Syndrom wiecznie odkładanej na później egzystencji… Wyznania 60-letniej Polki Helena: W tym roku skończyłam 60 lat. Nikt z bliskich nie zadzwonił z życzeniami na mój jubileusz. Mam córkę i syna, wnuka i wnuczkę, byłego męża – wszyscy żyją. Córka ma 40 lat, syn 35. Oboje mieszkają w Warszawie, ukończyli prestiżowe uczelnie, są inteligentni, odnaleźli się w życiu. Córka jest żoną wysokiego urzędnika, syn ożenił się z córką dużego warszawskiego biznesmena. Oboje świetnie zarabiają, mają nieruchomości, poza sferą publiczną prowadzą własne firmy. Stabilizacja na całego. Mąż odszedł, gdy syn skończył studia. Powiedział, że jest zmęczony tempem życia. Sam pracował spokojnie, jedno miejsce, weekendy z kolegami lub na kanapie, na urlop wyjeżdżał na miesiąc do rodziny na Pomorzu. Ja nigdy nie wzięłam urlopu – pracowałam na trzech etatach – inżynierka w fabryce, tamże sprzątaczka, a w weekendy pakowaczka w pobliskim supermarkecie od 8 do 20, dodatkowo sprzątając pomieszczenia gospodarcze. Wszystko szło na dzieci – Warszawa jest droga, prestiżowa uczelnia to i porządne ubrania, jedzenie, rozrywki. Nauczyłam się nosić stare ubrania, przerabiać co się da, buty naprawiać. Chodziłam czysta, schludna – to mi wystarczało. Moje rozrywki: sny – czasem widziałam siebie młodą, szczęśliwą, roześmianą. Gdy mąż odszedł, od razu wymienił auto na nowe, prestiżowe. Musiał sporo odłożyć. Nasze życie było dziwne – wszystkie wydatki, poza czynszem, były na mojej głowie. Czynsz opłacał on, na tym kończył się jego wkład. Dzieci wykształciłam sama… Mieszkanie, w którym żyliśmy, odziedziczyłam po babci. Dobra, porządna, zadbana dwupokojowa kamienica z wysokim sufitem, przerobiona na trzy pokoje. Była tam komórka 8,5 m² z oknem, wyremontowałam ją, mieściło się łóżko, biurko, szafa, półki. Tam mieszkała córka, ja z synem w jednym pokoju – przychodziłam tylko na nocleg. Mąż w salonie. Kiedy córka wyjechała do Warszawy, zajęłam jej komórkę. Syn został w pokoju. Rozstaliśmy się bez kłótni, bez podziału majątku, bez oskarżeń. On chciał ŻYĆ, a ja byłam tak wykończona, że odetchnęłam. Przestałam gotować obiady, prać, prasować, rozwieszać i mogłam ten czas przeznaczyć na odpoczynek. Zebrałam sporo chorób: kręgosłup, stawy, cukrzyca, tarczyca, wyczerpanie nerwowe. Pierwszy raz wzięłam urlop, zaczęłam się leczyć. Dodatkowych prac nie rzuciłam. Wynajęłam fachowca, który z kolegą wyremontował łazienkę w dwa tygodnie – moje małe, osobiste szczęście! Zawsze zamiast podarunków przesyłałam dzieciom pieniądze na urodziny, Boże Narodzenie, Dzień Kobiet, Dzień Chłopaka. Potem doszedł wnuk i wnuczka. Prac zatem nie mogłam rzucić. Dla siebie nie zostawało nic. Z życzeniami zwracano się rzadko i na ogół „w ramach odpowiedzi”. Najbardziej bolało to, że nie zostałam zaproszona na żadne wesele dzieci. Córka powiedziała wprost: „mamo, nie odnajdziesz się w takim towarzystwie — będą ludzie z kancelarii prezydenta”. O ślubie syna dowiedziałam się od córki… po fakcie. Dzięki Bogu, że pieniędzy na wesele nie chcieli… Nikt z dzieci nie przyjeżdża, choć zawsze zapraszam. Córka mówi, że nie ma po co przyjeżdżać na „prowincję” (miasto wojewódzkie, milion mieszkańców!), syn zawsze: „mamo, nie mam czasu!”