Polskie losy kobiet. Historia Marysi Odeszła babcia Anastazja i Marysię ogarnął wielki smutek. Syno…

Kobiecy los. Marianna

Odeszła babcia Aniela, a Marianna poczuła się zupełnie sama. Nie przypadła dziewczyna do gustu teściowej. Za chuda, za mało pracowita, a i nie wiadomo, czy dzieci z takiej wątłej dziewczyny w ogóle się urodzą.

Wszystko Marianna znosiła, a gdy już nie miała sił, to biegła do swojej staruszki. Babcia Aniela była dla Marianny najbliższą osobą na świecie. I za zmarłego ojca, i za matkę, która po dziesięciu latach zmagań z suchotami odeszła.

Jak Stanisław spojrzał na sierotę, to tylko Bóg wie. Przystojny, krzepki, gospodarstwo jak się patrzy, a tu proszę zakochał się w bezdomnej dziewczynie bez grosza. Tak o niej za plecami mówiła Jadwiga, matka Stanisława.

Oj, starała się dziewczyna przypodobać teściowej. Kręciła się po domu jak w ukropie, do każdego zajęcia chętna. Nie dogodzi, i tyle!

Jeszcze przy Stanisławie to jako tako było, ale gdy tylko syn znikał do sąsiedniej wsi, to najlepiej było uciekać z domu.

Cierp, Marianko powtarzała cichutko babcia Aniela przetrwaj, jakoś się wszystko ułoży…

Ale i babci już nie było, lata mijały, a Jadwiga coraz bardziej nienawidziła swojej synowej.

Nie po myśli jej było, że syn przyprowadził do domu dziewczynę bez rodziny! Dla Stanisława dawno już upatrzyła dziewuchę. Porządna, z bogatego domu, byłoby z kim połączyć majątki, a dość by starczyło i prawnukom.

A tutaj zawziął się syn, charakter po ojcu. Mężczyzna! Gospodarz!

I faktycznie, Stanisław gospodarzem był nie lada. Po śmierci ojca natychmiast przejął stery, pomnożył majątek, wszystko trzymał twardą ręką. Matkę szanował, ale nie pozwolił sobą pomiatać. Powie raz, jak uciął!

Mariannę kochał do utraty tchu. Gdy po raz pierwszy zobaczył tę drobną gałązkę, z białą twarzą, wielkimi niebieskimi oczami, zadartym noskiem przepadł. Całe bogactwo chciał jej podarować.

Ale bogactwo nie było potrzebne Marianna zgodziła się wyjść za niego. Wiedziała, że chłopak jest szczery, a sama zakochała się po uszy.

O matce słyszała, wiedziała o jej trudnym charakterze i skąpstwie. Ale widząc, że Stanisław stoi przy swoim, przystała na zaręczyny.

Przeniosła się do jego domu, wszystko znosiła. Każdą przykrość, każdy przytyk teściowej znosiła w milczeniu. A gdy już nie mogła wytrzymać, biegła do swojej babci Anieli, by wyżalić się na kolanach jak zbity szczeniak. Delikatne palce staruszki gładziły jej włosy, szeptały modlitwę do Matki Boskiej o opiekę nad sierotą.

Posiedziały godzinę smutek mijał, wracała chęć do życia.

Ale nie było już dokąd biec. Babcia odeszła cicho, spokojnie zasnęła…

Marianka szlochała nad grobem jak dziecko: została sama na całym świecie.

Mówią ludzie, że czas leczy rany. Nieprawda. Z pozoru wszystko przycicha, ale gdy serce zaczyna boleć, wracają wspomnienia o ciepłych dłoniach i czułym objęciu i znów przychodzą łzy.

Czas płynął, a w domu Stanisława atmosfera była coraz gorsza. Jadwiga gnębiła synową, jakby ta była ciężarem. Już trzeci rok darmozjadka u niej siedzi, a wnuczków, dziedziców domu nie ma.

To był dla Marianny największy dramat. Wiedziała, jak matka podjudzała syna mówiła, że dziewczyna jest „uszkodzona”, i dzieci się nie doczeka.

