Pożegnanie z ukochaną teściową

– Cóż, znowu wyjechał?! – Genowefa Kowalska posypania kluski z sercem w miodzie, pajęczynem ciasta cukierniczego, kiedy rozdawała je na stoliku. – Chcecie kawę, czy może chcielibyście wypić mojego trunka?

– Mamo, trunk rano? – Zosia pokręciła głową, ale jej oczy zabłysły. – Choćby trochę, skoro jest taki wyjątkowy przypadek?

– No cóż, byle mistrz, to mistrz! – Genowefa zerwała się z radością. – Och, pół roku, wspaniałe życie bez córki!

Paweł przy drzwiach wzruszył ramionami, ale chwytając wyraz jego twarzy, Zosia z wytchnieniem zawołała:

– Mamo, przyniosłam prezentki! – Zosia zaczęła grzebywać w torbie.

– Czekaj z tymi prezentami, dobrze cię widzimy! – Genowefa zacisnęła dłonie. – Czy on ci coś je? Patrz, jak ledwo się trzymasz na nogach!

Paweł powstrzymał uśmiech:

– Jem, oczywiście. Trzy razy dziennie, jak pytajek.

– Gość! – Genowefa wskazała w stronę Pawła. – A sam chyba nie chudnie? Trzymać się masz!

Zosia nachyliła się do męża i szeptała:

– Daj teraz spokój, mamo szalać nie zaczyna, albowiem niedługo wracamy!

– Dziennie?! – Paweł niemal się przerwał. – Mówiliśmy się na weekend! Dziś sobota, jutro niedziela, gotowe!

– Chłopcze, mamo bardzo długo się przygotowywała, planowała – Zosia zaszlochała. – Będziesz pracował zdalnie, jak się zgodziliśmy.

Paweł westchnął z rezygnacją. Wiedział, że dyskusja była беспowodna. Gdy Zosia była sama, była pokorna, lecz przewinąwszy się w obecności matki, nalegała jak ona.

– Zosiu, chyba krowa! – dobiegł ich głos z korytarza. Jerzy Kowalski, ojciec Zosi, pojawili się na progu.

– Tato, masz pomysł? – Paweł wzruszył ramionami, powstrzymując się od uśmiechu.

– Spokój! – rzucił Jerzy z baritonom, patrząc na Pawła. – Idziemy rybać!

Paweł odezwała się z radością – nie od pomyślności, a od odzyskania kontaktu zJerzym, który jak zawsze był prosty i jawny.

– Z radością! – wciąż wcięty palcami w dłonie.

– O, ale ryba? – Genowefa weszła z wózkami, na którym łopiały kolorowe filiżanki i długa butelka trunka. – Wam się tylko odpocząć chciało po żenu!

– Matko, najlepszy odpoczynek to nowe zajęcia – Jerzy zabrzmiał jak humorystyczny guru. – Jedziesz? Po dwóch godzinach wracamy, jak zaszklić!

Paweł nie wierzył w szczęście, jeszcze nie czuł zaufania do ojca żony, ale jak się okazało, jego wątpliwości były błędem.

– Żadnemu się nie odpuszcza – Genowefa rozstawiła filiżanki z roztargnieniem. – Wszak po nocy i poludniu możesz tu zostać, a potem idź, gdzie chcesz.

– Dobrze, matko, córka porządnie przewozi wszystko, ja jej nie 넘어ну – Jerzy uśmiechnął się krzywo. – Ale zafunduję jej uszczelnienie kuchennego zmywacza, to niedługo.

I tak siedzieli przy stołku, owinęli go białym obitkiem – staromodnym, ale sprawdzał się. Paweł próbował się usmiechać, ale z każdym ruchem rzeczy stały się mu trudniejsze.

– Pamiętasz, córko, jak uczyłaś się odezwy na urodziny? – Genowefa otworzyła wątpliwy szafek z wspomnieniami.

– Pamiętam, mamo, pierwsze miejsce zdobyłam…

– To drugie! – wykrzyknęła Genowefa. – Pierwsze miała Arkajna Zbrojna, bo matka z kierownikiem była chowa.

– Poczekaj, skończ ich podparywać – Paweł uniósł filiżankę z trunkiem, zaspany, nie wiedzieć czemu wódka była czerwona, ale smakował slab humor.