. Samolot do Warszawy lata siedem razy dziennie! Lot trwa dwie godziny… Jak nazwać tamten etap życia? Chyba życie z tłumionymi uczuciami… Żyłam jak Scarlett O’Hara — „pomyślę o tym jutro”… Dusiłam w sobie łzy i ból, wszystkie emocje od zakłopotania do rozpaczy. Żyłam jak robot, zaprogramowany na pracę. Fabrykę kupili warszawiacy, zaczęła się restrukturyzacja, nas „przedemerytów” zwolnili, straciłam dwa etaty, ale dostałam wcześniejszą emeryturę — 2000 zł. Spróbuj przeżyć… Miałam szczęście – w moim czteroklatkowym pięciopiętrowcu zwolniło się miejsce na sprzątaczkę – poszłam sprzątać. 2000 zł ekstra. Pakowanie i sprzątanie w weekendy w supermarkecie zostawiłam, dobrze płacili – 300 zł za zmianę. Ciężko tylko, bo cały dzień na nogach. Zaczęłam remont kuchni, wszystko sama. Zamówiłam meble u sąsiada – zrobił szybko, dobrze i tanio. Zaczęłam znowu odkładać trochę grosza. Chciałam odświeżyć pokoje, wymienić trochę mebli. Ale w tych planach nie ma mnie! Co wydaję na siebie? Tylko jedzenie, najprostsze – nigdy nie jem dużo. Leki, tu wydaję dużo. Czynsz rośnie z roku na rok… Były mąż mówi: sprzedaj mieszkanie, dzielnica dobra, będzie dobra cena, kup sobie kawalerkę. A ja żałuję. To pamięć po babci. Rodziców nie pamiętam. Wychowała mnie babcia. Mieszkanie, w którym przeżyłam życie, jest mi drogie. Z mężem mamy neutralne relacje, rozmawiamy czasami jak starzy znajomi. U niego wszystko dobrze, o życiu osobistym nie mówi. Raz w miesiącu przywozi mi ziemniaki, warzywa, kasze, wodę pitną — wszystko co ciężkie. Sam za to płaci, pieniędzy nie bierze. Mówi, żeby nie zamawiać dostawy, bo przyniosą złe produkty. Zgadzam się. Coś we mnie zamarło – dusza w kłębek. Żyję, pracuję, o niczym nie marzę, nie chcę niczego dla siebie. Córkę i wnuki widzę tylko na Instagramie. Życie syna śledzę na profilu synowej. Cieszę się, że dzieci mają się dobrze, odpoczywają w ciekawych miejscach, bywają w drogich restauracjach. Pewnie za mało dałam im miłości. Może dlatego nie mają jej do mnie. Córka czasem pyta, jak się czuję — zawsze odpowiadam, że dobrze. Nigdy się nie skarżę. Syn czasem wyśle wiadomość na WhatsApp: „cześć mamo, mam nadzieję, że u ciebie wszystko ok.” Kiedyś syn powiedział, że nie chce wysłuchiwać problemów rodzinnych, źle wpływa na niego negatywność. Przestałam mu cokolwiek opowiadać — tylko „tak synku, wszystko dobrze”. Bardzo chcę przytulić wnuki, ale podejrzewam, że nawet nie wiedzą, że mają babcię — emerytkę-sprzątaczkę. Dla nich pewnie babcia dawno „na tamtym świecie”… Nie pamiętam, żebym ostatnio kupiła coś tylko dla siebie – może czasem bieliznę czy skarpetki. Z najtańszych. Nigdy nie byłam w salonie na manicure czy pedicure… Raz w miesiącu idę na strzyżenie do fryzjerki w bloku. Farbuję sama. Cieszy mnie to, że noszę ten sam rozmiar jak za młodu – 40/42. Nie muszę zmieniać garderoby. Boję się, że kiedyś nie wstanę z łóżka – kręgosłup boli mnie nieustannie. Boi mnie perspektywa pozostania unieruchomioną. Może nie powinnam była tak żyć – bez odpoczynku, bez radości, wiecznie odkładając wszystko „na później”? Gdzie to „później”? Już go nie ma… W duszy pustka… w sercu obojętność… I wokół mnie również pustka… Nikogo nie obwiniam. Ale siebie też nie mogę obwiniać. Całe życie pracowałam, pracuję nadal. Planuję sobie „poduszkę bezpieczeństwa” na wypadek choroby. Małą, ale zawsze… Choć szczerze mówiąc, wiem jedno: jeśli przestanę pracować, to nie będę już chciała żyć… Nie chcę być dla nikogo kłopotem. I wiecie co jest najgorsze? Że przez całe życie nikt nigdy nie podarował mi kwiatów… NIGDY… Będzie naprawdę śmiesznie, gdy ktoś przyniesie mi żywe kwiaty na grób… naprawdę, uśmiech przez łzy…