Stanisław nie chciał tego słuchać, ale co z tego ludzie w wiosce plotkowali, że świętej pamięci ojciec zabierze swojego potomka do grobu, a dziedzica nie doczeka.

Coraz bardziej się smucił, ale gdy wracał do domu i widział swoją ukochaną, wszystkie troski znikały. Na rękach chciał ją nosić.

Może Bóg wysłuchał modlitw Marianny, a może prawdziwa miłość czyni cuda bo wreszcie zaszła w ciążę.

Oj, rozgniewała się Jadwiga. Za to Stanisław jeszcze bardziej ukochał żonę.

Teściowa krążyła po domu jak kruk. Jeśli tylko Marianna usiadła na chwilę odpocząć, natychmiast była ganiona.

Siedzisz, darmozjadko?! Myślisz, że jak ci brzuch się zaokrąglił, to nic nie musisz robić? syczała, widząc synową na ławeczce.

Ależ mama, tylko na chwilkę przysiadłam, cały ranek biegałam…

Biegała! My nie mamy służby. Wody potrzeba nanosić. Jak mój syn wróci, a wiadra puste, to masz się za co wstydzić! A jak jesteś słaba, to wynoś się stąd, chora żona do niczego mi niepotrzebna!

Bez słowa podnosiła się Marianka, brała wiadra na nosidła i szła do studni. Sąsiadki tylko kręciły głowami: „Jadwiga to już całkiem oszalała, nawet ciężarnej nie da spokoju!”

Nadszedł czas, urodziła Marianna chłopczyka. Ale nie było powodów do radości. Słabiutki był, jakby życie z niego uchodziło. Raz po raz dziecko siniało, przestawało oddychać.

Sama jesteś jak kaleka, to i takie dziecko! patrzyła z pogardą Jadwiga.

Jak to, mama? Przecież to pani wnuczek, dziedzic dla Stanisława… płakała Marianna.

No, chyba że do dziedzictwa dożyje! odpowiadała złośliwie teściowa. Pewnie wkrótce trzeba trumienkę stawiać.

Od takich słów Marianna ryczała wniebogłosy. Jadwiga jeszcze to podsycała wiedziała, że jeśli chłopiec umrze, to syn porzuci żonę bez grosza i wtedy można mu sprowadzić bogatą pannę.

Stanisław wracał zmęczony, żonę pocieszał. Brał maleństwo na ręce, tulił. Dziecko uspokajało się wtedy, jakby czuło opiekę ojca.

„Niech będzie, że słaby, to nieważne” myślał Stanisław. „My jeszcze wszystkim pokażemy!”

Nadszedł dzień chrztu, nazwano chłopca Włodzimierzem. Ale nie poprawiało się, dzieciak był coraz słabszy.

Pewnego dnia Stanisław musiał wyjechać daleko w sprawie handlu miał wracać za kilka tygodni.

Daleka droga, Marianko, trzymaj się, nie słuchaj nikogo pożegnał ją, całując w głowę.

Wtedy Jadwiga dopiero zaczęła rządzić. Bez opieki syna dokuczała dziewczynie na każdym kroku. Zamiast dbać o słabego synka, Marianna była zmuszana do wszystkich prac woda, drewno, zwierzęta, pranie. A nocą maleństwo płakało, spać nie dawało…

Marianna pracowała ponad siły, a jej syn gasł z dnia na dzień.

Wreszcie nadeszła jesień, mgły, deszcz, błoto. Już czas, by mąż wrócił i utemperował matkę ale coś nie wracał.

I dobrze robi, że nie wraca odparła kiedyś Jadwiga. Do chorych nie ma po co wracać. Może gdzieś znajdzie lepszą i żwawą pannę.

Te słowa zasiały ziarno niepewności w duszy Marianny. A może ma rację teściowa? Rozpacz ogarnęła dziewczynę.

Jadwiga codziennie małymi kroczkami wbijała jej do głowy wątpliwości.

Nie żal ci Stanisława? pytała. Dzieciak lada moment umrze, ty z rozpaczy się wykończysz, a synowi smutek zostanie. Może lepiej byś odeszła, Marianno?

Dokąd pójdę z malcem? Zaraz zima, Włodzio słaby. Może się przeziębi.

