Siedem powodów do odejścia

— Wystarczy! Koniec! — Walentyna cisnęła ścierkę w zlew tak, że rozprysnęła się woda po całej kuchni. — Nie wytrzymam już dłużej! Słyszysz, Mieczysławie? Nie wytrzymam!

Mąż podniósł wzrok znad gazety, zmarszczył brwi z irytacją.

— Znowu te twoje nerwy? Napij się melisy.

— Napij się melisy! — przedrzeźniała go Walentyna, ręce oparła na biodrach. — Trzydzieści lat to samo! „Melisa, Walu. Nie krzycz, Walu. Gdzie obiad, Walu?” A ja, według ciebie, to kto? Służąca może?

Mieczysław złożył gazetę, ciężko westchnął. „Na emeryturze wszystkie kobiety tracą rozum” — pomyślał. Przestały pracować, więc wymyślają sobie problemy.

— Walentyno Stanisławo — przemówił z przesadną oficjalnością — co się stało? Wytłumacz się porządnie.

— Stało? — zaśmiała się, ale śmiech był nienaturalny, urywany. — Nic się nie stało, Mieciu. Po prostu coś zrozumiałam. Późno, ale jednak.

Wytarła ręce w fartuch, zdjęła go i powiesiła na haczyku. Ruchy miała powolne, przemyślane. Mieczysław się zaniepokoił — żona tak zachowywała się tylko wtedy, gdy podejmowała ważne decyzje.

— Usiądź — powiedziała. — Porozmawiamy.

— Po co? — próbował wrócić do gazety. — Może lepiej herbatę napijemy się? Obiecałaś schabowego na kolację…

— Schabowego — powtórzyła i pokręciła głową. — Oczywiście, schabowy. Wiesz, Mieciu, kiedy ostatnio zrobiłam coś dla siebie? Nie dla ciebie, nie dla dzieci, nie dla wnuków. Dla siebie?

Mieczysław zmieszał się. Takie pytania zawsze go dezorientowały. Po co robić coś dla siebie, skoro jest rodzina, dom, obowiązki?

— Nie rozumiem, o co ci chodzi.

— Nie rozumiesz — skinęła głową. — Właśnie. I nigdy nie zrozumiałeś. Pamiętasz, jak się poznaliśmy?

— Na zabawie w klubie — odpowiedział mechanicznie.

— Tak. Miałam dziewiętnaście lat. Chciałam iść na studia, na polonistykę. Pamiętasz?

Mieczysław ledwie kojarzył tę historię. Wtedy wydawało mu się to dziewczęcym kaprysem. Po co kobietom wyższe wykształcenie, skoro można dobrze wyjść za mąż?

— Pamiętam. No i co?

— No i nie poszłam. Bo powiedziałeś: „Po co ci studia, jak się pobierzemy?” Dzieci będą, dom trzeba prowadzić. I posłuchałam. Pierwszy powód.

Podeszła do okna, spojrzała na podwórko, gdzie sąsiedzkie dzieci grały w piłkę. Taki sam słoneczny dzień był wtedy, gdy po raz pierwszy pomyślała, że życie ucieka.

— Potem urodziła się Ania — kontynuowała, nie odwracając się. — Chciałam wrócić do pracy, gdy skończyła rok. Praca w bibliotece. Zawsze kochałam książki. A ty powiedziałeś: „Co za bzdury? Kto się zajmie dzieckiem? Zostań w domu, zajmij się macierzyństwem”.

— I słusznie! — oburzył się. — Dziecko bez matki to sierota!

— Słusznie — przyznała. — Drugi powód. Potem urodził się Tomek. Potem twoja mama do nas wprowadziła, pamiętasz? Chora, słaba. I kto się nią opiekował? Kto prał, kto leki kupował, kto do lekarza woził?

— Ty. Ale to naturalne, mężczyzna w pracy…

— Naturalne. Trzeci powód. — Odwróciła się, spojrzała na niego uważnie, jakby widziała go pierwszy raz. — A gdy ja zachorowałam? Pamiętasz, jak leżałam z zapaleniem płuc?

Mieczysław podrapał się po głowie. Pamiętał niewyraźnie — żona rzeczywiście chorowała, ale on był wtedy zajęty — nawał pracy w fabryce, szef naciskał…

— Pamiętam, oczywiście.

— Kto się mną opiekował, gdy gorączka była pod czterdzieści? Kto wzywał lekarza? Kto kupował leki?

Cisza przeciągnęła się. Mieczysław przypomniał sobie: zaglądał wtedy do sypialni tylko na chwilę, pytał, jak się czuje, i wracał do telewizji. Żona radziła sobie sama.

— Ja sama — odpowiedziała za niego. — Sama wlokłam się do apteki, sama wzywałam lekarza. A ty nawet herbaty nie przyniosłeś. Czwarty powód.

Podeszła do stołu, usiadła naprzeciwko niego. Złożyła ręce na kolanach, wyprostowała plecy. Mieczysław nagle zauważył, że żona schudła. I siwych włosów przybyło. Kiedy to się stało?

— Co dalej? — spytał ciszej.

— Dalej przyszły wnuki. Ani Kasia, Tomkowy Maciek. I gdzie je zostawiali, gdy rodzice pracowali? U mnie. Kto odrabiał z nimi lekcje, karmił, odprowadzał do szkoły?

— Cóż… babcie są od tego.

— Babcie. Właśnie. A gdzie w tym czasie dziadkowie? — Uśmiechnęła się gorzko. — W garażu z kolegami. Albo na rybach. Albo przed telewizorem. Bo „całe życie harowałem, teraz odpocznę”. Piąty powód.

Mieczysław niespokojnie poruszył się na krześle. Rozmowa przybierała niebezpieczny obrót. Żona ewidentnie do czegoś zmierzała. Ale do czego?

— Walu, może już dość? Co chcesz udowodnić?

— Nic udowadniać nie muszę. Tylko tłumaczę. — Wstała, podeszła do lodówki, wyjęła słoik kompotu. — Chcesz?

— Chcę.

Nalała kompot do dwóch szklanek, jedną postawiła przed nim. Pił, a ona mówiła dalej:

— Szósty powód najprostszy. Ty mnie nie widzisz, Mieciu. Wcale. Stoję tu przed tobą, a ty patrzysz, ale nie widzisz. Nie wiesz, jaką sukienkę lubię, nie pamiętasz moich urodzin bez przypomnienia. Nie obchodzi cię, co myślę, co czytam, czego się boję. Dla ciebie jestem częścią wystroju. Wygodną, zwyczajną, niezauważalną.

— Walentyno, co ty mówisz? Przecież widzę! Trzydzieści lat razem…

— Razem — skinęła głową. — Obok siebie. Ale nie ze sobą. Zauważyłeś, że od pół roku chodzę do koła teatralnego?

Mieczysław zmieszał się. Jakie koło? Żona zawsze była w domu, zajmowała się gospodarstwem…

— Nie zauważyłem — przyznał szczerze.

— Właśnie. A ja chodzę. W każdą środę. I wiesz co? Tam są ludzie, którzy mnie słuchają. Którym moje zdanie się liczy. Którzy pamiętają moje imię. Nie „mA gdy pewnego dnia, wiele lat później, ich wnuk zapytał: „Dziadku, jak poznałeś babcię?”, Mieczysław uśmiechnął się i odpowiedział: „Dwa razy, wnusiu – raz przez przypadek, a drugi raz z wyboru”.