– Niech leci sama. Może ją tam porwą – zmarszczyła brwi teściowa Duszny wieczór przed urlopem miał być wypełniony lekkim oczekiwaniem i miłymi przygotowaniami. Ale w mieszkaniu Antoniego i Alicji atmosfera była napięta. W centrum salonu, niczym pomnik obaw, stała pani Leonia. W ręku ściskała pilot od telewizora. – Nie pozwolę! Zwariowaliście?! – w jej głosie, przyzwyczajonym do wydawania poleceń w szkole (była emerytowaną nauczycielką), zabrzmiała stal. Na ekranie zastygł kadr kolejnego sensacyjnego programu: ponury prowadzący na tle mapy południowo-wschodniej Azji kreślił czerwone linie zagrożeń. Alicja, która pakowała walizkę z zaskakującym spokojem, tylko westchnęła. Znała ten scenariusz. Antoni, z miną zmęczonego, próbował wtrącić słowo. – Mamo, daj spokój! To bzdury! Jedziemy do normalnego hotelu, przez biuro podróży… – Bzdury?! – pani Leonia aż machnęła ręką, a pilot omal nie poleciał w ścianę. – Antoni, przejrzyj na oczy! Ona cię doprowadzi do zguby! W Tajlandii… tam co drugi handluje ludźmi! Poślą cię po piwo do jakiejś uliczki, a wrócisz bez nerek! Oddadzą cię na organy do lodówki! A ją – wskazała dramatycznie na Alicję – sprzedadzą do burdelu albo w niewolę! Widziałam w reportażu! Alicja przestała układać rzeczy w walizce. Podniosła zdziwione oczy na teściową i wytrzymała pauzę, jakiej Antoni nigdy by nie zniósł. – Pani Leonia, – jej głos był cichy, ale wyrazisty. – Naprawdę pani wierzy, że każdy Taj to mafiozo z dyplomem transplantologa i sutener w jednym? – Nie żartuj sobie! Nie masz żadnych argumentów! Pokazują to w telewizji! Ludzie, którym nic nie zostało, lecą za tanim egzotykiem, a potem rodzina dostaje ich części ciała w słoiku po ogórkach! Antoni przetarł twarz dłonią. – Mamo, to rozrywka dla emerytów, którym brakuje adrenaliny! Specjalnie straszą, żeby oglądać dalej. Tam jeżdżą miliony turystów… – I tysiące przepadają bez wieści! – odbiła piłeczkę pani Leonia. – A ty, Alicja, pewnie bilety już kupiłaś? Nie oddasz? – Kupiłam. Nie oddam – odpowiedziała spokojnie Alicja. – Dwa lata na to odkładaliśmy. Czytałam fora, opinie, rezerwowałam tylko przez sprawdzone biuro. Nie zamierzamy łazić po slumsach nocą. Pojedziemy na wycieczki, poleżymy na plaży w Pattayi, zjemy tom-yum… – Jeszcze was tam otrują, kto wie co do tych ich zupki dorzucają – mruknęła ponuro teściowa. – Antoni, synku, błagam, nie idź jej na rękę. Niech leci sama, jeśli taka odważna. Ryzyko na jej rachunek. Ty zostaniesz cały i zdrowy. Matka czuje nieszczęście. Zawisła napięta cisza. Wtedy Alicja powiedziała to, co, być może, tłumiła w sobie latami. – Dobrze – zamknęła walizkę na klik. – Ma pani rację, pani Leonia. Ryzyko to szlachetna sprawa. Polecę sama. – Alicja! Co ty?! – zbaraniał Antoni. – Słyszałeś mamę. Czuje nieszczęście. Nie mogę wziąć odpowiedzialności za twoje nerki i wątrobę. Jeszcze byś został sprzedany w niewolę. Zostań z mamą, popijajcie herbatki i oglądajcie światowe spiski. A ja… – uśmiechnęła się lodowato – a ja polecę w to piekło. Sama. Pani Leonia wyglądała jednocześnie triumfalnie i zaskoczona. Dopięła swego, lecz nieoczekiwana gotowość synowej do konfrontacji z jej horrorem, wytrącała ją z równowagi. – No i dobrze – powiedziała już bez dawnego impetu. – Sama się prosiłaś. Antoni próbował protestować, prosić, lecz Alicja była nieugięta. W noc przed wylotem leżeli w milczeniu plecami do siebie. – Zmienisz zdanie? – spytał mąż. – Nie! – krótko rzuciła Alicja. ***** Samolot wylądował w Bangkoku, a fala wilgotnego, korzennego ciepła otuliła Alicję jak koc. Strach? Nie. Tylko zmęczenie i paląca ciekawość. W pierwszych dniach, według planu, spacerowała gwarnymi ulicami, podziwiała świątynie, jadła pyszne uliczne jedzenie. Nikt nawet nie chciał jej okraść, nie mówiąc o porwaniu. Sprzedawcy na targach uśmiechali się tylko i targowali o dziesięć batów. Wysłała na rodzinny czat zdjęcie: uśmiechnięta Alicja z owocowym koktajlem na tle lazurowego morza. Podpis: „Nerki na miejscu, nikt nie zaoferował niewolnictwa. Czekam na więcej”. Antoni śle serduszka. Pani Leonia czyta wszystko i milczy. Potem Alicja pojechała na północ, do Chiang Mai. W małym pensjonacie prowadzonym przez starszą Tajkę imieniem Nok, która