Rodzina Mashi: Opowieść o Miłości, Wyzwaniach i Tradycjach

Rodzina Michała

Kobiety Anny i Kasi twierdziły, że mój syn wybrał przyszłą żonę w pośpiechu, z pierwszej fajki po nocnym pubie. Wrócił z wojska, krew w żyłach pulsowała, a wtedy pojawiła się sprytną dziewczynę i od razu się rozkochała Nie krzyczała, nie kłóciła się, zgadzała się na wszystko.

Niska, krępa, krótkonoga, bez talii, twarz nieco szeroka, małe skośne oczy. Według Anny imię Jagoda nie pasowało jej córce przyszłej synowej. I przyjaciółki przytaknęły:
Dziewczyna jakby nie na miejscu, ocena trochę pod górkę.
Technik i UA?
Michał był przystojnym sportowcem, najlepszym uczniem, po demobilizacji od razu wrócił na studia. A dziewczyna, z którą ledwie się poznał, spotkał się z nim i wkrótce zajść w ciążę
To przypadek!
Jagoda mu nie gra!
Michał postanowił wziąć ślub. Ja, w spotkaniach ze starymi koleżankami ze szkoły, wyprażałam myśli, a w krótkich rozmowach z synem w domu wolałam milczeć. Jego oczy błyszczały zbyt mocno. Bałam się, że nocna sowa zakłóci dzień? A może nie chciałam go zasmucić?

Przypomniałam sobie, jak w dziewiętnastu lat miałam dziecko, nie mając jeszcze dwudziestu, miesiąc przed urodzinami Narodziło się? Młody chłopiec w dzieciństwie często chorował, ale dorósł, stał się silny, zajął się sportem. Zaskakiwał nie tylko chęcią małżeństwa. Ja nie była zadowolona, lecz starałam się tego nie okazywać. Dziecko nie jest winne błędów rodziców. A dążenie syna do porządku, nadania imienia i nazwiska, bycia ojcem popierałam zdecydowanie.

Postanowiłam nie zachowywać się jak własna teściowa, która od pierwszego dnia nie przyjęła synowej i do rozwodu ojca Michała nie wymawiała ani jednego miłego słowa. Nie spotykały się, choć mieszkały w tym samym mieście. Rozwiedzioną Marię z dzieckiem przyjęła babcia, zapisała je w księdze, zanim umarła. Cieszyła się, że mieszkanie nie zginie i pozostanie w rodzinnych rękach.

Ja nie wierzyłam w Boga, ale regularnie zamawiałam msze za duszę babci, bo wiedziałam, że to dla niej ważne. Przechowywałam jej ulubione zdjęcia w albumie w moim pokoju. Portret dziadkafrontowca włożyłam w nową ramę i powiesiłam nad stołem w kuchni. Babcia w młodości przypominała mi nieco miłą Łucję.

Ja byłam inna, a Michał wyrósł przystojnym mężczyzną. Jesienią syn zapytał, czy może na jakiś czas zamieszkać z mamą? Czy trzeba iść do dziekanatu, wyrobić pokój w akademiku dla rodzin? Gotowałem barszcz i obiecywałem nie robić kłopotów, jeśli matka odmówi.

Zaskoczona samą sobą, wydałam werdykt:
Przenieś swoją Jagodę. Wymienimy się pokojami. Duży pokój dla was trojga dam wam.
Syn podskoczył, pocałował mnie i szepnął gorąco:
Mamusiu, jesteś najlepsza na świecie! Nie martw się. Będę dorabiał. Nie obciążymy cię!
Rozgrzał się, wierząc w swoje słowa, nie mając pojęcia, jak to jest mieć dziecko w domu dwojga studentów.

Ja nie rozwijałam oczu przed szczęśliwym synkiem. Życie wydawało się prostsze niż w rzeczywistości. Początek wspólnego życia młodej rodziny pod dachem teściowej nie szedł zgodnie z moimi wewnętrznymi prognozami. Maria Kowalska pracowała w Centralnej Bibliotece, kierowała wydziałem, dostawała skromne wynagrodzenie, ale uważała, że pieniędzy wystarczy, choć z ograniczeniami.

Lecz lata dziewięćdziesiąte pokazały swoje oblicze obiecywały wolność, a przyniosły trudności. Przyjaciółki Anny kolejno się poddawały, trzymały się, lecz jęczały i kłóciły się. Ich mężowie pili lub wyjeżdżali zarobkowo i znikali. Nocą przy wejściu strzelano, na asfalcie zostawała krew. W fabrykach przestały płacić wynagrodzenia, a w bibliotece pensja stała się niczym grosik wobec rosnących cen.