– A kiedy dzieci nam darujesz? – nagle wywołała Genowefa, drapiąc Pawła w tyle. – Mamy chyba bieliznę, dom…

– Mamo, już mówiłam… – Zosia zbladła. – Najpierw chcemy się ustabilizować, kupić mieszkanie…

– A ja? – Genowefa wskoczyła – ty masz żeńskie problemy, ja z mężem dawno nie chcieliśmy dzieci, bo zaciskaliśmy…

– Dzieci wartościowe są to trzeba poczekać. – Paweł nie rozumiał, czemu jego głos brał część w tym ważnym dyskursie.

Genowefa wyrzuciła usta:

– Chłopakom to zależy, oni nawet w sześćdziesiąt mogą być ojcom! A kobiecie… czas się kończy!

– Zosi tylko dwadzieścia siedem – odparł Paweł. – W nas jeszcze dużo czasu.

–多くて?! – Genowefa rzuciła się łapami. – Ja właśnie w jej wieku była matką! Zosi trzy lat miała, a ja osiemnaście!

Paweł chwilę myślał, jak poradzić sobie z tym niezrozumiałym stymusem, ale Jerzy z hałasem złożył gazetę i powiedział:

– No to, chłopcze, gramy w ciche kółko, matka może sobie mówić, a my idziemy!

– I gramy, i gramy! – Genowefa się zadowoliła. – Zosia ma z czego rozmawiać!

Pawel w ściankach domu wyczuł wgląd Zosi. Pokręcił głową – jego żona była jak magnes przyciągający uwagę matki, którą nie miał kontroli.

Najwyraźniej było chłodno na zewnątrz. Paweł zasłodzął się na rześki powiew.

– Nie bierz jej w głowę – Jerzy mówił, kiedy wyszli na dwór. – Ona tak wszystkim gazuje, nie tylko tobie.

– Już zadziałała, – Paweł uśmiechnął się krzywo. – Jak się z tym uchodzi?

– Nic, – Jerzy wzruszył ramionami. – Schowuję się do garażu, rybuję, prowadzę drwale… Ona jej, a ja siebie. Trzydzieści lat na to.

– Trzydzieści?! – Paweł zatrzymał się. – I w tym wszystkim… coś?

– A cóż? – Jerzy mówił filozoficznie. – Zato sa delikatne warzywa i dom czysty. A charakter… kto go nie ma?

Do obiadu wrócili, jak przewidywał ojciec. Jerzy przyniósł kilka malińców – nie były kremowym łupem, ale Genowefa była zadowolona.

– Byłby lepiej! – padła ocena. – Miałam nadzieję, że coś z zupy! A to? Leży co?!

– Na grill, – Jerzy nie zmienił tonu. – Możecie w domu zrobić?

Paweł zauważył, jak Zosia wyglądła przez ostatnie godziny. Jakby popłynęła, jej ramiona się zapadły, a w oczach pojawiło się coś w rodzaju zrezygnowania. „Czy ja taki będę?” – przemknęło mu się.

Po obiedzie Genowefa zapowiedziała jej nowości. Całość dotyczyła umieszczenia usług domowych i roślin w ogrodzie, ale Genowefa mówić o tym jak jakby skawirowała magazyn.

– Widzisz, Zosi, teraz serwantka tu, a telewizor tam. Właśnie wygodnie i…
Zosia kiwala głową, paweł patrzył w okno, gdzie Jerzy podkładał skórę w garażu – prawdopodobnie następną wygrzewką od małżonki.

Wieczorem Genowefa zorganizowała kolejny posiłek, większy niż poprzedni. Występuje cebulan, pomidory, pieczony papryka, seler w miodzie, oraz borszcz – to czym Genowefa była znana.

– Paweł, dlaczego nie jez? – Genowefa podsunęła mu talerz. – W Krakowie to, co?

– Nie, to ruszyć, mistrz, – Paweł próbował być grzeczny. – Zosia gra świetnie.

– Tak, to uczę – Genowefa rozdzielała się z dumą. – Choć nie rozumiem, skąd czas brać. Wszystko po pracy.

To była kolejna boleści w jej przemyśleniach. Genowefa uważała, że córka zbyt wiele poświęcał swojej sztuce. Zosia pracowała jako graficzka w małej kancelarii, ale dla Genowefa to prowadziło do kryzysu.

– Ma elastyczny график, – Paweł próbował usprawiedliwić.

– Elastyczny to wymówki dla leniwych, – Genowefa odrzuciła ten pogląd. – W moim czasie robili się od ósmej do piątej, a po tem zdążyli zapieprzyć posiłki i zapalić dzieci.

