Nie wracaj, wnuku…

— No to już, dziadku, jadę! U was tak dobrze, jakbym znów był dzieckiem! Ta łaźnia — cudo prawdziwe! Jakbym się na nowo narodził! Może za tydzień znów wpadnę!

— Lepiej nie przyjeżdżaj więcej, wnuczku… — babcia otarła dłonie o fartuch i cicho westchnęła.

— Babciu, o co chodzi? — Bartosz aż się zatrzymał. Był pewien, że dla dziadków zawsze był tym kochanym, ukochanym wnukiem. Mieszkał z nimi do dwunastego roku życia, nazywał ich mamą i tatą.

— Na nic to — odparł dziadk, patrząc spod gęstych brwi. — Zrozumiałem teraz, dlaczego żona od ciebie uciekła. I jakim cudem, pytam się, wyszedłeś na takiego…

Machnął ręką, odwrócił się i, utykając na bolącą nogę, ruszył w stronę stodoły.

— Dziadku-u-u! — Kobieta wybiegła na ganek boso, zapominając o wietrznym wrześniu i mżawce. Liście brzozy wirowały w powietrzu, a po niebie gnały ołowiane chmury.

— Dziadku-u-u, Bartosz dzwonił! Przyjeżdża! Co za radość! — zawołała z uniesieniem, przyciskając dłonie do piersi.

Starzec wyprostował się, skrzypnął plecami, otarł płynący po czole pot rękawem wytartej kurtki.

— Co ty boso wypadłaś? Przeziębisz się! — burknął, marszcząc brwi. — Wracaj do domu, zaraz przyjdę.

— Ale ja… tylko chciałam się podzielić, serce mnie poniosło…

— Wracaj, mówię!

Stara kobieta łkając, powlokła się do chaty. A w duszy wrzało. Bartosz — ich Bartoszek, światło w oknie. Od pieluch go chowali, pierwsze kroki, pierwsze słowo — „babcia”… A potem pojawiła się córka. Zabrała go. Zabrała, gdy tylko „stanęła na nogi”. Po dwunastu latach. Jakby tylko pożyczała i termin minął. Dziad wtedy wpadł w szał, gonił córkę, przeklinał, ale na próżno — odjechali. Bartosz płakał, z początku często dzwonił, potem rzadziej… coraz rzadziej…

I od tamtej pory w domu zapanowała cisza. Dusze opustoszały. A gdy się ożenił — nawet nie powiedział. Dowiedzieli się od obcych. Bolało. Było przykro. A teraz — zadzwonił, przyjeżdża. Nadzieja rozlała się po sercu jak ciepłe mleko.

Trzy dni babcia krzątała się jak przed Wielkanocą. Wyskrobała podłogi, napiekła pierogów. Nie spała — zastanawiała się: jaki teraz, wyrosnąć musiał na przystojniaka…

Pod wieczór na podwórze wjechał lśniący, czarny samochód. Szyby — nieprzeniknione. Ciarki przeszły po plecach. Z wozu wysiadł Bartosz — krępy, ostrzyżony po wojskowemu, w modnej kurtce. Uśmiechnął się. Przywitał.

— Dziadku, babciu! Jest coś do jedzenia? Z głodu padam!

— Jest, wnuczku, oczywiście. Chodźcie…

Prezentów nikt nie oczekiwał — nie te czasy. Ale choć odrobina ludzkich uczuć… Choćby coś…

Nażarł się do syta, nogi założył na stół, zapalił papierosa i jął opowiadać, jak u niego „wszystko gra”. Dziadek skrzywił się, wargi mu zadrżały, wstał i ruszył do drewutni.

A tamten nie dawał za wygraną. Mówił o żonie — córce posła. Jak go „nie doceniała”, skarżyła się tatusiowi. Jak zmuszali go do pracy, a on przecież nie po to się żenił. Zwolnili go. Mieszkania nie mają. Teraz — kierowca. Samochód, czarny, z szybami jak noc.

— Pieniędzy trzeba — oznajmił. — Wy, dziadku, macie. Pożył już, teraz moja kolej.

Dziadek w milczeniu rąbał drewno. Najchętniej by go sprał, ale babka go zatrzymała. Odwiodła męża. A sama siedziała, słuchała tego obcego mężczyzny, żegnając się w duchu. Minęła północ — zasnął, przy stole, z pustą szklanką w dłoni.

Rano wstał — rześki jak ryba. Znów zażądał łaźni. Nażarł się. Wytoczył się na ganek i oznajmił, że czas. Jedzie.

— No to jedź — burknął dziadek, otulając się w kożuch.

A babka patrzyła na starca i rozumiała: postarzał się w jedną noc o dziesięć lat. Zaschnął, przygarbił się w ramionach.

— Bartoszku — powiedziała, otulając się chustą. — Jedno ci powiem na drogę. Świat nie kręci się wokół ciebie. Jesteś pyłkiem. Jak ty do ludzi, tak i oni do ciebie. A twoja dusza… jest jak szyby w twoim samochodzie. Zdaje się, że jest, ale przez nią — nic nie widać.

Przeżegnała go i poszła za dziadkiem, przyciskając rękę do serca. W tej ciężkiej jesieni stało się jasne — dla nich wiosna już nie nadejdzie.

I nie wracaj więcej…