„Nie mogę dłużej żyć w kłamstwie – wyznała przyjaciółka podczas kolacji”

Nie mogę dalej żyć w kłamstwie wyznała przyjaciółka przy kolacji.
Co ty, oszalałaś?! Ile to kosztuje?! Lidia prawie upuściła menu, kiedy zobaczyła ceny deserów.

Walentyna machnęła lekko ręką, dopiąła szalik i uśmiechnęła się tym samym uśmiechem, którym zwykle witała nieoczekiwanych gości, gdy w domu panował bałagan.

No nie, Lidio. Raz w roku można sobie pozwolić na przyjemność, jej głos lekko drżał, choć starała się wyglądać na beztroską. Kelner! Dwa tiramisu i dwie kawy. Dwie americano.

Kelner, młody mężczyzna z włosami rozczochrany do tyłu, skinął głową i zniknął cicho, jak cień. Lidia patrzyła na niego zdziwionym wzrokiem, po czym znów skupiła się na przyjaciółce.

Walentyno, przecież jesteś już na emeryturze. Skąd masz na to pieniądze? Mogłybyśmy usiąść w zwykłej kawiarni, po co rozejrzała się po sali restauracji, pośród marmuru, kryształowych żyrandoli i białych obrusów.

Nawet powietrze wydawało się droższe, przesycone nutą obcych perfum i świeżych kwiatów w wysokich wazonach.

Bo tego potrzebuję. Rozumiesz? Właśnie tutaj, właśnie dziś, Walentyna ściśnęła serwetkę tak mocno, że jej palce zbielały się w kostkach.

Zawsze dbała o ręce, smarowała je kremem wieczorem, zimą nosiła rękawiczki. Lidia pamiętała, jak jako nastolatki marzyły o pięknych dłoniach jak u artystek. U Walentyny dłonie były zadbane, z delikatnym różowym manicure, ale teraz drżały.

Walentyno, co się stało? Lidia pochyliła się nad stołem, obniżając głos. Czy jesteś chora?

Pierwsze, co przyszło jej na myśl, to najgorsze: rak, cukrzyca, choroba serca. W ich wieku wszystko może się zdarzyć. Sąsiadka Natasza zmarła dopiero w zeszłym miesiącu, choć wydawała się zdrowa.

Nie właściwie tak. Nie wiem, Walentyna zdjąła okulary, przetrzeć je końcem szalika i założyła z powrotem. Jej oczy były czerwone, wyraźnie płakała niedawno. Po prostu jestem zmęczona, Lidio. Tak zmęczona

Przyniesiono kawę i ciasta. Tiramisu wyglądało jak dzieło sztuki, posypane kakao i udekorowane listkiem mięty. Lidia odruchowo chwyciła łyżeczkę, ale nie zjadła, tylko obracała nią w palcach.

Z czego jesteś zmęczona? Z życia? Wszyscy jesteśmy zmęczeni, przyjaciółko. Emerytura ledwo starcza, ceny rosną, dzieci dzwonią raz w miesiącu, wnuki przyjeżdżają tylko na urodziny. Nie jesteś w tym sama.

Nie, Walentyna pokręciła głową, a Lidia zauważyła, że jej włosy straciły blask, choć zawsze dbała o fryzurę w dobrej wizycie u fryzjera. Jestem zmęczona kłamać. Rozumiesz? Każdego dnia, każdej minuty. Kłamać dzieciom, tobie, sąsiadom, sobie samej.

Lidia odłożyła łyżeczkę. Serce przyspieszyło, jakby wątpiło w rytm.

Jakie kłamstwo, Walentyno? O co chodzi?

Walentyna odsunęła się w plecy, zamknęła oczy. Na powiekach drżały rzęsy pomalowane tuszem. Zawsze była piękna, nawet w sześćdziesiąt ósmym roku życia, zachowując smukłą sylwetkę. Lidia zazdrościła jej, bo jej własna figura dawno się rozmyła, a Walentyna wciąż była delikatna i krucha.

Jana nie ma wyszeptała Walentyna i otworzyła oczy. Nie ma go już półtora roku.

Tiramisu nagle wydało się Lidia zbyt słodkie, choć nie spróbowała go. W gardle przesuszyło się.

Jak to nie ma? W zeszłym tygodniu mówiłaś, że jedzie na ryby z Panem Kowalskim.

Zmarł. Zawał. Na wsi, przy grządce, kiedy kopał ziemię. Znalazłam go wieczorem, leżał twarzą w ziemię, trzymając łopatę, jej głos brzmiał obojętnie, jakby opowiadała o kimś obcym.

Lidia poczuła dreszcz po plecach. Słowa utknęły jej w gardle.