Michał marszczył brwi i uparcie się uczył, mimo wszystkiego. W weekendy wyjeżdżał z przyjaciółmi za miasto, pomagał starszym w ogródkach. Jagoda, okrągła twarz, wciąż się uśmiechała i żartowała, choć z ogromnym brzuchem ledwo wchodziła na czwarte piętro w starej kamienicy bez windy.

Po trudnym porodzie, już pierwszego ranka, wskazała mężowi przez okno śpiącego chłopca:
Syn, synu, co nazwiesz? Wewnątrz zapłonęła lampka, a w oczach migotało światło.
Wkrótce Jagoda umówiła się z emerytowanymi żołnierzami z pierwszego piętra, by wzajemnie się wspierać. Para nie rozmawiała z nikim, oprócz pozdrowień, ale Jagoda znalazła sposób na Iwana Nikitę i Elenę Pawłowiec. Zaczęli dbać o ogródek Jagoda wykopała ziemię pod oknem, posadziła ziemniaki i marchew. Wiosną wielu sąsiadów postąpiło tak samo.

Tam, gdzie ja się gubiłam, bolała, zastanawiała się, jak się wydostać, Jagoda od razu działała. Nie przyznawała się do porażki. Nie miałam czasu na filozofowanie. Dziecko plus studia zaocznie? Jagoda przeszła na ten tryb. Wspaniale! To były jej ulubione słowa:
Rewelacja! Świetnie! Po prostu super!
Ogród pod oknem? Nie trzeba daleko jeździć. Nikt nie ukradnie twoich ziemniaków. To klasa! Tyle trudności wokół? To świetny trening charakteru! Nauka i dziecko! Nie każdemu tak się udaje.

Ja przestałam zwracać uwagę na drobne wady Jagody, na nieodpowiednie maniery czy dziwne stroje, na potknięcia w mowie. Korygowałam akcenty bez snobizmu, z przyzwyczajenia. Jagoda nie była urażona, dziękowała i zapamiętywała. Wesoła, zwinna, energiczna i dziecko rosło podobnie. W dziewięciu miesiącach wstało, w roku zaczęło mówić.

Spędzałam z nim czas, bawiłam się. Maluch nie jęczał bez potrzeby, a gdy płakał, szukałam przyczyny. Słońce jak matka, przystojny jak ojciec. Podczas sesji Jagody mały Darek podróżował między przyjaciółką Leną, weteranami Smirnowem i samą mną. Jadł dobrze, dużo spał, zachowywał się jak idealny niemowlak z podręczników pediatrycznych.

Z czasem, kiedy Darek był kapryśny, często chory i mylił dzień z nocą, byłam przekonana, że spokojne i zadowolone dzieci to wymysł lekarzy. Nie. To prawdziwy świat. Dzieci, które nie krzyczą od świtu do nocy, dużo śpią i zawsze gotowe do uśmiechu, istnieją!

Przed nowym rokiem poczułam się niezręcznie, bo nadal nie znałam rodziców Jagody. Młodzi, półtora roku temu, po prostu wzięli ślub bez przyjęcia. Pojechaliśmy ich odwiedzić, a do nas nie zaprosili, bo nie było czasu na święta. Postanowiłam to naprawić wzięłam wnuka do autobusu, obiecałam synowi, że wrócę na weekendy, by mogli odpocząć od małego i od mnie. Jagoda i jej rodzina wcześniej zadzwoniły, wysłali telegramy, jak przystało.

Na dworcu małej miejscowości, bardziej wioski niż miasta, teściowa Jagody nagle spotkała tłum ludzi. Dziesięć osób machało rękami. Na tablicy wisiło Witamy! nie zabrali ze sobą plakatu. Pokój dla gościa ozdobili na drzwi wieszano wielką kartkę z napisem: Dzieci Iwana i Ziny, bracia i siostry Jagody, przygotowali pokój dla Mazurka. Gdy zobaczyłam to, moja twarz zamierala pół dnia.

Wujek zabrał wnuka w pobliżu dworca i nie chciał już oddać. Jakby przechodnia flaga, jeździł między krewnymi Jagody i cieszył się. Wieczorem, po powrocie, znalazłam na nocnym stoliku piękny kieliszek z herbatą i słodkie ciastko z notatką, prawdopodobnie od trzech osób, bo pismo i kolor różniły się. Było to list od wujka Fiodora:
Mazurku, kochany, przytulamy! Słodkich snów w nowym miejscu! Niech sen przywiedzie cię do przyszłej żony!

Z rana małe harcerzyki przechodziły obok teściowej Jagody, pytając, czy przyśnił się jej kawaler? Bystra babcia Jagody wyjaśniała:
Co się dziwisz? Figura jak u dziewczynki! Usta w kształcie kokarda. Czysta panna! Dzieci chcą cię poślubić. Do roboty!

