RÓŻNI LUDZIE Żona Igora, Janka, była dziwna—piękna, naturalna blondynka o czarnych oczach, figurze modelki, długonoga, zjawiskowa. W łóżku ogień, na początku była namiętność, nie było czasu na myślenie. Potem ciąża, więc wzięli ślub, jak się powinno. Urodził się syn—ten sam bladolicy, czarnooki. Wszystko szło jak u wszystkich, pieluchy, pierwsze kroki, słowa. Janka była zwykłą młodą mamą, troskliwą, szczęśliwą. Problemy zaczęły się, gdy syn dorósł. Janka nagle zainteresowała się fotografią, coś wiecznie fotografowała, zapisała się na kursy, ciągle z tym aparatem. — Czego ci brakuje? — pytał Igor. — Pracujesz jako prawniczka, to rób swoje. — Prawnikiem, — poprawiała Janka. — No prawnikiem. Rodzinie poświęcaj więcej uwagi, a nie włócz się nie wiadomo gdzie. Sam nie rozumiał, co go drażni. Przecież o dom dba, obiad zrobiony, czysto, nauka syna na niej—przychodził z pracy, padał na kanapę przed telewizor, jak należy… Ale wkurzało go, że żona gdzieś znika, jakby jej nie było. Nigdy nie oglądała z nim telewizji, nic ciekawego nie komentowała. Nakarmiła—i znów nie z nim. — Ty jesteś żoną, czy nie? — denerwował się Igor, znów znalazłszy ją przed komputerem. Janka milczała. Zamknęła się w sobie. Jeszcze uwielbiała wyjeżdżać do egzotycznych krajów. Brała urlop, jeździła z plecakiem i aparatem. Igor nie rozumiał tego: — Chodźmy do znajomych na działkę, mają saunę, bimbru świetnego, najwyższy czas swoją działkę załatwić. Janka odmawiała, ale proponowała mu wyjazdy. Spróbował raz—nic fajnego! Wszędzie obco, mówią niezrozumiale, żarcie nie do zjedzenia. Na piękno natury zawsze był obojętny. Więc Janka zaczęła jeździć bez niego. W końcu rzuciła pracę. — A co z emeryturą? — oburzał się Igor. — Myślisz, że będziesz wielką fotografką? Wiesz, ile trzeba kasy, by się przebić? Janka nic nie odpowiadała. Raz tylko nieśmiało wyznała: — Będę miała swoją pierwszą wystawę. — Każdy ma wystawę—mruknął Igor. — Też mi osiągnięcie. Ale na otwarcie poszedł. Nic nie zrozumiał. Jakieś twarze, wcale nieładne, pomarszczone ręce, mewy nad wodą. Wszystko dziwne, jak sama Janka. Wyśmiał ją wtedy. Ona… kupiła Igorowi samochód. Proszę, jesteśmy rodziną, używaj. Sama nawet prawka nie robiła, jemu podarowała. Z fotografii zarobiła, na zleceniach. Wtedy zaczęło go to przerażać. Niewygodnie mu było. Jakaś nieznana istota mieszka w domu zamiast żony? Skąd ta kasa? Mężczyźni dawali? Przecież nie da się zarobić na samochód na takim „hobby”. W końcu ucieka? Nawet jeśli nie, to kiedyś na pewno. Próbował ją „wychowywać”—dał lekkiego klapsa. Chwyciła nóż kuchenny, zamachnęła się na oślep—dwa szwy na brzuchu. Dobrze, że nie przyszło jej do głowy dźgnąć poważniej… Potem przepraszała. Ale Igor już nigdy nie dał sobie tej swobody. Kochała koty. Ciągle przygarniała, leczyła, oddawała w dobre ręce. U nich w domu zawsze dwa koty były. Fajne, ale przecież to nie ludzie! Jak można tak kochać zwierzaki? Kiedyś zdechł jej kot na rękach w klinice—co się wtedy działo! Janka rozpaczała, piła koniak, obwiniała się. Dniami tak chodziła przybita. Igor