Po prostu taki los

Jadwiga spieszyła się do domu. Pod topniejącym śniegiem kryły się jeszcze płaty lodu, więc nogi się ślizgały, utrudniając jej marsz. Na jezdni stały kałuże, a przejeżdżające samochody obryzgiwały przechodniów brudną wodą. Jadwiga trzymała się z dala od krawężnika.

Gdy wreszcie dotarła do domu, plecy miała mokre od potu, a nogi bolały od zmęczenia. Buty przemokły – od dawna powinna była kupić nowe.

W przedpokoju osunęła się bez sił na puf. Zdjęła buty i poruszyła palcami w mokrych rajstopach. Mimo zmęczenia pomyślała, że dobrze byłoby napić się mocnej herbaty z cytryną, żeby nie zachorować. Zanim zdążyła postawić buty przy kaloryferze, usłyszała pukanie w ścianę. Tak matka wołała ją na kolację – uderzając łyżką w ścianę. Jadwiga westchnęła i weszła do pokoju matki.

– Co, mamo?
Matka zamruczała coś niewyraźnie.

– Byłam w pracy. – Jadwiga podeszła do łóżka i poprawiła zsunięty koc. Powietrze przesiąknięte było zapachem moczu. „Pielucha przepełniona”, zrozumiała.

Wyjęła czystą pieluchę z opakowania stojącego przy łóżku i odsunęła koc. Wstrzymując oddech, by nie zwymiotować od ostrego zapachu, zmieniła matce pieluchę. Przez cały czas matka pomrukiwała. Już od dawna nie mówiła.

– Już po wszystkim. Zaraz przygotuję obiad i cię nakarmię. – Jadwiga podniosła z podłogi ciężką, zużytą pieluchę i wyszła z pokoju, ignorując mruczenie matki. Przyzwyczaiła się już, by nie narzekać i nie złościć się na nią. To i tak nic nie da, a tylko pogorszy jej własny nastrój. Marzyła, by choć chwilę posiedzieć i odpocząć, ale na taki luksus nie mogła sobie pozwolić. Matka co chwilę pukała w ścianę, wzywając ją.

Kiedyś mieli normalną rodzinę. Ojciec kierował katedrą na uniwersytecie, matka zajmowała się domem i dziećmi, czekając na jego powrót. Ale pewnego dnia wszystko się zawaliło. Jadwiga skończyła dziesiątą klasę, a jej brat, Tadeusz, zaliczył sesję na trzecim roku studiów, gdy ich ojciec zmarł.

Matka jednego z kandydatów próbowała wręczyć ojcu łapówkę, by pomógł jej synowi dostać się na studia za darmo. Ojciec przewodniczył komisji rekrutacyjnej. Był zasadniczy i uczciwy, nigdy nie nadużywał swojej pozycji.

Obrażona matka postanowiła się zemścić i złożyła na niego donos. Twierdziła, że przyjął pieniądze, a jej syn i tak się nie dostał. Rozpoczęło się śledztwo. Serce ojca nie wytrzymało tej presji – zmarł na zawał w drodze do szpitala.

Matka nie potrafiła pogodzić się z jego stratą i stopniowo traciła rozum. Przestała zauważać Jadwigę i Tadeusza, godzinami siedziała na kanapie, wpatrując się w jeden punkt. Potem zrywała się do kuchni i zaczynała gotować obiad. Wciąż nie pogodziła się ze śmiercią męża, każdego dnia wyglądała jego powrotu z pracy.

Wcześniej przychodziła do nich dwa razy w tygodniu młoda kobieta, Kasia, sprzątała mieszkanie i robiła zakupy na targu. Matka nie uznawała mięsa i warzyw ze sklepu. Po śmierci ojca musieli ją zwolnić. W rodzinie tylko on pracował, więc teraz Jadwiga przejęła obowiązki domowe. Dlatego matka traktowała ją jak służącą. Jadwiga już zmęczyła się tłumaczeniem, że jest jej córką. Matka uparcie nazywała ją Kasią i wydawała rozkazy.

Oszczędności szybko się skończyły, a i tak było ich niewiele. Matka nie umiała oszczędzać, kupowała sobie stroje i biżuterię. Była piękną kobietą, a ojciec nigdy jej w niczym nie ograniczał.

Kiedyś często odwiedzali ich koledzy ojca z uniwersytetu. Do dziś matka każe Jadwidze nakrywać odświętny stół i sama ubiera się elegancko, jakby spodziewała się gości. Potem o tym zapomina i krzyczy na Jadwigę, że za dużo ugotowała. Jedynym odpoczynkiem dla Jadwigi była szkoła. Ale i z niej musiała zrezygnować.

Tadeusz pierwszy powiedział wprost, że Jadwiga musi zacząć pracować. Jeśli on rzuci studia, od razu zabiorą go do wojska, a wtedy będzie jeszcze mniej pożyteczny. Ale jeśli skończy uniwersytet, znajdzie pracę i będzie wspierać Jadwigę finansowo.

Wtedy wydawało się to jedynym słusznym rozwiązaniem. Jadwiga porzuciła szkołę i podjęła pracę. Kiedyś ukończyła szkołę muzyczną przy konserwatorium, miała talent. Dyrektorka przedszkola zatrudniła ją do prowadzenia występów dla dzieci. Do tego wystarczało wykształcenie muzyczne Jadwigi, a i tak mało kto chciał pracować za tak niską pensję.

Dzięki pracy w przedszkolu mogła w ciągu dnia wpaść do domu i sprawdzić, jak się ma matka, gdy dzieci miały drzemkę. To rekompensowało niską wypłatę, z której większość szła na czynsz i leki dla matki.

Po skończeniu studiów Tadeusz wyjechał do Warszawy. Szybko zapomniał o obietnicy pomocy siostrze i matce. Na prośby o pieniądze na opiekunkę odpowiadał, że sam ma ciężko w obcym mieście, płaci czynsz i nie może wspierać ich finansowo.

Między rodzeństwem zawsze panowały napięte relacje. Cała uroda przypadła Tadeuszowi: piękne brązowe oczy, gęste ciemne włosy, regularne rysy twarzy i wysoki wzrost. Rodzice pobrali się późno. Matka miała ponad czterdzieści lat, gdy zaszła w ciążę z Jadwigą. Długo wahała się, czy ją zostawić.

Jadwiga urodziła się wątła i chorowita. Przy najmniejszym przeciągu dostawała gorączki i kataru. Rosła chuda i niepozorna, podobna do ojca – szare oczy, rzadkie włosy nieokreślonego koloru, wąskie usta i odstające uszy. Po matce nie odziedziczyła ani odrobiny piękna.

Matka patrzyła na nią z politowaniem. Jadwidze nawet się wydawało, że gdyby matka wiedziała, jaka będzie, pewnie nie zdecydowałaby się na ciążę. Za to uwielbiała przystojnego Tadeusza i była z niego dumna.

Tylko ojciec współczuł Jadwidze i chwalił ją za muzyczne osiągnięcia. Gotowa była godzinami grać etiudy i gamy, byle tylko ojciec ją pochwalił, pogładził po głowie. Ale ojciec umarł, a matka zapomniała o córce, traktując ją jakJadwiga spojrzała przez okno na jesienne liście spadające z drzew i uświadomiła sobie, że wreszcie jest wolna – wolna od oczekiwań, winy i poświęcenia, gotowa żyć tylko dla siebie.