Ostatni wnuk został wyrzucony do szkoły. Babcia usiadła obok gościa, by zjeść to, co Bóg dał.
Gdzie Darek?
Zapytaj starszych.
Iwana i Ziny?
Nie, Vanya to najmłodszy. U Natalii i Siergieja. Pewnie. Co z tobą?

Marta przycisnęła rękę do głowy. Okazało się, że wnuk nocował w innym domu, nie wiadomo gdzie. Czy ja to dopuszczam? Czy powinnam go zabrać? Zadręczała mnie wstyd, że nie byłam dobrą matką i babcią. Po chwili herbata z miętą i łyżka miodu z wódki dodały otuchy. Zina wkrótce zwróciła go z babcią, obiecując wieczorną kąpiel w saunie. Następnego ranka A. Andrzejewska, ta babcia, której życie kręciło się wokół rodziny, nalegała, by nieochrzczona Marta poszła do kościoła na mszę.

Urlopy przedłużyły się z dwóch dni do tygodnia. Marta nie puściła już Dariusza z oczu, więc oboje byli w gościach. Krewni chcieli się poznać. Nie zostawiali nas w spokoju. Powrót autobusem radosnego, rumianego wnuka z babcią, która przygarnęła jedną pięćdziesięciokilogramową torbę z grzybami, dżemami, kiszonkami i ręcznie robionymi skarpetami, dla Dariusza, Jagody i jej męża Michała. Proszę, nie wstydźcie się przychodzić częściej! Bo moda już jest, żeby odwiedzać.

Dziewięćdziesiątki, mimo swojej ostrości, przestały być korytarzem strachu. Stały się zwykłą, choć surową szkołą, w której oprócz kopniaków i szarpnięć zawsze znajdowało się miejsce na szczęście, gości, ciepłe skarpety i listy od babci Nastki, uśmiechy, tańce i piosenki przy stole.

W tym wirze zrozumiałam, że częściej się uśmiecham, rzadziej marszczę brwi. Generalnie jestem zadowolona. Na kuchni znalazłam jednego z synowych braci Jagody, który przyjechał studiować medycynę i poprosił, by zamieszkał u mnie. Zgodziłam się, choć w małym mieszkaniu nie ma miejsca. Chłopak wstał, ukłonił się z szacunkiem, a ja otworzyłam usta z podziwem. Babcia Nastka nie wątpiła w Mazurka, ale gdyby nie mogła, nie obraziłaby się.

W tym momencie w rodzinie wszystko było w porządku. Darek chodził do przedszkola, Michał uczył historii w szkole, a Jagoda pracowała w firmie budowlanej. Niespodziewanie zaproszono go do pracy, obiecano wypłatę w prawdziwych złotówkach, a nie szkolne łzy. Michał trochę się nagrał, bo to nie on i nie jego żona zostali zaproszeni. Otrzymał jednak logiczną odpowiedź: Masz zamiar pisać doktorat i przejść na uniwersytet? Dlaczego kłamiesz rodzinie?

Po dziesięciu latach, gdy Darek zaczął wygrywać olimpiady z matematyki, Michał poznał w wydziale uroczą koleżankę, córkę dziekana znacznie młodszą od niego i od Jagody, w szpilkach i spódnicy do kolan. Powiedział żonie, że chce rozwodu Jagoda zbladła, ledwo nie straciła przytomności. Złapałam synową, usiadłam z nią, przytuliłam i szepnęłam mu do ucha:
Powtarzałeś tysiąc razy, że nigdy nie odejdziesz, nie porzucisz rodziny, dziecka.

Michał nie odpowiedział. Spakował rzeczy, wyprowadził się, złożył wniosek o rozwód. Kilka miesięcy później, kiedy Jagoda nie była w domu, a Darek jeszcze nie wrócił ze szkoły, zapytał mnie, co będzie z podziałem majątku.
Co masz na myśli? odparłam.
Mieszkanie, oczywiście. I poproś Jagodę, by się wyprowadziła. Nie chcę jej ranić, nie chcę, by płakała.
W jednej chwili, kiedy myśl powróciła, zrozumiałam, że syn trzyma się za policzek, a ja zaciskam pięści i jęczę:
Wynikaj z mojego domu! Rozumiesz?

Czy żałowałam? O kościele, o brudnych pościelach, o wszystkim, co wyciągnęliśmy na pożądanie tak. Ale Michał miał pecha. Sędzia przy pierwszej rozprawie była przyjaciółką mojej znajomej, a przy drugiej koleżanką jej męża, którego żona właśnie wW końcu wszyscy zrozumieli, że prawdziwe szczęście tkwi w prostych gestach miłości i wzajemnego wsparcia.