Paweł zobaczył implikację w oczach Zosi i zdecydował się milczeć szeregowo. Zaczynał rozumieć filozofię Jerzego – czasem lepiej się nie bronić.

Nocą, leżąc na smukłym łóżku, szeptali jak nastoletni.

– Przeprosiłbym – Zosia cicho mówiąc.

– nic się stało, – Paweł objął żonę. – Jerzy zaproponował na jezioro, mówi, że tam dobrze i lepiej łapie.

– Jeśli matka dogadze – Zosia westchnęła.

– A nie pytać, – Paweł roześmiał się. – Po prostu wyjdziemy wcześnie.

Rano ich plan prawie powiódł. Już się przygotowali, gdy na progu pojawiła się Genowefa w barwnej kimona.

– Czy to –? – brutalny pogląd.

– Na jezioro, – spokojnie odpowiedział Jerzy.

– Ale kto o tym myślał? Ja tu siedzę jak w łapach! Zosia tu nawet, a potem siedzi i puszcza!

– Mamo, nie uciekam z domu – Zosia wzdrygnęła się. – Tylko mi przejdzie…

– „Przejdzie”! Już wiele razy! Uciekniecie cały dzień, a ja tu stożkuję. Zosia zostaje, poważna rozmowa. A wy, mężczyźni, rób, co chcesz!

Paweł spojrzał na żonę, a ona lekko skinęła głową. Idź, mówca. Odczuł w sobie pokutę, ale Jerzy już sięgał jego rękawa.

Dzień na jeziorze przeleciał czym prędko. Dali się przekonać, że łowienie – dużo więcej, niż poprzednio. Jerzy był niezwykle przyjemny, mówił prosto i krzepiąco, czasem żartował, ale wszystko na czas. Paweł nawet zapragnął, by wcześniej więcej gadał z ojcem żony.

– Co zatem, nie zafundujecie mi壽司? – zapytał Paweł, kiedy już zbierali się do powrotu.

– Skąd? – zdziwił się Jerzy. – Wszak tu przyciągają mnie. Strażnikem z pensji, łowienie. A Genowefa… zawsze tak. Ona nie z zła, po prostu nie umie inaczej.

Paweł pokręcił głową. Nie rozumiał tego zrezygnowania.

Wrócili do domu i znaleźli pokrzywdzoną scenę: Zosia była spoznana na kanapie, a Genowefa coś mówić z zacięciem w kuchni.

– Co się stało? – Paweł rzucił się do żony.

– Nic – Zosia wycisnęła ręce. – Tylko mamo… jak zwykle…

– Znowu dzieci? – Paweł domyślił się.

Zosia skinęła głową.

– Może jutro? – cicho zaproponował.

– Nie, – Zosia potrząsnęła głową. – Inaczej będzie. Ona się obrazi i będzie mi to przypominać całe życie.

Paweł westchnął – wiedział, że musi być.

W nocy zabrzmiała rewolucja. Siedzieli za kolacją, a Genowefa krytykowała wszystko – nowoczesnych dzieci, rząd, sąsiedzi, a także swoją córkę i zięcia. Paweł unikał jej poglądów, licząc do setek.

– U Arkajni, – padła nowa krytyka, – córka już dwóch wpisała! I nie narzeka, że mieszkanie małe ewentualnie brakuje czasu!

– Mamo, nie narzeka – Zosia powiedziała znużonym głosem.

– Oczywiście, nie narzeka, – Genowefa mówiła z ironią. – Na to masz same usprawiedliwienia! Coś nowego? Albo to znowu? Każdy raz mówi, że nie chce dzieci, egoiści!

– Genowefa, – Paweł poczuł, że napięcie go wypcha. – My sami rozstrzygniemy, kiedy będziemy mogli dzieci.

– „Sam rozstrzygniemy”! –Ę Genowefa zirytowała się. – A mnie kto o tym powiady? Mam teraz może z niedzie ewentualnie może popączki?

– Mamo, – Zosia zaczęła płakać. – Nie mogę jeszcze…

– Co to „nie mogę”? – Genowefa podniosła głos. – Nikt nie może nie? Albo to twój mąż nie chce? – ona spojrzała na Pawła.

– Posłuchaj, – Paweł wstał z krzesła. – Zosia i ja od dwóch lat próbujemy. Idziemy do lekarzy, robimy badania, procedury… Nie udaje się, rozumiesz?

Wszyscy zamilkli. Genowefa załapała, ale nie mogła mówić. Jerzy przestał jeść, a Zosia chowała twarz w dłoniach.