A nawet jak się rozchoruje, niewielka szkoda rzucała chłodno Jadwiga. Nie żył długo, a Stanisław znajdzie sobie zdrową żonę.

Marianna nie mogła uwierzyć, że matka może tak mówić. Nic już nie trzymało jej w tym domu.

Pewnej nocy zebrała rzeczy do tobołka, zawinęła syna w chusty i wyszła cicho z chaty. Jadwiga stała w oknie, nie robiła nic, zadowolona, że synowa odchodzi.

Nie powiedziała Mariannie, że od dawna przyszła wieść, że Stanisław został napadnięty przez bandytów, ale żyje i leczy się w szpitalu w Krakowie. Marianna miała myśleć, jak Jadwidze pasowało. Wkrótce, jak wróci syn, opowie, że wnuk umarł, a żona uciekła z rozpaczy.

Jadwiga od rana rozpowiadała po wsi, że Marianna zwariowała, zabrała martwego synka i uciekła w nieznane.

Ludzie przez chwilę o tym gadali, ale z czasem wszystko ucichło.

***

Marianna szła długo lasami i polami. Bała się złych ludzi. O siebie się nie troszczyła, ale serce bolało za synkiem.

Rankiem ujrzała wieś, z dala dymiące kominy. Jesienią mało kto wychodził z domów, tylko od czasu do czasu ktoś po wodę.

Usiadła na ławce przy studni, odpoczęła. Nadchodziła kobieta z wiadrami wysoka, krzepka, policzki czerwone od wiatru.

A ty czyja jesteś? spytała surowo Cała, biedna, przemarznięta.

Nie jestem stąd odpowiedziała cicho Marianna. Idę do sąsiedniej wsi.

A tam do kogo?

Do ojca…

Wiesz, w taką pogodę nawet psa by ktoś przyjął, a ciebie przegonili z dzieckiem? zawahała się kobieta.

Marianna wybuchnęła szlochem, nie mogąc się opanować.

No chodźże ze mną, poleciła kobieta, pomagając Mariannie iść.

W chacie było ciepło, pachniało ziołami. Kobieta pomogła dziewczynie się rozebrać, delikatnie wzięła dziecko.

Ja jestem Kunegunda przedstawiła się. Boże święty, jakie malutkie! Chrzczone?

Ochrzczone, zwą Włodzimierz jęknęła Marianna, po czym straciła przytomność.

Kiedy się obudziła, leżała pod pierzyną. W chacie było cicho. Rzuciła się szukać dziecka ani Karoliny, ani syna nie było. Już miała wybiec z domu, kiedy wróciła gospodyni.

Ocknęłaś się? spytała. Synka zaniosłam. Do mamy, do lasu.

Po co?! zapytała z przerażeniem.

Dla zdrowia. Ale siadaj, opowiedz wszystko.

Przy stole, przy kubku ziołowego naparu, Marianna wylała całą swoją historię o miłości swej wielkiej, o nienawiści teściowej, o chorym synu.

Kunegunda słuchała, nie przerywając.

Nie drogowskazy Boże są niezbadane powiedziała wreszcie. Nie bój się, Marianno. Twój syn wyzdrowieje. A i twoje życie się odmieni, skoro na mnie trafiłaś…

Chciałabym tylko do synka…

Zaprowadzę cię, ale wrócisz sama, jego nie zabierzesz.

Dlaczego mnie straszycie? spytała Marianna.

Ubieraj się, idziemy i wszystko zrozumiesz.

Potem ruszyły do lasu. Między drzewami, w głębi, stała chata. W niej mieszkała matka Kunegundy staruszka, co na imię miała Apolonia.

Chodźże, dziecko powiedziała. Spójrz na synka, śpi spokojnie. Nie budź go.

W kącie w kołysce leżał Włodzimierz, jakby różówiejszy niż przedtem.

Tak, różówiejszy mruknęła staruszka, jakby czytała w myślach.

Chodź, usiądź i posłuchaj odezwała się. Mówią na mnie Czarownica Apolonia. Nie bój się tylko. Ludzie nie wszystko pojmują. Zanim uwierzysz, sama sprawdź. Wiele złego zrobiono mi tu za młodu, więc odeszłam w las.