Syndrom wiecznie odkładanej życia
Wspomnienia sześćdziesięcioletniej kobiety

Jadwiga:

W tym roku skończyłam sześćdziesiąt lat. I nikt z bliskich nawet nie zadzwonił, żeby złożyć mi życzenia z okazji urodzinowego jubileuszu.

Mam córkę i syna, wnuka i wnuczkę, byłego męża też nie brakuje.
Córka ma czterdzieści lat, syn trzydzieści pięć.
Oboje mieszkają w Warszawie, oboje skończyli prestiżowe warszawskie uczelnie. Mądrzy, odnoszą sukcesy. Córka jest żoną ważnego urzędnika państwowego, syn ożenił się z córką znanego biznesmena ze stolicy. Każde ma udaną karierę oraz sporo nieruchomości. Poza pracą w administracji prowadzą własne firmy. Wszystko u nich stabilne.

Były mąż odszedł, gdy syn skończył uczelnię. Powiedział, że ma dość takiego tempa. A przecież sam pracował spokojnie w jednej firmie, weekendy spędzał z kolegami albo przed telewizorem, na urlop jeździł na całe tygodnie do rodziny nad morze. Ja nie korzystałam z urlopów, harowałam równocześnie na trzech etatach jako inżynier w fabryce, sprzątaczka w biurach zakładu, a w soboty i niedziele pakowałam towar w supermarkecie od ósmej rano do ósmej wieczorem, plus sprzątanie pomieszczeń gospodarczych.

Wszystkie zarobione pieniądze przeznaczałam na dzieci Warszawa to drogie miasto, a studia w dobrych uczelniach wymagają odpowiedniej garderoby i pieniędzy na wyżywienie oraz rozrywki.

Nauczyłam się nosić stare ubrania, często coś przerabiałam, buty naprawiałam. Zawsze chodziłam czysta, schludna. To mi wystarczało. Moja rozrywka to były sny czasem śniłam, że jestem szczęśliwa, młoda, roześmiana.

Mąż, gdy tylko odszedł, wymienił samochód na nowy, markowy. Widać, że oszczędności miał sporo. Nasze wspólne życie było dziwne wszystkie wydatki były na mojej głowie, poza czynszem. Czynsz opłacał mąż. Na tym kończył się jego wkład w rodzinę. To ja wychowałam dzieci

Mieszkanie odziedziczyłam po babci porządna, zadbana, stara kamienica z wysokimi sufitami, dwupokojowe przerobione na trzy. Była tam komórka 8,5 metra z oknem, którą wyremontowałam i zrobiłam z niej pokój dla córki. Ja z synem mieszkałam w jednym pokoju, bo w domu byłam tylko na noc. Mąż zajmował duży pokój. Gdy córka wyjechała do Warszawy, zajęłam jej komórkę. Syn pozostał w swoim pokoju.

Z rozstaniem nie było skandali, podziału majątku, wzajemnych pretensji. On chciał po prostu żyć, a ja byłam tak wykończona, że ulżyło mi Nie musiałam już gotować trzech dań i kompotu, prać jego rzeczy, pościeli, prasować, segregować Mogłam ten czas przeznaczyć na odpoczynek.

