Siedem powodów do odejścia

— Wystarczy! Koniec! — Walentyna rzuciła ścierkę w zlew, rozpryskując wodę po całej kuchni. — Nie mam już siły! Słyszysz, Mieczysławie? Nie mam!

Mąż uniósł wzrok znad gazety, zmarszczył czoło.

— Co znowu? Nerwy? Wypij krople walerianowe.

— „Wypij krople walerianowe”! — przedrzeźniła go Walentyna, ręce wciąż na biodrach. — Trzydzieści lat to samo! „Wypij walerianę, Walu. Nie krzycz, Walu. A gdzie obiad, Walu?” Ja to niby co? Twoja służąca?

Mieczysław złożył gazetę, ciężko westchnął. Wszystkie kobiety na emeryturze wariują, pomyślał. Przestają pracować i szukają sobie problemów.

— Walentyno Mariówno — przemówił z przesadną formalnością — o co chodzi? Wyjaśnij.

— O co chodzi? — Zaśmiała się, ale śmiech brzmiał nienaturalnie. — O nic, Mieczku. Po prostu coś zrozumiałam. Za późno, ale zrozumiałam.

Walentyna otarła ręce o fartuch, zdjęła go i powiesiła na haczyku. Ruchy miała powolne, przemyślane. Mieczysław spiął się — żona tak zachowywała się, gdy podejmowała ważne decyzje.

— Usiądź — powiedziała. — Porozmawiamy.

— O czym? — Próbował wrócić do gazety. — Może instead herbatę wypijemy? Obiecałaś schabowe na kolację…

— Schabowe — powtórzyła i pokręciła głową. — Oczywiście, schabowe. Wiesz, Mieczku, kiedy ostatnio zrobiłam coś dla siebie? Nie dla ciebie, nie dla dzieci, nie dla wnuków. Dla siebie?

Mieczysław zgłupiał. Takie pytania zawsze go dezorientowały. Po co robić coś dla siebie, skoro jest rodzina, dom, obowiązki?

— Nie rozumiem, o co ci chodzi.

— Nie rozumiesz — kiwnęła głową. — Właśnie. I nigdy nie zrozumiałeś. Pamiętasz, jak się poznaliśmy?

— Na potańcówce w klubie — odpowiedział automatycznie.

— Tak. Miałam dziewiętnaście lat. Chciałam iść na studia, na polonistykę. Pamiętasz?

Mieczysław niewyraźnie coś kojarzył, ale wtedy wydało mu się to dziewczęcym kaprysem. Po co kobiecie wykształcenie, skoro może dobrze wyjść za mąż?

— No pamiętam. I co?

— A to, że nie poszłam. Bo ty powiedziałeś: „Po co ci studia, skoro się pobierzemy? Dzieci będą, dom trzeba prowadzić”. I posłuchałam. Pierwszy powód.

Walentyna podeszła do okna, spojrzała na podwórko, gdzie sąsiedzkie dzieci grały w piłkę. Tak samo słoneczny dzień był wtedy, gdy pierwszy raz pomyślała, że życie ucieka.

— Potem urodziła się Ania — ciągnęła, nie odwracając się. — Chciałam wrócić do pracy, gdy skończyła rok. Do biblioteki. Książki kocham, zawsze kochałam. A ty powiedziałeś: „Co za głupoty? Kto się dzieckiem zajmie? Siedź w domu, zajmuj się macierzyństwem”.

— I dobrze powiedziałem! — oburzył się. — Dziecko bez matki to co? Sierota!

— Właśnie — przytaknęła. — Drugi powód. Potem urodził się Tomek. Potem twoja matka do nas się wprowadziła, pamiętasz? Chora, słaba. I kto się nią opiekował? Kto prał bieliznę, kupował leki, prowadził do lekarza?

— Ty. Ale to normalne, mężczyzna pracuje…

— Normalne. Trzeci powód. — Odwróciła się, spojrzała na niego uważnie, jakby widziała go pierwszy raz. — A gdy ja zachorowałam? Pamiętasz, jak leżałam z zapaleniem płuc?

Mieczysław podrapał się po głowie. Niewyraźnie pamiętał, żona rzeczywiście chorowała, ale on wtedy miał nawał pracy w fabryce, szefowie wymagali…

— Pamiętam, oczywiście.

— Kto się mną opiekował, gdy gorączka sięgała czterdziestu? Kto wzywał lekarza? Kto kupował leki?

Zaległa cisza. Mieczysław przypomniał sobie, że tylko czasem zaglądał do sypialni, pytał, jak się czuje, i wracał do telewizora. Żona jakoś sobie radziła sama.

— Ja sama — odpowiedziała za niego. — Sama czołgałam się do apteki, sama wzywałam doktora. A ty nawet herbaty nie przyniosłeś. Czwarty powód.

Podeszła do stołu, usiadła naprzeciwko męża. Złożyła ręce na kolanach, wyprostowała plecy. Mieczysław nagle zauważył, że żona schudła. I siwych włosów przybyło. Kiedy to się stało?

— Co dalej? — zapytał ciszej.

— Dalej przyszły wnuki. Ani Wojtuś, Tomka Zosia. I dokąd je przywożono, gdy rodzice pracowali? Do mnie. Kto pomagał w lekcjach, karmił, odprowadzał do szkoły?

— No… babcie od tego są.

— Babcie. Właśnie. A dziadkowie w tym czasie? — Uśmiechnęła się gorzko. — Dziadkowie siedzą w garażu z kumplami. Albo na rybach. Albo przed telewizorem. Bo „ja, mówisz, całe życie harowałem, teraz odpocznę”. Piąty powód.

Mieczysław zaniepokoił się. Rozmowa zmierzała w złym kierunku. Żona ewidentnie do czegoś zmierzała, ale do czego?

— Walu, może już wystarczy? Co chcesz udowodnić?

— Nic nie chcę udowodnić. Tłumaczę. — Wstała, podeszła do lodówki, wyjęła słoik kompotu. — Chcesz?

— Chcę.

Nalała kompot do dwóch szklanek, jedną postawiła przed mężem. Pił, a ona mówiła dalej:

— Szósty powód jest najprostszy. Nie widzisz mnie, Mieczku. Wcale. Teraz stoję przed tobą, a ty patrzysz, ale nie widzisz. Nie wiesz, jaką sukienkę lubię, nie pamiętasz moich urodzin bez podpowiedzi. Nie interesuje cię, o czym myślę, co czytam, czego się boję. Dla ciebie jestem meblem. Wygodnym, znajomym, niezauważalnym.

— Walu, co ty opowiadasz? Oczywiście, widzę! Trzydzieści lat razem…

— Razem — skinęła głową. — Obok siebie. Ale nie razem. Zauważyłeś, że od pół roku chodzę na teatralną grupę?

Mieczysław osłupiał. Jaka grupa? Żona zawsze była w domu, zajmowała się gospodarstwem…

— Nie zauważyłem — przyznał szczerze.

— Właśnie. A ja chodzę. W każdą środę. I wiesz co? Tam są ludzie, którzy mnie słuchają. Którym jestem ciekawa. Którzy pamiętają, jak mamA w domu, który teraz wydawał mu się tak pusty, Mieczysław zrozumiał, że dopiero teraz zaczyna widzieć ją naprawdę, a tam, gdzie kiedyś była tylko cisza, usłyszał w końcu jej głos.