– Dlaczego… dlaczego mi nie powiedziałaś? – Genowefa zwróciła się do córki, i jej głos zaszczył.

– Bo zostałaś, żeby tylko mnie tklić! – Paweł nie mógł się powstrzymać. – „U was dzieci, a u was nie”, „Czas idzie”, „W moim czasie”… Jak ona ci się czuje za każdym razem, kiedy spacer znowu się porzyga? A ty wyrzucasz tylko油价!

Trafiła cisza. Genowefa osunęła się na krzesło, jej twarz wywróciła się.

– Ja… nie wiedziałam – szepnęła. – Zosi, dlaczego milczałaś?

– Bo nie chciałam cię ranić – Zosia szlochała. – Myślałam, że jeszcze wszystko się pogodzi…

– I pogodzi się – Jerzy rzucił stanowczo. – Wszystko będzie dobrze, jasne?

Odwrócił się do żony i położył rękę na jej ramieniu:

– Genowefa, już. Daj dzieciom spokój. Sami z tym sobie poradzą.

Paweł zdziwił się, jak Genowefa nie sprzeciwiała się. Tylko kiwnęła głową i dobiegła coś w rodzaju „popiłam czaj”, wracając do kuchni.

Cisza zapanowała. Genowefa była spokojna, zamyślona.

Następnego ranka, kiedy Paweł budził się, zauważył, że Zosi nie było. Powoli się ubrał i wyszedł w走廊, skąd dochodziły ciche głosy. Jego żona i Genowefa siedziały w kuchni i o czymś rozmawiały.

– Przepraszam, cóżek – usłyszał głos Genowefa.

– Wszystko ok, mamo – Zosia głaskała matkę. – Po prostu… nie zadaj już więcej pytań, dobrze? Kiedy będzie coś mówić – sama powiem.

Genowefa skinęła głową, a Paweł zauważył łzy w jej oczach.

Pozostała czas lotem. Matka nie pytała, nie narzucała i wydawała się troskliwa. Nadal się biła na kuchni, nadal próbowała coś połączyć, ale jej głos był cieplejszy i delikatniejszy.

Kiedy nadszedł czas do końca, Genowefa uściskała Pawła – pierwszy raz, kiedy się poznali.

– Do zrobienia, mamo – nie mógł powstrzymać komicznego komentarza.

– Nie do zrobienia, mąż zięcia – uśmiechnęła się Genowefa. – Ty… dbaj o nią, dobrze?

– Obiecuję – powiedział poważnie Paweł.

W pociągu Zosia długo milczała, patrząc w okno. Potem obróciła się do męża:

– Dziękuję.

– Za co? – zdziwił się.

– Ze powiedziałeś jej prawdę. Wydaje się, że w końcu zrozumiała…

Paweł objął żonę:

– Wiesz, zacząłem wręcz tyle nienawidzić twojej matki. Ale teraz myślę, że ona tylko nie wiedziała, jak inaczej wyrażać swoją miłość i troskę.

Zosia skinęła głową:

– Ona taka, jak jest. Nie idealna, ale… moja mama.

– I moja tajna – uśmiechnął się Paweł. – Ciekawe, czy naprawdę się zmieniła?

– Zmieniła się – potwierdziła Zosia. – Wiesz, co dziś mi powiedziała? „To mi w końcu zrozumieć, że być matką to nie tylko rozkazywać i uczyc, ale i potrafić uwolnić, kiedy czas trwać”.

Paweł przytaknął:

– Czy taki filozoficzne jest rozmówienie was?

– Nie tylko – Zosia uśmiechnęła się. – Jeszcze dodała, że jeśli wszystko będzie dobrze, nie będzie przekrzykiwać bez zaproszenia i nie zostanę dłużej niż na trzy dni.

– To prawdziwe cud? – roześmiał się Paweł. – Teraz ufa mi!

Pociąg wiozły ich z powrotem do Krakowa, do życia, problemów, nadziei. Ale atmosfera się zmieniła, wszystko się spokojnie. I Paweł pomyślał, że, być może, teraz rzeczywiście mogą się uspokoić i nie tak boleśnie przeżywać. A tam, chyba i wszystko sie rozgrzeje.

A za pół roku Zosia zadzwoniła do mamy i w cicho powiedziała:

– Mamo… wydaje mi się, że сможете mieć wnuka.

I choć Genowefa od razu zaczęła płakać od radości i zasypała ich pytaniami, były już inne pytania i inne łzy.