Wtedy miałam już sporo kłopotów ze zdrowiem kręgosłup, stawy, cukrzyca, tarczyca, nerwowe wyczerpanie. W końcu pierwszy raz wzięłam urlop na głównym etacie i zaczęłam się leczyć. Dorywczej pracy nie rzuciłam. Trochę się podleczyłam.

Zatrudniłam świetnego fachowca, który z pomocnikiem w dwa tygodnie zrobił mi remont łazienki. To było moje osobiste szczęście! Szczęście tylko dla mnie!

Cały czas wysyłałam swoim dzieciom pieniądze zamiast prezentów na urodziny, Boże Narodzenie, Dzień Kobiet, Dzień Ojca, potem doszli wnuk i wnuczka. Nie mogłam zrezygnować z dodatkowych prac na weekendy. Na siebie nie zostawało mi nic. Z życzeniami rzadko mi się odwdzięczali, czasem tylko w odpowiedzi na moje. Prezentów nie było.

Najbardziej bolało, że nie zaprosili mnie na żadne wesele.
Córka powiedziała wprost: mamo, na naszym przyjęciu nie odnajdziesz się, będą tu ludzie z kancelarii prezydenta.
O ślubie syna dowiedziałam się od córki już po wszystkim.
Dobrze, że nie prosili o pieniądze na wesela

Nigdy nie odwiedzają mnie, choć zawsze zapraszam. Córka mówi, że tutaj nie ma co robić w naszym zaścianku (wojewódzkie miasto, ponad milion mieszkańców). Syn zawsze powtarza: mamo, nie mam czasu!
Samolot do Warszawy lata siedem razy na dobę! Lot trwa dwie godziny

Jak nazwać tamten okres? Chyba życie z zablokowanymi emocjami
Żyłam jak Scarlett OHara pomyślę o tym jutro.
Tłumiłam w sobie łzy i ból, wszystkie uczucia od zdziwienia po rozpacz. Byłam jak automat zaprogramowany do pracy.

A potem naszą fabrykę kupili inwestorzy z Warszawy i zaczęła się reorganizacja. Nas, starszych pracowników, zwolniono, od razu straciłam dwie prace, ale przez zwolnienie udało się przejść wcześniej na emeryturę. Emerytura dwa tysiące złotych Żyj za to

W końcu udało się w naszej pięcioklatkowej kamienicy zwolniło się miejsce na sprzątaczkę Poszłam myć klatki dodatkowe dwa tysiące miesięcznie. Pracy w sklepie nie rzuciłam, płacili dobrze trzysta złotych za zmianę. Ciężko było, bo cały dzień na nogach.

Zaczęłam powoli remontować kuchnię. Wszystko robiłam sama. Meble zamówiłam u sąsiada, zrobił szybko, solidnie i ceny były rozsądne.

Znowu zaczęłam odkładać pieniądze. Chciałam odnowić pokoje, wymienić meble. Miałam plany ale w tych planach nie było mnie samej! Co wydawałam na siebie? Tylko jedzenie, najprostsze, nigdy nie jadłam dużo. I leki. Na lekarstwa szło najwięcej. Czynsz też rósł z każdym rokiem. Były mąż doradzał, żebym sprzedała to mieszkanie, bo dzielnica dobra, cena wysoka, kupiłabym sobie kawalerkę.

Ale żal mi tego. Pamiątka po babci. Rodziców nie pamiętam. Babcia mnie wychowała. Mieszkanie, w którym upłynęło całe moje życie, jest mi bardzo drogie.

Z byłym mężem zachowaliśmy poprawne relacje. Czasem rozmawiamy jak starzy znajomi. U niego wszystko dobrze. O życiu osobistym nigdy nie mówi. Raz w miesiącu przyjeżdża z warzywami, ziemniakami, kaszami, wodą. Tym, co ciężkie. Pieniędzy nie bierze. Mówi, żebym nie korzystała z dostawy, bo przywiozą syf i zgniliznę. Zgadzam się.