Zadzwoniłam po pogotowie, kontynuowała Walentyna, wciąż spokojna, choć ręce trzęsły się coraz mocniej. Przyjechali, potwierdzili zgon, potem pogrzeb. Położyłam go na cmentarzu przy ulicy Trzech Krzyży, tam, gdzie jego rodzice.

Dlaczego nie powiedziałaś? Spotykamy się co tydzień! Pomogłabym, wesprzałabym

Nie wiem, w końcu sięgnęła po łyżkę, nabrała tiramisu, podniosła do ust, ale nie spożyła, odłożyła z powrotem. Najpierw myślałam, że powiem. Po pogrzebie i a potem Zosia zadzwoniła z Gdańska, pytała, jak się ma tata, przekaż pozdrowienia. Nie mogłam. Powiedziałam, że wszystko w porządku, że tata majstruje w garażu. A ja stoję przy oknie, patrząc na cmentarz, widoczny z balkonu, i zaczynam kłamać.

Boże, Walentyno

Potem było łatwiej, uśmiechnęła się krzywo, bez radości. Kłamać, jak się przyzwyczai, wystarczy rozpocząć. Zosia pytała o ojca, a ja opowiadałam, że łowi ryby, naprawia auto, gra w domino z przyjaciółmi. Sergiusz z Warszawy przyjechał na moje urodziny w marcu i też pytał, gdzie jest tata. Powiedziałam, że jest chory, nie może wstać. On się bał przyjść, bał się zarazić.

Lidia słuchała, nie mogła uwierzyć. Janek Janusz Iwanowicz, przyjaciel z liceum, z którym czterech przyjaciół spędzało lata, odwiedzali się wzajemnie, świętowali razem. A teraz go nie było, a ona nie wiedziała.

Dlaczego nie powiedziałaś Mikołajowi? zapytała Lidia, a głos jej zdradzał drżenie. Byli przyjaciółmi.

Bo Mikołaj od razu zadzwoniłby do Sergiusza albo Zosi. To by wszystko się rozpadło.

Po co to wszystko? Lidia chwyciła Walentynę za rękę. Była lodowata, jak lód. Czy ty oszalałaś?

Chyba, Walentyna odsunęła rękę pod stół. Wiesz, Lidio, kiedy go pochowałam, nagle zrobiło się tak cicho w mieszkaniu. Stałam w pokoju, patrzyłam na jego kapcie przy drzwiach, kurtkę na wieszaku. Usiadłam na kanapie i poczułam strach. Nie przed jego śmiercią, ale przed tym, co mam teraz robić.

Myślała, a Lidia wspominała ich spotkanie na studiach. Walentyna wtedy była z przystojnym chłopakiem, wysokim i atrakcyjnym. Po kilku tygodniach rozstała się, a w klubie związkowym poznała Jana niskiego, okularnika, nieurodzonego, ale dobrego. Nie zamierzała go poślubić, ale on przynosił kwiaty, pisał wiersze, i tak ona zakochała się w nim.

Przez czterdzieści sześć lat byliśmy razem, kontynuowała Walentyna, łzy spływały po policzkach, które wycierała ręką. Nie potrafię bez niego. Rano włączam czajnik na dwie filiżanki, po chwili wylewam jedną, patrzę w telewizor, a obok nikogo nie ma. W nocy budzę się, ręka szuka, a łóżko jest puste.

Walentynko, kochana

Nie, nie płacz, wytrzeć łzy, wycierała maskarę z policzka. To moja wina. Powinnam była powiedzieć od razu, a bałam się, że to będzie koniec. Kiedy kłamię, on żyje w garażu, na rybach, z przyjaciółmi. A gdy przyznam się, wszystko się kończy. Muszę zaakceptować.

Lidia wstała, objęła przyjaciółkę za ramiona. Walentyna siedziała sztywno, jej ramiona lekko drgały. Kelner gdzieś przestawał się przemieszczać, nie wiedząc, czy wtrącić się.

Dlatego przyprowadziłam cię tutaj, Walentyna wyciągnęła chusteczkę z torebki, przetrzeć oczy. Chciałam powiedzieć w miejscu, które wydaje się szlachetne. Żebyś nie krzyczała i nie obrażała. Żeby było pięknie. Janek zawsze lubił piękno, pamiętasz? Mówił, że życie już i tak ciężkie, więc trzeba je ozdabiać.

Pamiętam, Lidia usiadła z powrotem, wycierając własne łzy rękawem swetra. Przynosił ci kwiaty w każdy piątek.

Każdy piątek, potwierdziła Walentyna. Teraz sama sobie je kupuję. Wchodzę do kwiaciarni przy stacji, biorę chryzantemy, wkładam do wazonu, mówię dziękuję na głos. Sąsiadka z piętra pewnie myśli, że zwariowałam.