pokazywała jej jak gotować prawdziwe pad thai, wszystko się odmieniło. Nok, mówiąca łamanym angielskim, była zadziwiająco podobna do pani Leonii. Martwiła się o swoją córkę, która wyjechała do pracy do Seulu. – Ona tam sama, tam zimno, ludzie się nie uśmiechają, jedzenie dziwne – narzekała Nok, mieszając makaron. – W telewizji pokazywali, że tam wszystko promieniotwórcze i wszyscy są źli! Alicja spojrzała na jej zatroskaną twarz i… wybuchnęła śmiechem. Śmiała się długo, aż popłynęły jej łzy. Nok patrzyła zdumiona. Wtedy Alicja, na migi i pokazując zdjęcia, opowiedziała jej o pani Leonii, telewizji, nerkach i niewolnictwie. Nok słuchała szeroko otwartymi oczami. A potem zaczęła się śmiać. Jej śmiech przypominał dźwięk dzwoneczków. – Ach te mamy! – westchnęła. – Wszędzie są takie same! Boją się tego, czego nie znają. Telewizor i tu opowiada głupoty! Tego wieczoru, siedząc na werandzie pod gwiazdami, które tutaj wydawały się bliżej, Alicja zadzwoniła nie do Antoniego, ale prosto do pani Leonii – na wideo. Matka Antoniego wyglądała na zmęczoną i czujną. – No co? Cała? – rzuciła bez przywitania. – Cała i nerki nadal ze mną – uśmiechnęła się Alicja. – Proszę zobaczyć. Alicja odwróciła kamerę na werandę, z herbatą i owocami pojawiła się Nok. Na widok srogiej twarzy Polki uśmiechnęła się radośnie. – Dzień dobry! – zawołała Nok – Synowa świetnie gotuje! Nie bój się, przypilnuję ją! Żadnego niewolnictwa! – i objęła Alicję. Pani Leonia milczała. Patrzyła to na uśmiechniętą Tajkę, to na spokojną, opaloną Alicję. – I… i nerki? – wydukała już bez dawnej pewności. – Wszystko na miejscu – pokiwała głową Alicja. – I nawet apetyt rośnie. Pani Leonia, tu jest pięknie, a ludzie serdeczni. Nok mówi, że jej córka w Korei, a ona się boi, że tam zimno i wszyscy źli. Bo tak mówili w telewizji. Zapanowała długa cisza. – Daj mi ją – niespodziewanie odezwała się pani Leonia. – Tę… Nok. Alicja podała telefon. Dwie kobiety, oddzielone tysiącami kilometrów i różnicami kulturowymi, rozmawiały dziesięć minut. Nie rozumiały słów, ale rozumiały się w duchu. Nok kiwała głową i śmiała się, twarz pani Leonii łagodniała. Na koniec nawet niezgrabnie się uśmiechnęła – pierwszy raz bez masek strachu. Po zakończeniu rozmowy, Alicja otrzymała wiadomość od Antoniego: „Mama właśnie wyłączyła telewizor. Powiedziała: ‘Mam dość tej paniki’ i zapytała, kiedy wracasz”. Alicja nie odpowiedziała od razu. Patrzyła na gwiazdy nad Chiang Mai. Potem zrobiła zdjęcie: dwie kobiety, ona i Nok, przytulone, uśmiechnięte do obiektywu. Wysłała je na czat. Podpis: „Znalazłam sojuszniczkę. Jutro lecę na paralotni. Jakby co – nerki w porządku. Buziaki”. Lot powrotny minął lekko. Na lotnisku czekał na nią Antoni, a kawałek dalej, z bukietem jaskrawych astrów, pani Leonia. Nie rzuciła się do uścisków, ale i dramatu nie było. Odrzucając kwiaty, mruknęła: – Co, żywa? – Jak widać. I bez nowych właścicieli… – No dobrze – burknęła teściowa. – Opowiesz, jak tam. A ta twoja Nok jak się miewa? W drodze do domu Alicja opowiadała o świątyniach, jedzeniu, życzliwości ludzi i zabawnych historiach. Pani Leonia słuchała, czasem o coś dopytała. Telewizor w salonie milczał. W jego ciemnym ekranie odbijały się trzy postacie: mąż przytulający żonę i teściowa, która nagle zapragnęła zobaczyć świat nie przez pryzmat „sensacji”, ale oczami tej, która wróciła z „piekła” i jest teraz szczęśliwa. Wieczorem, przy herbacie, pani Leonia powiedziała cicho, jakby na próbę: – W przyszłym roku… jeśli oczywiście będziecie chcieli… może i ja z wami? Ale nie do najdzikszych rejonów… Antoni i Alicja spojrzeli na siebie z radością i uśmiechami. Nie spodziewali się, że pani Leonia spojrzy na świat z innej perspektywy. Jednak kilka dni później przyszła w odwiedziny i od progu, czerwona z emocji, obwieściła: – Nigdzie z wami nie jadę! Mówię ci, Alicjo, ty to po prostu miałaś szczęście! Widziałam reportaż – ostatnio wyswobodzili mnóstwo ludzi z niewoli! Nie chcę skończyć jak oni! – Jak wolisz – wzruszyła ramionami Alicja. – Antoni, tobie też tam nie miejsce. W Polsce też jest gdzie podróżować – oświadczyła z powagą pani Leonia. Syn tylko pokręcił głową, wiedząc, że z mamą nie ma co dyskutować.