miał dość, syknął w złości: — Jeszcze wspominaj karaluchy! Napotkał ciężkie spojrzenie, zamilkł, odpuścił. Znajomi współczuli, przyjaciółki Janki też trzymały stronę Igora. „Janka całkiem zachłysnęła się sobą, pogubiła się”—tak mówili. I wtedy Igor znalazł pocieszenie u sąsiadki, zresztą dziecięcej przyjaciółki żony—Irek. Irek był prosty, pracował jako ekspedient, w sztukę się nie mieszał, zawsze chętny i do seksu, i do rozmowy. Co prawda, za dużo pił, ale przecież nie zamierzał się z nią żenić… Czekał, aż Janka zauważy, zrobi awanturę, scenę zazdrości, potłucze talerze. Wtedy on jej powie: „A ty? Gdzie się podziewasz?” Potem sobie wszystko wybaczą, rodzina się naprawi… Irek zostanie porzucony. Ale Janka milczała. Tylko patrzyła źle. W łóżku już zupełnie się rozjechali, ona się cała zamykała, on próbował ją choć przytulić. Przeniosła się do osobnego pokoju. Syn dorósł, skończył studia. Cały w matkę—czarnookie blond włosy i ta dziwność. — Kiedy wnuki? — pytał Igor. Denis się tylko śmiał: „Najpierw chcę coś w życiu zrobić, znaleźć prawdziwą miłość. Wtedy będą wnuki.” Obcy, niezrozumiały. Matczyna krew. U nich z Janką była pełna harmonia, rozumieli się bez słów. Igora drażniły te czarne oczy, nie do rozszyfrowania. Znów i znów szedł do Irka po pocieszenie. A potem Janka się dowiedziała. Ktoś z sąsiadów powiedział, Igor wcale się nie krył. Przyszedł raz do domu, żona siedzi przy stole, pali. I tak cicho, szeptem: — Wynoś się! Won z domu! Paczka czarnych oczu z fioletowymi cieniami. Poszedł do Irka. Czekał, aż żona go zawoła z powrotem. Po tygodniu napisała na WhatsApp: musimy pogadać. Ucieszył się, wykąpał, porządnie się wyperfumował. Ale Janka od progu: — Jutro idziemy składać papiery rozwodowe. Reszta jak we śnie. Rozwód, papiery, podpisy, z mieszkania zrezygnował, bo była po jej rodzicach… — I co teraz, będziesz rozwódką, sama żyć? — spytał złośliwie. Chciał jeszcze dodać: „Komu ty potrzebna?”, ale ugryzł się w język. Janka się uśmiechnęła. Pierwszy raz od lat poczuł, że to szczery, szeroki uśmiech właśnie do niego: — Jadę do Gdańska. Zaproponowano mi poważny projekt. — Przynajmniej nie sprzedawaj mieszkania — poprosił, choć sam nie wiedział po co. — Gdzie wrócisz? — Nie wrócę — odpowiedziała spokojnie, już była ex-żona. — Wiesz, już od dawna kocham kogoś innego. On też fotograf, z Gdańska, z nim jest niesamowicie ciekawie. Ale byłam przecież mężatką, nie chciałam zdrady, a i nie mieliśmy się o co rozwodzić. Po prostu jesteśmy różni. Z tego powodu chyba nie rozwodzą się? A może jednak? — Nie rozwodzą się — potwierdził Igor. — A jednak się rozwiedliśmy — zaśmiała się Janka. — Najpierw się wściekłam, gdy się dowiedziałam o Irku. Ale potem pomyślałam, wszystko wyszło na dobre. Ja będę szczęśliwa i ty też. Ożeń się z nią, niech wam się wiedzie. I wyszła. — Nie ożenię się — powiedział Igor za jej plecami. Ale Janka już tego nie usłyszała. Od tamtej pory żadnych wieści o niej nie było. Tylko raz w roku krótka wiadomość na WhatsApp: „Wszystkiego najlepszego! Zdrowia i szczęścia! Dzięki za syna.”

