Pewnego dnia jedna kobieta przyszła w odwiedziny do przyjaciółki, która po nieudanym, ciężkim małżeń…

Dziś wracam myślami do pewnych odwiedzin. Odwiedzin u przyjaciółki. Długo jej wspierałam, szczególnie po pierwszym, bardzo trudnym i nieudanym małżeństwie. Jej były mąż zaczął pić, stał się nieznośny, w końcu odszedł do innej. Żal mi jej było wtedy niesamowicie, więc starałam się być przy niej, pomóc w codzienności, pokrzepić dobrym słowem. Po to przecież jest przyjaźń, prawda?

Minęło dziesięć lat, zanim Asia poznała nowego człowieka. Tym razem szczęśliwie kulturalny, wykształcony mężczyzna z dobrą pracą, zupełne przeciwieństwo poprzedniego męża. A ja, jako przyjaciółka, naprawdę cieszyłam się jej szczęściem. Przychodząc do ich nowego mieszkania w Warszawie, niosłam ze sobą tort z cukierni i drobne prezenty do domu. Od progu zachwycałam się świeżo wyremontowanym wnętrzem naprawdę było pięknie! Potem siedzieliśmy razem przy stole, piliśmy herbatę, zajadaliśmy się sernikiem.

Nowy mąż Asi pan Michał okazał się człowiekiem z ciętym, błyskotliwym żartem. Wykształcony, oczytany, wciąż rzucał uwagi i swoje dowcipy niestety, też na mój temat. Śmiał się z tego, jak ograniczony widnokrąg mam niby w głowie, z moich dziwnych tematów, które poruszam. Twierdził, że głowę mam wypełnioną zbędnym rupieciem. Parsknął, że nawet Mrożka nie czytam, Olga Tokarczuk to dla mnie zagadka, a nauka podobno dawno już udowodniła, że zabobony, którymi się kieruję, są nic nie warte.

Nie poprzestał na tym ironizował też na temat mojej fryzury, sylwetki, stroju. Moda z lat dziewięćdziesiątych! zaśmiał się głośno. Ot, taki to dowcipniś był nowy mąż mojej przyjaciółki. I ja nagle zupełnie zamilkłam, nie wiedząc, jak reagować na to całe błyskotliwe szyderstwo. Asia podśmiewała się wraz z nim, ewidentnie zachwycona poczuciem humoru swojego ukochanego.

Później powodem żartów stała się moja kotka Zuzka. Zaczęłam o niej opowiadać, próbując zmienić temat, licząc, że pan Michał da odpocząć literaturze. Wtedy usłyszałam, że koty to roznosiciele chorób, a kto przygarnia bezdomne zwierzaki, ten ma chyba nie po kolei w głowie, bo to objaw tłumionego narcyzmu i zaburzeń psychicznych. Asia śmiała się, gdy jej mąż dawał przykłady o starych pannach z tuzinem kotów.

Wtedy po prostu rozpłakałam się. Zupełnie jak dziecko, nieoczekiwanie, zawstydzona. Przeprosiłam, wykręciwszy się bólem głowy. Pożegnałam się i wyszłam.

Głowa faktycznie mnie rozbolała, jakby coś waliło w środku. Wstydziłam się tych łez, tej swojej nagłej słabości przecież to żałosne! Wracając ulicami Warszawy do domu, już nie płakałam, serce tylko ściskało się i wszystko we mnie drżało z zimna, mimo ciepłego, letniego wieczoru. Wstydziłam się siebie za łzy, za to, że nie potrafię uczestniczyć w takich rozmowach, że nie znam Modzelewskiej, że głupio opowiedziałam o proroczym śnie.

Ale tak właściwie to nie ja powinnam się wstydzić, tylko ta, która przyjmuje gościa pod swój dach i pozwala, aby ktoś inny go krzywdził. Ta, która dzieli się swoją opowieścią, ulubioną książką czy filmem, a później pozwala, by inny człowiek robił z tego pośmiewisko. Ta, która wstawia do sieci cytat ulubionego autora, a potem cicho zgadza się na czyjeś szyderstwo. Wszystko to różne oblicza jednego zjawiska. Cichego zdradzenia.

Zdrada to wydać swojego na pośmiewisko. Na pastwę innych. O to w tym chodzi.

Nie potrafiłam tego nazwać. Nie przeczytałam zbyt wielu książek i nie jestem żadną intelektualistką. Byle tylko dotrzeć do domu, do Zuzki. Mojej kotki, która nie zna pojęcia ironii, nie czyta książek i nie popisuje się elokwencją. Tylko przybiega, kładzie się obok mnie na kanapie i cicho mruczy.

Już nigdy nie poszłam do Asi i jej męża. Zresztą nie było gdzie chodzić szybko zaczęli się kłócić o mieszkanie, trwały rozprawy w sądzie. Pan Michał okazał się energiczny i bardzo bardzo mądry. Może nawet aż za bardzo.

Tak zawsze bywa. Kto zdradza swojego, sam zostaje zdradzony. To proste jak konstrukcja cepa. Wystarczyłoby tylko, ot tak, łagodnie powiedzieć dość, zatrzymać dowcipkowanie czyimś kosztem. I nie pozwolić krzywdzić bliskiego w swoim własnym domu. Może i mąż zacząłby ją szanować. Może nie odważyłby się postąpić później tak, jak postąpił?

Zdradziec nie budzi szacunku. Łatwo go zdradzićCzasami naprawdę trudno uwierzyć, jak bardzo jedna chwila potrafi otworzyć oczy na całą przeszłość. Wtedy, tego wieczoru, zrozumiałam, ile warte są dobre słowa, ciepły gest, obecność nawet, jeśli nie zawsze idzie za nimi erudycja albo cięta riposta. W ciszy własnego mieszkania, przy mruczeniu Zuzki, poczułam coś na kształt ulgi, pomieszanej z żalem. Jakby to, co się stało, było gorzkim lekarstwem, którego potrzebowałam.

Bo najważniejsze dowcipy życia rodzą się nie z czyjegoś kosztem, ale z bycia razem nawet wtedy, gdy nie zna się wszystkich autorów i nie błyszczy erudycją przy stole. Od tego czasu obiecałam sobie, że będę lojalna wobec siebie, wobec swoich historii i swoich słabości. A przyjaciel? To ten, kto stoi przy tobie, nawet, jeśli czasem wyglądasz śmiesznie, kto nie pozwoli, by twój ból stał się cudzą rozrywką.

Dziś patrzę na Zuzkę przeciągającą się w promieniu popołudniowego słońca i wiem, że można mieć niewiele ba, nawet nie mieć nikogo prócz kota a jednak czuć się u siebie. Cichutko śmieję się sama do siebie, wzruszona, bo zrozumiałam coś ważnego: jeśli masz własny dom w sercu i własny cichy azyl, nikt nie jest w stanie odebrać ci poczucia własnej wartości. A ci, którzy odchodzą niech idą. Kiedyś przyjdą do nich ich własne słowa.

I to, choć bolesne, daje przedziwną siłę. Wreszcie nie wstydzę się swoich łez. Bo one są dowodem, że serce wciąż jest na miejscu. I może kiedyś jeszcze spotkam kogoś, z kim będę śmiać się nie z siebie, ale dla siebie. I to będzie prawdziwa przyjaźń.