Niech leci sama. Może ją tam porwą skrzywiła się teściowa.

Duszne popołudnie przed urlopem powinno być pełne lekkiego podekscytowania i miłych przygotowań.

Ale w mieszkaniu Antoniego i Weroniki atmosfera była napięta jak nigdy. W centrum salonu stała niczym monument niepokoju pani Barbara Kwiatkowska. W dłoniach ściskała pilota od telewizora.

Nie pozwolę na to! W ogóle powariowaliście?! jej głos, przyzwyczajony do komenderowania w szkole (była emerytowaną nauczycielką), zadrżał jak stalowa struna.

Na ekranie zatrzymał się obraz: ponury prezenter na tle mapy Azji wodził czerwonymi strzałkami po nowych zagrożeniach.

Weronika, pakująca walizkę z niespotykanym spokojem, westchnęła tylko.

Znała ten scenariusz aż za dobrze. Antoni, już przyzwyczajony do wybuchów matki, próbował wtrącić swoje trzy grosze.

Mamo, daj spokój… Przecież to bez sensu. Jedziemy do normalnego hotelu, przez biuro podróży…

Bez sensu?! pani Barbara aż rozłożyła ręce, a pilot niemal wyleciał jej z dłoni. Antoni, ocknij się! Ona Cię na tamten świat zabierze! W Tajlandii… tam co drugi to handlarz ludźmi! Wyślą cię po piwo w jakąś uliczkę i zobaczysz nie wrócisz już nigdy! Nerki, wątroba, wszystko ci wytną i wwożą do Polski w torbie po zakupach! A ją obróciła się dramatycznie do Weroniki jej sprzedadzą do burdelu! W telewizji pokazywali reportaż!

Weronika na chwilę przestała układać ubrania. Podniosła zaskoczone oczy na Barbarę Kwiatkowską i wytrzymała milczenie, jakiego Antoni nigdy by nie zdzierżył.

Pani Barbaro jej głos był cichy, lecz stanowczy. Naprawdę pani wierzy, że każdy Taj to mafioso z dyplomem transplantologa i alfons w jednym?

Nie drwij sobie! Nie masz żadnych argumentów. Fakty są fakty! W TV pokazywali. Ludzie jadą za tanimi atrakcjami, a potem rodzina dostaje urnę z częściami ciała przesłaną DHLem!

Antoni przetarł twarz dłonią.

Mamo, to przecież są programy dla emerytów, którzy siedzą i się nudzą. Strachy na lachy specjalnie was straszą, żebyście się wciągali. Tam są miliony turystów…

A tysiące znika bez śladu! odbiła piłeczkę Barbara. Weroniko, pewnie już bilety kupiłaś? Nie oddasz?