DZIWNI LUDZIE

Żona Michała trafiła mu się niecodzienna. Piękna bardzo, to prawda: naturalna blondynka o czarnych oczach, zgrabna, wysoka i o kobiecych kształtach. W łóżku wulkan. Na początku była namiętność, nie było nawet czasu się zastanowić. A potem pojawiła się ciąża. No to, jak należy, wzięli ślub.

Urodził się syn, równie jasnowłosy i o czarnych oczach. I wszystko szło zwyczajnie pieluchy, pierwsze kroki, pierwsze słowa. A Iwona zachowywała się normalnie, świergotała nad dzieckiem, tak jak każda młoda mama.

Później zaczęły się zmiany, gdy syn dorósł do nastoletniego wieku. Iwona nagle zainteresowała się fotografią. Ciągle coś robiła zdjęcia, zapisała się na jakieś kursy. Z tym swoim aparatem nie rozstawała się ani na chwilę.

Czego ci brakuje? pytałem. Pracujesz jako prawniczka, to pracuj.
Prawnikiem, poprawiała mnie Iwona.
No, prawnikiem. Zajmij się bardziej domem, a nie włóczysz się po nie wiadomo gdzie.

Sam nie rozumiałem, co mnie w tym drażni. Ona przecież o dom dbała. Obiady zawsze były, porządek, synem zajmowała się jak trzeba wracał facet z pracy, kładł się na kanapie przed telewizor, wszystko jak w typowym polskim domu. Ale wkurzało mnie, że jakby znikała gdzieś tam, gdzie dla mnie miejsca nie było. Jest, a tak jakby jej nie było. Nigdy ze mną nie oglądała telewizji, nie rozmawiała o niczym ciekawym. Nakarmi i zaraz znowu nie ze mną.

Ty jesteś żoną, czy nie? złościłem się, kiedy znów przyłapałem ją przy komputerze.

Iwona milczała. Zamknęła się w sobie.

Jeszcze zaczęła wyjeżdżać do różnych egzotycznych krajów. Brała urlop, pakowała plecak i z aparatem łaziła po świecie. Ja nie rozumiałem.

Chodź, jedziemy do znajomych na działkę. Zbudowali porządną saunę, mają świetny bimber. Zresztą, już czas własną działkę ogarnąć.

Iwona odmawiała, ale zapraszała mnie do tych swoich wypadów. Raz spróbowałem. No i co z tego dobrego! Wszędzie obcy, języki nie do zrozumienia, jedzenie nie do przełknięcia, jakieś ostre. Na widoki zawsze byłem obojętny.

Od tamtej pory Iwona jeździła sama. Nawet z pracy się zwolniła.

A emerytura? burzyłem się. I w ogóle, za kogo się masz? Myślisz, że jesteś wielkim fotografem? Wiesz, ile pieniędzy trzeba, żeby zaistnieć?

Iwona nic nie odpowiadała. Tylko raz, nieśmiało, powiedziała:
Będę miała pierwszą wystawę. Moja, autorska.

Teraz każdy ma wystawę, burknąłem. Też mi osiągnięcie.

A jednak na otwarcie poszedłem. Nic nie zrozumiałem. Twarze jakieś, i wcale nieładne. Ręce pomarszczone, mewy nad wodą. Wszystko dziwne, jak sama Iwona.

Wyśmiałem ją wtedy. A ona, ot tak, kupiła mi samochód. Proszę bardzo, jesteśmy rodziną, korzystaj. Nawet prawa jazdy nie miała, tylko dla mnie prezent. Ze zdjęć zarobiła, biegała po zleceniach.

Wtedy poczułem strach. Zrobiło się obco. Co to za stworzenie mamy w domu, zamiast żony? Skąd w ogóle te pieniądze? Kto jej daje? Przecież za takie hobby nie da się na samochód uzbierać. Chodzi na boki? Nawet jeśli nie, to pewnie będzie.