We mnie wszystko jakby zamarło wszystko w jednym miejscu. Żyję tak po prostu. Dużo pracuję. O niczym nie marzę. Niczego dla siebie nie chcę. Córkę i wnuki oglądam tylko u niej w Internecie. Syn tylko u synowej. Cieszę się, że żyją, że są zdrowi. Wypoczywają w ciekawych miejscach, jadają w luksusowych restauracjach.

Może dałam im za mało miłości, dlatego nie mają jej dla mnie. Czasami córka pyta, co u mnie. Zawsze mówię, że dobrze. Nigdy na nic się nie skarżę. Syn czasem przysyła mi krótkie wiadomości w WhatsAppie: hej, mamo, mam nadzieję, że u ciebie wszystko w porządku.

Kiedyś powiedział, że nie chce słuchać o naszych problemach z ojcem, bo na niego źle to wpływa. Przestałam mu opowiadać, ograniczam się do odpowiedzi: Tak, synku, wszystko dobrze.

Chciałabym bardzo przytulić wnuki, ale myślę, że nawet nie wiedzą, że ich babcia żyje emerytka sprzątaczka. Pewnie według ich wersji już od dawna mnie nie ma

Nie pamiętam, kiedy ostatnio kupiłam coś dla siebie, może rajstopy lub skarpetki z najtańszych. Nigdy nie byłam w salonie na manicure czy pedicure Raz w miesiącu idę do fryzjera w pobliskiej klatce, włosy farbuję sama. I cieszy mnie to, że przez całe życie noszę ten sam rozmiar 46/48. Nie muszę zmieniać garderoby.

Boję się bardzo, że przyjdzie dzień, w którym nie wstanę z łóżka bóle kręgosłupa są coraz gorsze. Boję się zostać unieruchomiona.

Może nie powinnam była żyć w taki sposób bez odpoczynku, bez drobnych radości, wiecznie odkładając wszystko na potem? A gdzie jest to potem? Już go nie ma W duszy pustka, w sercu obojętność I dookoła mnie pustka

Nikogo o nic nie obwiniam. Ale siebie też winić nie mogę. Całe życie pracowałam, pracuję dalej. Tworzę sobie, na wszelki wypadek, poduszkę finansową, na wypadek gdy przestanie mi się udawać pracować. Może niewielką, ale zawsze Choć prawdę mówiąc, wiem dobrze, że jak się położę, to już dalej żyć nie będę Nie chcę robić nikomu problemów.

A wiecie, co jest najsmutniejsze? Nigdy w życiu nie dostałam od nikogo kwiatów NIGDY Śmiesznie będzie, jeśli ktoś przyniesie mi świeże kwiaty na grób naprawdę, można się uśmiaćA najsmutniejsze jest to, że przez tyle lat nie nauczyłam się żyć dla siebie. Bałam się pomyśleć, że mogę czegoś chcieć tylko dla własnej radości. Dziś siedzę przy oknie z herbatą, patrzę na rozkwitające kasztany i myślę: może właśnie teraz jest ten moment? Może to moje potem nie zaczyna się od wielkich rzeczy, tylko od tego, żeby codziennie porozmawiać z sąsiadką, wyjść na spacer i przez chwilę poczuć ciepło słońca na twarzy. Może już nie zmienię świata, nie będę podróżować, nie będę wielką babcią na rodzinnych zdjęciach. Ale mogę zacząć żyć jak ktoś, kto zasłużył na odrobinę własnego szczęścia. I tak siedząc przy tym oknie, postanowiłam, że jutro kupię sobie najpiękniejsze tulipany na straganie, upiekę cynamonowe bułeczki, a wieczorem obejrzę film, który zawsze chciałam zobaczyć. Bo jeśli jest coś, czego się nauczyłam, to to, że nigdy nie jest za późno, by choć na chwilę pozwolić sobie być szczęśliwą nawet jeśli to szczęście jest ciche, własne i skromne.