Kupiłam. Nie oddam odpowiedziała spokojnie Weronika. Dwa lata odkładaliśmy na tę podróż. Sprawdzałam setki opinii w internecie, rezerwowałam u znanego touroperatora. Nie będziemy przecież chodzić po slumsach. Chcemy pojechać na wycieczki, poopalać się na plaży w Pattayi, zjeść tom yum…

Jeszcze się czymś tam otrujecie, kto wie co oni wrzucają do tych swoich zup burknęła teściowa. Antoni, synku, błagam cię, zastanów się. Niech leci sama, skoro jej tak zależy. Jej sprawa, jej ryzyko. Ty zostań, żyj i zdrowiej. Serce matki czuje zagrożenia.

W powietrzu zawisła ciężka cisza. I wtedy Weronika powiedziała coś, co być może zbierało się w niej latami.

Dobrze powiedziała, zamykając walizkę z hukiem. Ma pani rację, ryzyko trzeba ponosić świadomie. Polecę sama.

Weronika! Co Ty!? osłupiał Antoni.

Słyszałeś mamę. Jej serce wyczuwa nieszczęście. Nie będę ryzykować Twoich nerek i wątroby. Zwłaszcza nie zawiozę cię w niewolę. Zostań z mamą w domu, popijajcie herbatkę i oglądajcie wiadomości. A ja… uśmiechnęła się lodowato a ja pojadę do tego piekła sama.

Barbara wyglądała triumfalnie i zaskoczona jednocześnie.

Niby osiągnęła swój cel, ale nagła gotowość synowej do wyjazdu wybiła ją z rytmu.

I dobrze. rzuciła już bez zapału. Sama sobie winna.

Antoni próbował jeszcze przemawiać do rozsądku, ale Weronika była nieugięta. W noc przed odlotem leżeli odwróceni do siebie plecami.

Może jednak się rozmyślisz? spytał cicho mąż.

Nie! odparła krótko Weronika.

*****

Samolot wylądował w Bangkoku. Fala lepkiego, ciepłego powietrza objęła Weronikę jak kołdra.

Strach? Nie, nie było go. Było zmęczenie i paląca ciekawość. Przez pierwsze dni, zgodnie z planem, przechadzała się po gwarnej, roześmianej ulicy, zachwycała się świątyniami, zajadała pyszne, lokalne jedzenie na ulicy.

Nikt nie próbował nawet wyjąć jej portfela tym bardziej nikt nie miał ochoty jej porywać. Targowi sprzedawcy tylko uśmiechali się nieśmiało i próbowali zbić cenę o dziesięć bahtów.

Wysłała na wspólny czat z Antonim i Barbarą zdjęcie: uśmiechnięta Weronika z koktajlem owocowym na tle lazurowego morza. Podpis: Organy na miejscu. Niewolnictwa nie zaproponowali. Czekam na wieści.

Antoni odpisał serduszka. Barbara czytała uważnie i milczała.

Później Weronika pojechała na północ, do Chiang Mai. W niewielkim pensjonacie prowadzonym przez sympatyczną panią Nök, zaczęła uczyć się przyrządzać tradycyjny pad thai.

Nök, mówiąca łamaną angielszczyzną, przypominała Barbarę Kwiatkowską.

Kobieta martwiła się o własną córkę wyjechała do pracy w Seulu.

Jest tam sama, zimno, nikt się nie uśmiecha, dziwne jedzenie… żaliła się Nök, energicznie mieszając makaron. W telewizji mówili, że u nich w powietrzu promieniowanie, a wszyscy są ponurzy!

Weronika spojrzała na zmartwioną twarz Nök… i wybuchła śmiechem. Śmiała się długo, aż łzy stanęły jej w oczach.

Nök patrzyła zdezorientowana. Wtedy Weronika, pokazując zdjęcia, gestykulując i łamiącym się angielskim, opowiedziała historię o Barbarze, telewizorze, organach i niewolnictwie.

Nök słuchała z szeroko otwartymi oczami… po czym i ona się roześmiała. Jej śmiech był promienny jak dzwoneczki.

Ach, te mamy! zawołała radośnie. Na całym świecie jesteśmy podobne! Boimy się nieznanego. Telewizja wszędzie opowiada bzdury!

Wieczorem, siedząc na werandzie pod gwiazdami, Weronika połączyła się przez wideo nie z Antonim, lecz bezpośrednio z Barbarą.

Barbara wpatrywała się w ekran, zmęczona i napięta.

No już…żyjesz? rzuciła na powitanie.

