Niezbędny głos

W kuchni było ciasno. Pięciometrowe pomieszczenie ledwie mieściło piątkę: dwoje dorosłych i troje dzieci.

— Krzysiek, przynieś stołek z salonu — powiedziała matka.

Siedemnastoletni chłopak przewrócił oczami, ale posłusznie poszedł i wrócił z drewnianym stołkiem.

— No, teraz się wszyscy pomieścimy. Tylko trochę przesuniemy stół. Nic się nie stało, Maksiku, nic — kobieta nawet nie spojrzała na pięcioletniego chłopca, przez którego całe to zamieszanie, lecz zwróciła się do męża, którego mina wyraźnie pokazywała, że nie jest zachwycony tymi zmianami.

Pierwszą miskę gorącego barszczu Helena postawiła przed głową rodziny. Szybko pokroiła chleb, wędzoną słoninę, podała córce główkę czosnku do obrania. W mig na stole pojawiły się kolejne talerze. Najstarszy syn, Krzysiek, naśladował ojca – brał kawałek razowego chleba, kładł na nim cieniutki plasterek wędzonej słoniny i kolejno łyżkował barszcz. Ojciec i syn szybko rozprawili się z czosnkiem, zostawiając spodek pusty.

Maks trzymał łyżkę, ale nie jadł, tylko patrzył na dwóch mężczyzn naprzeciwko. Tak bardzo chciał ich naśladować, ale talerze były za daleko – nie sięgał.

— Jedz — dziesięcioletnia Zosia podała mu kromkę chleba, a potem plaster słoniny.

Chłopiec chwycił je i zaczął żuć, jakby to były czekoladowe cukierki. Lena uśmiechnęła się i też wzięła łyżkę.

Na dokładkę ojciec odmówił. Krzysiek tylko cicho skinął głową. A córka poprosiła o sól, by posypać swoją kromkę. Herbatę pili w milczeniu. Każdy patrzył w swoją szklankę. Sucharki i pierniki znikały szybko z półmiska – wszyscy się spieszyli.

Gdy skończyli, Aleksander wstał jako pierwszy i rzekł:

— Teraz dzieci jedzą pierwsze, potem my z mamą. Stół za mały.

Lena zatrzymała się z talerkiem w rękach, chciała zaprotestować, ale nie odważyła się sprzeciwić mężowi. Krzysiek spojrzał z nienawiścią na chłopca skubiącego piernik.

Wczoraj ojciec wrócił do domu nie sam. Otworzył drzwi i wepchnął chłopca przed siebie, by przyspieszyć sprawę.

— Chodź, Maks — Lena stała w przedpokoju z ręcznikiem.

Było jasne, że rodzice omówili ten moment i pojawienie się Maksa nie było przypadkowe.

— A kto to? — Krzysiek wyszedł z pokoju z podręcznikiem.

— To Maks — powiedziała łagodnie matka.

— Słyszałem, jak ma na imię. Kim on jest? — powtórzył syn.

Aleksander i Lena nie byli na to przygotowani. I choć powinni wcześniej porozmawiać z dziećmi, zlekceważyli tę ważną sprawę.

— Maks będzie z nami mieszkał. W waszym pokoju postawimy jeszcze rozkładane krzesło.

— W naszym pokoju?! — Zosia też wyskoczyła na korytarz.

Ich pokój z bratem był podzielony szafą i zmieścić jeszcze krzesło oznaczało rewolucję. Nikt nie miał pojęcia, gdzie je postawić.

— Nie marudźcie, jakoś się pomieścicie.

Autorytet ojca w domu był niepodważalny. Częściej nawet nie musiał mówić – wystarczyło surowe spojrzenie, by dzieci wiedziały, co robić.

Siedem lat temu ojciec odszedł z domu. Była straszna awantura. Zwykle spokojna matka płakała i wrzeszczała w histerii, błagała, by nie zostawiał jej z dwójką małych dzieci. Ale Aleksander spakował jedną torbę i wyszedł. Zakochał się. Poznał Kingę w fabryce i nie myślał o niczym innym. Nawet dzieci go nie zatrzymały. Po dwóch latach wrócił. Z tą samą torbą. Nie prosił o wybaczenie. Po prostu stanął w otwartych drzwiach i powiedział:

— Jeśli wniosłaś o rozwód, to idę. Tam już nic nie ma.

Lena nie mogła wydusić słowa. Ile nocy czekała na tę chwilę, jak bardzo cierpiała. I oto nadchodzi. A ona nie umie nic powiedzieć. Wybaczyła dawno. Chciała tylko go zobaczyć.

Prawie rok żyli jak współlokatorzy, aż Aleksander wszystko wyznał żonie i przeprosił. Lena odtajała, wszystko wróciło na swoje miejsce, choć tory nieco się przesunęły. A potem pojawił się Maks.

Tamta kobieta, Kinga, nie chorowała, nic jej się nie stało – po prostu nie chciała dziecka. Przeszkadzał jej w życiu, lataniu motylem. A urodziła tylko dlatego, że fabryka dawała za to pokój.

— Zabieraj go, albo oddam do domu dziecka — rzuciła Aleksandrowi, gdy przyszedł zobaczyć syna.

— Gdzie ja go zabiorę? Mamy czworo w dwupokojowym?

— Nie wiem gdzie. — Wzruszyła ramionami. — Gdzie rodziłam, nie pytałeś.

— Myślałem, że kochasz i chcesz Maksia.

— Ha. Myślałeś. Masz do końca miesiąca, pierwszego mam wolne i oddam twojego syna, jeśli go nie zabierzesz.

Oczywiście blefowała. Wiedziała, jak Aleksander przywiązał się do syna i nie pozwoli na coś takiego. Tak się stało.

Lena od razu zgodziła się przyjąć chłopca. Nie robiła różnicy między dziećmi. Starała się kochać wszystkich tak samo.

Czas mijał. Kupili duży rozkładany stół, by wszyscy mogli jeść razem. Dla Zosi odgrodzili kąt w salonie, by zrobić miejsce synom w pokoju. Wyszło nawet nieźle: przy oknie stół, po drugiej stronie szafa i łóżko.

Krzysiek poszedł na studia, Maks zaczął szkołę. Wydawało się, że już się przyzwyczaili. Ale Krzysiek coraz bardziej pokazywał niezadowolenie z młodszego brata. Nawet to, że mieli tego samego ojca, niewiele zmieniało. Matka interweniowała taktownie, by nie robić scen i nie urażać Maksa. Przy ojcu Krzysiek milczał. Zosia od razu pokochała brata – był do niej podobniejszy niż starszy brat.

Maks nie był pokrzywdzony. Dostawał ubrania, zabawki, przygotowywano go do szkoły. Lena dzieliła wszystko na troje. A Krzysiowi się to nie podobało. Za plecami nazywał brata „Dodatkowa Gęba”. Gdy rodziców nie było, dokuczał mu. Nawet podkładał mu winę.

Pewnego dnia wrócił z uczelni, zjadł obiad – kotlet z makaronem – a potem, żeby podpuścić brata, wziął jeszcze jeden. Kotletów było dokładnie tyle, by każdy dostał po jednym. Krzysiek o tym wiedział.

Kiedy po latach Maks dostał stypendium za najlepsze wyniki w szkole, Krzysiek pierwszy podniósł toast i powiedział: „Jesteś dumą tej rodziny, bracie”.