Nawet próbowałem nauczyć ją rozumu tylko lekko, policzek. Ale złapała za kuchenny nóż, zamachnęła się na oślep dwa szwy na brzuchu. Dobrze, że nie pchnęła, wariatka. Potem przepraszała. Ja już nigdy nie pozwoliłem sobie na rękoczyny.

Koty kochała bardzo. Pomagała wszystkim, przynosiła do domu, leczyła, szukała im nowych domów. Sami mieliśmy zawsze dwa koty. No są miłe, ale przecież to nie ludzie! Jak można je kochać bardziej niż męża?

Kiedyś zdechł jej kot, nie udało się uratować, na rękach umarł, w klinice. Iwona rozpaczała! Płakała, wina siebie, piła koniak. Dniami tak chodziła. Ja już miałem dosyć i palnąłem:
Może jeszcze będziesz karaluchy opłakiwać!

Trafiłem na ciężki wzrok, zamilkłem, machnąłem ręką i wyszedłem. Niech robi, co chce.

Znajomi mnie wspierali, koleżanki żony też były po mojej stronie. Wszyscy mówili, że Iwonka już całkiem przewróciła w głowie, pogubiła się. No i wtedy znalazłem pocieszenie u sąsiadki, która była też przy okazji przyjaciółką Iwony z dzieciństwa. Irka była o wiele prostsza i bardziej zrozumiała. Pracowała w sklepie, nie bawiła się w żadne sztuki, zawsze gotowa do seksu i rozmowy. Co prawda dużo piła, ale cóż, nie zamierzałem się z nią żenić…

Czekałem, kiedy Iwona zobaczy, wkurzy się, urządzi scenę zazdrości, potłucze talerze. Wtedy powiem: A ty? Gdzie się podziewasz? Potem sobie wszystko wybaczyć, rodzina się naprawi. A Irkę można będzie rzucić.

Ale Iwona milczała. Patrzyła tylko nieprzyjemnie. W łóżku już w ogóle się posypało. Cała się kurczyła, jak próbowałem się do niej zbliżyć. Przeniosła się do osobnego pokoju.

Syn już dorósł, skończył uniwersytet. Zupełnie jak matka: czarne oczy, jasne włosy, dziwny.

To kiedy wnuki? pytałem.

Dawid tylko się śmiał, mówił, że chce coś w życiu osiągnąć i prawdziwą miłość spotkać. Wtedy się doczekasz, tatku. Obcy, nie do odczytania. Matczyna krew. Oni z Iwoną zawsze mieli zgodę rozumieli się nawet bez słów. Ja się czułem zbędny, aż bałem się tych czarnych oczu, w których nie dało się nic wyczytać. Znów i znów szukałem pocieszenia u Irki.

A potem Iwona się dowiedziała. Ktoś z sąsiadów szepnął, ja się przecież specjalnie nie kryłem. Przyszedłem kiedyś do domu, a żona siedzi przy stole, pali papierosa. I tak cicho, szeptem:
Wynoś się stąd. Wynocha z domu.

A oczy takie czarne, przerażające, z sińcami pod spodem.

Poszedłem do Irki. Czekałem, aż żona mnie wezwie z powrotem. Po tygodniu napisała na WhatsAppie, że trzeba porozmawiać. Ucieszyłem się, wykąpałem się, popsikałem drogimi perfumami. A Iwona od progu:
Jutro idziemy składać papiery na rozwód.

Potem wszystko było jak przez mgłę. Rozwód, papiery, podpisy; z własnej woli zrzekłem się części mieszkania należało się jej od rodziców…

I co teraz, będziesz żyła jako rozwódka? zapytałem po wyjściu z urzędu. Chciałem jeszcze dodać kto cię będzie chciał, ale się powstrzymałem.

