zmęczenie, nawet żal.

A na stoliku pod klatką, gdzie sąsiad zawsze zostawia gazetę i zapomniał swego kubka, zobaczyłam coś nieprawdopodobnego: słoik ze świeżymi, polnymi kwiatami. Kartka przyklejona do szkła: Dla Pani Jadwigi, z podziękowaniami za codzienną życzliwość. Sąsiedzi.

Stałam chwilę oszołomiona, ręce drżały mocniej niż zwykle. Wzięłam słoik chabry, maki, margerytki pachniały wolnością, dzieciństwem, nieopłakaną radością. Po raz pierwszy od lat łzy popłynęły nie ze smutku, lecz z nadziei. Może na nic już nie czekam, może potem nie nadejdzie ale tego dnia wiem, że żyłam.

A wieczorem, kiedy usiadłam przy kuchennym stole, z kwiatami pośrodku, pocałowałam dłoń, tak jak kiedyś babcia na szczęście. Napisałam do córki: Dziś dostałam kwiaty. Tak po prostu. Życie wciąż potrafi zaskoczyć.

I w tej kuchni, w promieniu zachodzącego słońca, pozwoliłam sobie na mały uśmiech. Na ten jeden moment całe moje nieodłożone życie było naprawdę moje.