Cisza wypełniła pokój. Kawa ostygła, tiramisu rozmiękło, straciło kształt. Za oknem zapadały zmierzchy, zapalały się latarnie. Ludzie spieszyli się, ktoś się śmiał, ktoś rozmawiał przez telefon. Życie toczyło się swoim rytmem, a w tej sali przy oknie rozpadał się czyjś mały, wymyślony świat.

Co teraz zrobisz? zapytała Lidia.

Nie wiem. Chciałam się z tobą podzielić. Dzwonić do dzieci jest straszne. Wyobrażasz sobie ich reakcję? Zosia na pewno będzie wściekła na całe życie. Kochała ojca, a ja półtora roku go oszukiwałam.

Będzie wściekła, przyznała Lidia. Ale potem wybaczy. Dzieci wybaczają, kiedy przyjdzie czas.

A ty? Czy wybaczysz?

Lidia zamyśliła się. Oczywiście było to bolesne. Były przyjaciółkami od młodości, dzieliły sekrety, ale i ona nie zawsze była szczera. Czy nie ukrywała przed Walentyną, że Mikołaj czasem ją przytulał, kiedy pił? Czy nie kłamała, że siniak to upadek, a nie pięść? Każdy żyje w kłamstwie, niektórzy mają je małe, inni duże.

Wybaczam, powiedziała. Już wybaczyłam. Szkoda, że musiałaś to znosić sama. Powinnam była przyjechać, gdy zadzwoniłaś.

Wiem, ale nie mogłam. Gdy podnosiłam słuchawkę, słowa uciekały. Łatwiej było wymyślić nową historię o Janie niż powiedzieć prawdę.

Walentyna wzięła ostatnią kawę i spróbowała.

Zimna już.

Zamówimy kolejną?

Nie, dziękuję. Muszę iść do domu, muszę wziąć leki na ciśnienie.

Wyciągnęła portfel. Lidia chciała zapłacić, ale Walentyna odrzekła:

Zaprosiłam, płacę ja. Janek zostawił małe ubezpieczenie. Wystarczy. To i na kwiaty w piątki.

Wyszły na ulicę. Wiatr szarpał włosy, wdzierał się pod kurtki, ostry, październikowy. Walentyna zmarzła, wciągnęła płaszcz.

Dziękuję, że mnie wysłuchałaś, powiedziała. Teraz przynajmniej jednej osobie powiedziałam prawdę. Może będzie lżej.

Będzie, obiecała Lidia, choć nie była pewna. A dzieciom?

Wkrótce. Sergiusz przyjedzie w weekend, wtedy powiem. Zadzwonię też do Zosi, niech przyjedzie. Razem będzie łatwiej.

Chcesz, żebym była przy tobie?

Walentyna pokręciła głową.

Nie, to mój ból, muszę go rozwiązać sama. Będziesz po prostu obok, kiedy mnie zostawią. Przyjdź, napijmy się herbaty. Albo po prostu siedźmy w milczeniu. Nie chcę być sama.

Lidia mocno objęła przyjaciółkę. Stały na środku ulicy, dwie starsze kobiety, przytulone jak w młodości, kiedy świat wydawał się przyjazny, a problemy małe i dało się je rozwiązać.

Przyjdę, obiecuję, przysięgła Lidia. Przyprowadzę też Mikołaja, niech pożegna się z Janem przy grobie.

Dobrze, odrzekła Walentyna, ocierając łzy. Idę już, bo chyba zmarzłam na kość.

Odeszła w stronę przystanku, drobna, krucha postać w szarym płaszczu. Lidia patrzyła jej zgubny krok i pomyślała, jak kruche jest ludzkie życie, jak łatwo się łamie, rozkrusza w drobinki. Jak trudno potem te kawałki zebrać i skleić z powrotem.

Kilka dni później Walentyna zadzwoniła, głos miał szorstki, zmęczony.

Powiedziałam, rzuciła do słuchawki.

Jak oni?

Zosia płakała trzy godziny. Sergiusz milczał, tylko pięściami uderzał w stół. Zapytał, po co to zrobiłam, po co kłamałam. Nie wiem, czy go zrozumiał.

Zrozumieją. Czas leczy.

Mam nadzieję. Pojechali na cmentarz, a ja nie mogłam iść. Patrzę z balkonu na groby codziennie. Lidio, przyjedziesz?

Już jedzie.

Lidia przyWiedząc, że jedynie szczerość może otworzyć drzwi do spokoju, Lidia podeszła do okna, spojrzała na ciche, szare niebo i obiecała sobie, że nigdy nie pozwoli, by kłamstwo znów przytłoczyło jej serce.