Marianna słuchała z napięciem. Apolonia wiedziała wszystko o jej życiu.

Wiem, dlaczego twój syn choruje. Ile nocy modliłaś się do Matki Boskiej… Ale winna jesteś ty sama.

Ja?

Nie wolno ciężarnej chodzić po cmentarzach! Ty po śmierci babci na grób biegałaś co drugi dzień. I tak złapałaś „zimnego”. Gdy się urodził, złe przeszło na dziecko, dusi je i wysysa z niego życie.

Marianna zbladła.

Spokojnie rzekła Apolonia. Wyleczymy go. Parę dni u mnie i po chorobie.

Dotknęła Marianny, jak babcia Aniela kiedyś, a dziewczyna poczuła spokój.

No, czas wracać rzekła Kunegunda.

***

Minął tydzień, Apolonia oddała zdrowiutkiego Włodzimierza matce. Marianna patrzyła na syna, nie wierząc, że to ten sam chłopiec.

U Kunegundy żyło się spokojnie, pomagała w domu, czuła się jak u siebie.

Kunegundo, czemu Apolonia w lesie mieszka? zapytała kiedyś Marianna.

Dawno to było. Mama była młoda, ludziom pomagała, nic za to nie chciała. A ludzie jak to ludzie póki pomaga, lubią, a jak przyjdzie nieszczęście, widzą w tobie winnego.

Wtedy w kilku rodzinach umarły niemowlęta. Ktoś rzucił, że Apolonia przy rodzących bywała uznano, że jest czarownicą. Chcieli jej dom spalić, ale ojciec ich powstrzymał. Potem przyjechał lekarz dzieci zmarły po prostu przez wiek matek i słabość.

Apolonia się odsunęła. Potem sami prosili ją o pomoc, ale już do ludzi nie wróciła. Zażądano tylko, żeby postawić jej chatę w lesie obiecała dzieci leczyć…

Rodzice zostawiali chore dzieci pod jej progiem. Po kilku dniach odbierali zdrowe. Starszych prowadzano do lasu.

Nikt się nie dowiedział, jak leczy, a ludziom było przez to lżej.

Jak leczy dzieci? zapytała Marianna.

Kunegunda uśmiechnęła się chicho:

Lepiej mniej wiedzieć, to się lepiej śpi. Szatana w pomoc nie woła, gwarantuję.

W tym czasie w rodzinnej wsi Marianny działy się rzeczy. Stanisław wrócił zaraz pobiegł do izby, gdzie dzielił łóżko z żoną. Pusto, ani śladu kogoś bliskiego.

Wybacz, synu lamentowała Jadwiga Nie ustrzegłam Marianny ani wnuka. Trzeciego dnia po twoim wyjeździe Włodzimierz zmarł. Żona oszalała, chwyciła dziecko i uciekła. Ja ją goniłam, ale nic nie pomogło…

Stanisław nie mógł uwierzyć „zniknęła, zniknęła” biło mu w głowie.

***

No już, Danusiu zaczęła Jadwiga. Ile będziesz tak leżał bez życia? Nie jesz, nie pijesz, nie wstajesz. Tak być nie może. Musisz się pozbierać…

Stanisław ciężko przeżył stratę. Całą zimę chodził jak cień. Gospodarstwo wymagało opieki, ale nikogo nie wpuszczał do swego serca.

Jadwiga usiłowała go swatać lecz kiedy wspomniała o nowej żonie, tak wrzasnął, że o mało nie spadła z ławy.

Nie mów mi o rodzinie, jak jednej kobiety nie umiałem ochronić! Nie chcę więcej słyszeć!

I płynęły dni bezbarwne, Stanisław zamknął się w sobie jak nigdy. Wstawał do pracy z samego rana, wieczorem więził się w pokoju. Minął rok, potem drugi. Jadwiga patrzyła na syna i miała dreszcze chociaż ciepły jeszcze, był jak trup, żywy nieżywy.