Cała i zdrowa, pani Barbaro. Proszę spojrzeć.

Weronika obróciła kamerę na werandę, gdzie właśnie wnosiła tacę z herbatą i owocami uśmiechnięta Nök. Zobaczywszy twarz Barbary na ekranie, wyszczerzyła się w szerokim uśmiechu.

Dzień dobry! zawołała po polsku, łamiąc akcent. Twoja synowa bardzo dobra! Gotuje super! Nie martw się, przypilnuję! Zero niewolnictwa! i objęła Weronikę ramieniem.

Barbara milczała. Patrzyła to na uśmiechniętą Azjatkę, to na rozpromienioną twarz synowej.

I… i organy? wybąkała, już całkiem zaskoczona.

Wszystko na miejscu zaśmiała się Weronika. Nawet apetyt mam. Jest tu pięknie i ludzie są bardzo mili. Nök też się boi o córkę jest w Korei, a ona myśli, że tam wszyscy źli, bo telewizja tak mówi.

Nastała długa pauza.

Daj ją do telefonu rzuciła nagle Barbara. Tę… Nök.

Weronika podała aparat. Dwie kobiety, dzielone tysiącami kilometrów, rozmawiały przez dobre dziesięć minut.

Nie rozumiały swoich słów, ale jakby rozumiały się bez nich. Nök kiwała głową i śmiała się, Barbara początkowo marszczyła brwi, aż w końcu jej twarz złagodniała.

Pod koniec nawet spróbowała się uśmiechnąć wyszło niezgrabnie, ale to było coś innego niż dotąd.

Po rozmowie Antoni napisał Weronice: Mama właśnie wyłączyła telewizor. Powiedziała: 'Starczy tej paniki’. Spytała, kiedy wracasz.

Weronika przez chwilę patrzyła w gwiazdy nad Chiang Mai. Potem, z nowoczesnego telefonu przesłała kolejne zdjęcie: uśmiechnięte z Nök, objęte ramionami. Wysyłała do grupy podpis: Mam sojusznika. Jutro lecę na paralotni. Póki co: nerki całe. Buziaki.

Podróż powrotna minęła lekko. Na lotnisku czekał Antoni, a trochę dalej stała Barbara Kwiatkowska z bukietem jaskrawo-różowych astrów.

Nie rzuciła się z uściskami, ale i nie awanturowała. Nieudolnie chrząknęła i wręczyła kwiaty.

No i co, żyjesz?

Jak widać. I żadnych nowych właścicieli nie mam…

No dobra… odburknęła teściowa i machnęła ręką. Opowiadaj, jak tam… Ta Twoja Nök, co słychać?

W drodze do domu Weronika opowiadała o świątyniach, jedzeniu, cudowności ludzi i zabawnych przygodach.

Barbara słuchała, czasem zadawała jakieś pytanie. Telewizor w salonie milczał.

W jego ciemnym ekranie odbijały się trzy sylwetki: mąż obejmujący żonę i teściowa, która może po raz pierwszy spróbowała spojrzeć na świat nie przez soczewkę sensacji, ale oczami tej, co wróciła z piekła, nie tylko cała, lecz naprawdę szczęśliwa.

Wieczorem przy herbacie, Barbara odezwała się cicho, jakby ostrożnie testując reakcję:

Za rok… jeśli będziecie chcieli… może ja też bym z wami? Choćby nie na jakieś najdziksze miejsca…

Antoni i Weronika wymienili spojrzenia i uśmiechnęli się. Zaskakiwało to, jak nagle Barbara spojrzała na świat z innej perspektywy.

Ale po kilku dniach przyszła w gości, zarumieniona, roztrzęsiona i już od progu oznajmiła:

Nigdzie z wami nie jadę! Tobie, Weroniko, po prostu się udało! Widziałam ostatnio w TV wielu ludzi dopiero co wydobyto z niewoli. Nie chcę takich przygód!

Jak tam sobie chcesz wzruszyła ramionami Weronika.

Antoni, ty też nie masz tam co robić. Po Polsce też można świetnie podróżować rzuciła dumnym tonem Barbara.

Syn już nawet nie próbował się sprzeczać. W duchu wiedział jedno nie ma sensu walczyć z telewizorem, ale czasem osobiste doświadczenie potrafi zasiać ziarnko zmiany.

I to jest moja lekcja: żadna panika z ekranu nie zastąpi żywych spotkań, własnych oczu i odwagi poznawania świata nawet jeśli do tej odwagi czasem trzeba dorosnąć przez uparty sprzeciw własnej teściowej.