Iwona się uśmiechnęła. Pierwszy raz od lat uśmiechnęła się do mnie szczerze, szeroko.
Jadę do Gdańska. Propozycję poważnego projektu tam dostałam.

Przynajmniej mieszkania nie sprzedawaj, poprosiłem bez sensu. Gdzie wrócisz?

Ja nie wrócę, spokojnie odpowiedziała żona, to znaczy już była żona. Wiesz, od dawna kocham kogoś innego. Też fotograf, z Gdańska. Z nim niesamowicie ciekawie. Ale myślałam, że jestem żoną, nie chciałam zdradzać, a rozwodzić się też nie było powodu. Po prostu jesteśmy zupełnie różni. Z tego się przecież nie rozwodzi. Czy się rozwodzi?

Nie rozwodzi się, potwierdziłem.

A jednak się rozwiedliśmy, roześmiała się Iwona. Najpierw się wkurzyłam, kiedy się dowiedziałam o Irce. Potem pomyślałam, że to wszystko wyjdzie na dobre. Ja będę szczęśliwa, ty też. Ożeń się z nią, niech wam się układa.

I wyszła.

Ja się nie ożenię, rzuciłem w ślad za nią.

Ale Iwona już nie słyszała.

Od tamtej pory nie miałem od niej żadnych wieści. Tylko raz w roku krótkie życzenia na WhatsAppa: Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin! Dużo zdrowia i szczęścia! Dziękuję za syna.I to był cały kontakt rok w rok, kilka słów, jakbyśmy byli starymi znajomymi, którzy nie za bardzo mają sobie coś do powiedzenia, ale wypadałoby, z uprzejmości. Przez pierwsze lata czekałem na coś więcej; na wieści, na wspomnienie, na wyrzut. Ale nic takiego nie przychodziło.

Irka szybko się znudziła. Jej prostota okazała się nudą, jej gotowość rutyną. Układało się nam, jak układa się stare gazety w szufladzie po prostu były, niepotrzebne, leżały. Przestałem pić, przestałem palić, czasem wieczorem siadałem sam na balkonie i patrzyłem na miasto, próbując sobie przypomnieć, kim kiedyś byłem. Ale nie mogłem.

O synu słyszałem rzadko. Dawid dzwonił od czasu do czasu, krótkie rozmowy, żarciki, wiadomości o pracy. Gdzieś wyjeżdżał, wracał, układał sobie życie po swojemu a ja próbowałem się domyślić, czy jest w nim coś po mnie, czy tylko po matce, tej dziwnej, pięknej, niezrozumiałej kobiecie.

Minęły lata. Czerwone auto kupione przez Iwonę zestarzało się, zardzewiało. Koty? Jeden zdechł, drugi uciekł. Często myślałem o tym, co by było, gdybym potrafił rozmawiać naprawdę rozmawiać, nie tylko mówić. Może gdybym umiał kochać kogoś tak, jak ona kochała swoich dziwacznych ludzi na zdjęciach, mewy nad wodą, koty i syna, rozumiałbym, że miłość to nie zawsze jest to, co pod ręką.

Pewnego wieczoru, w swoje urodziny, odebrałem tradycyjne życzenia. Ale jeden szczegół się zmienił pod wiadomością Iwona przesłała zdjęcie. Czarnobiałe. Sylwetka kobiety stoi na plaży w Gdańsku, wiatr plącze jej włosy, wokół ciemny piasek i mewy, a przy jej stopach mały kot wcina się w falę.

Patrzyłem długo. Czułem jakieś dziwne ciepło w środku, coś jak tęsknota, a może wdzięczność. Dopiero wtedy dotarło do mnie, że dziwni ludzie to nie oni, tylko ja ten, co całe życie czekał na coś prostego, zamiast próbować zrozumieć, że świat zawsze będzie trochę dziwny. I że czasem to właśnie jest najpiękniejsze.

Odpisałem jej: Dziękuję, Iwona. Za wszystko. I pierwszy raz od dawna wiedziałem, że naprawdę to mówię.