Wyobrażała sobie inne zakończenie dzieci, życie, szczęście. Ale została sama, z poczuciem winy, które dusiło serce. Nie mogła zdobyć się na to, by przyznać się do winy. Zaczęły się choroby i w końcu zmarła, nie mówiąc synowi, co naprawdę się wydarzyło tamtej jesieni.

Stanisław został zupełnie sam. W dzień zajmował się gospodarstwem, nocą myśli jak ciemne węże w głowie. Postanowił, że po czterdziestu dniach po matce pożegna się ze światem…

***

No i po co przyszłaś?! zagrzmiała Czarownica Apolonia. Za życia rozumu ci nie przybyło, myślisz, że po śmierci będzie lepiej?

W ciemnym kącie chaty stał cień, płacząc bezgłośnie.

Nie mam ochoty z tobą gadać. Sama sobie winna…!

Nie zobaczy… wyszeptał cień.

Wiem! Dusza biedna, tyle od ciebie wycierpiała.

Nie dla siebie…

Dla siebie już za późno! Ludzie uczą się dbać o duszę za wcześnie!

Cień otoczył staruszkę, a przed jej oczami pojawiły się obrazy: Stanisław stał nad trzęsawiskiem, a wokół diabełki gotowe zagarnąć duszę…

***

Marianko zaczęła Kunegunda fajnie byłoby iść żurawinę nazbierać. Matce by się przydała dla dzieci.

Pójdę odparła Marianna z uśmiechem, patrząc na rozbrykane dziecko. Jutro rano można iść, jeśli popilnujesz Włodka.

A jakże, z takim chłopkiem to sama radość! Nigdy własnych nie miałam, a ty jesteś dla mnie jak własna córka. Nie przypadek, że nas los połączył.

Matka Boska pomogła! Tyle razy dziękowałam za to spotkanie przy studni. Jesteś dla mnie jak matka…

***

Czterdziesty dzień po pogrzebie Jadwigi. Cała wieś już odeszła spod stołu, a Stanisław wyszedł do lasu. Szukał śmierci, trzęsawiska. Wszystko mu się mieszało przed oczami Marianna, malutki synek, zmarły ojciec. Nigdy prawdziwego szczęścia nie zaznał. Że nie ochronił żony…

„Nie chcę żyć, nie mogę” myślał i szedł w głąb lasu, ku bagnom.

Stanął w wodzie, już go wciągała ciemność. Nagle usłyszał głos dziewczęcy, znajomy. Między drzewami zawirowała biała postać, śpiew cichł i zbliżał się…

Marianko wyszeptał idę do ciebie, kochana…

Nagle z trzcin wyskoczyła Marianna, z krzykiem biegła przez bagno. Stanisław zastygł w bezruchu.

Zwiduję cię…? Nie mogłem być z tobą za życia, to przyszedłem po śmierci…

Co ty mówisz, Stasiu, ja żyję!

Wtedy zrozumiał, że to rzeczywistość. Próbował wyjść, grzęzły nogi, bagno trzymało mocno. Marianna rwała gałęzie, krzyczała, ciągnęła męża. Wreszcie udało się.

Objęli się, płakali z radości…

***

Kiedy Stanisław dowiedział się, że żona i syn żyją, oszalał ze szczęścia.

Przybiegł do chaty, porwał syna na ręce, płakał, ledwo Kunegunda zdołała go uspokoić ziołami.

Było wiele łez, przeprosin, rozmów. Stanisław całą noc trzymał Mariannę za rękę.

Złe chwile szybko ucichły, bo codziennie było w domu ciepło, miłość i troska.

By nie wrócić do przeszłości, Stanisław postanowił ostatecznie przenieść się z majątkiem do wsi, gdzie znalazł rodzinę u Kunegundy, dla której stał się jak syn.

***

Grób zarósł trawą. Nikt nie wiedział, czy niespokojna dusza, która zniszczyła swój los chciwością i nienawiścią, odnalazła ukojenie.

Patrząc na życie, wiem jedno: największym błędem jest pozwolić złu rozpanoszyć się w domu. Lepiej przyjąć biedę z miłością niż bogactwo z jadem. To od nas zależy, czy wybierzemy dobro czy zgorzknienie bo człowiek bez miłości i przebaczenia nie znajdzie spokoju.