Nie masz żadnych wymówek, aby pozostać.

„Nie masz przede mną żadnych usprawiedliwień.” – Wanda uniosła rękę, wskazując matce drzwi. – Wyjdź!

Wanda opuściła koledż i ruszyła w przeciwną stronę od przystanku. Do Dnia Kobiet zostało kilka dni, a ona wciąż nie kupiła prezentu dla babci. Nie mogła się zdecydować. Szła szybko w stronę sklepu, gdy w łagodnym świetle wieczoru w jej torebce odezwał się telefon. Wanda zatrzymała się, wyciągnęła go pośpiesznie. Babcia.

„Babciu, już niedługo wracam,” powiedziała Wanda.

„Dobrze,” odparła babcia.

Zdawało się Wandzie, że kobieta chciała dodać coś jeszcze. Głos miała dziwny, jakby zawstydzony.

„Wszystko w porządku?” – spytała szybko, zanim babcia zdążyła się rozłączyć.

„Wszystko dobrze. Tylko… wracaj szybciej.” I połączenie się urwało.

Wanda odłożyła telefon, odwróciła się i ruszyła w stronę przystanku, zastanawiając się, dlaczego babcia tak nalegała. *Coś się stało. Dlaczego nie powiedziała wprost? Powinnam oddzwonić, bo umrę z niepokoju…* Ale właśnie wtedy zobaczyła autobus podjeżdżający do przystanku i ruszyła biegiem, by zdążyć.

*Może ukradli jej portfel w sklepie? Może źle się poczuła, podskoczyło ciśnienie? I dlaczego ten autobus tak wlecze się jak żółw? Szybciej bym doszła pieszo…* – myślała, wpatrując się nerwowo w migające za oknem światła miasta.

W końcu jej przystanek. Wysiadła, niemal biegnąc w stronę domu. Wchodząc na podwórko, spojrzała w okno ich mieszkania. Było jeszcze widno, a w pokoju paliło się światło. Serce zabiło mocniej. Podeszła do klatki, szukając kluczy w torebce.

„Gdzie one są?!” – syknęła niecierpliwie.

Wtedy zgrzytnął zamek, drzwi się otworzyły, a w progu stanęła babcia.

„Czekałaś na mnie pod drzwiami?” – zdziwiła się Wanda.

„Wejdź,” powiedziała krótko babcia, uchylając drzwi.

Wanda przekroczyła próg i wpiła wzrok w babcię. Od razu zauważyła, że jest spięta.

„Co się stało, babciu?”

„Stało się, Wanda…” – Babcia rzuciła nerwowe spojrzenie w stronę uchylonych drzwi do pokoju, po czym nachyliła się, mówiąc cicho: „Mamy gości.”

„Kogo?” – odpowiedziała równie cicho.

Niepokój babci udzielił się i jej. W głowie przewinęły się twarze i imiona tych, którzy mogli tak niespodziewanie się zjawić i wyprowadzić z równowagi zawsze opanowaną babcię.

„Zaraz zobaczysz. Rozbierz się,” pospieszyła ją babcia.

Wanda zdjęła kurtkę, wieszając ją, i zauważyła na wieszaku obcy płaszcz. Pod nim stały białe buty – wysokie, eleganckie. Wanda odstawiła swoje na bok, zerkała na nie ukradkiem. O takich mogła tylko marzyć.

Spojrzała pytająco na babcię, ale ta tylko odpowiedziała pełnym lęku wzrokiem i otworzyła drzwi. Wanda przygładziła włosy i weszła pierwsza. Zwykle wieczorami włączali lampę. Tym razem jednak w pokoju jarzyła się żyrandolowa lampa, rzucając ostre światło.

Z kanapy podniosła się kobieta w czarnej sukience. W dekolcie widniały wystające obojczyki. Ciemne włosy były niedbale upięte, z których wymykały się kosmyki. Miała zmęczone oczy. Wyglądała na wyczerpaną. Może po pogrzebie.

Na widok Wandy kobieta wymusiła uśmiech. I wtedy Wandę przeszył błysk rozpoznania. W myślach pojawiło się słowo „mama” i natychmiast zniknęło. Nie mogła znaleźć dla niej innego imienia. Po prostu obca. Nie widziała jej od czternastu lat, a jednak…

*Chyba wszystko przeczytała w moich oczach* – pomyślała, bo kobieta nagle zgasła. Na co liczyła? Że Wanda rzuci się jej w ramiona?

Kiedyś była ładna, teraz wyglądała na zmęczoną i postarzałą. Ile miała lat? Babcia mówiła, że urodziła Wandę w wieku dziewiętnastu. A Wandzie było już dwadzieścia. Więc teraz trzydzieści dziewięć. Ale wydawała się starsza.

„Cześć, córeczko,” odezwała się kobieta. „Jakżeś ty urosła. Piękna. Babcia mówiła, że masz chłopaka.”

Wanda spojrzała na babcię z wyrzutem. *Już jej nagadała.* Ta spuściła wzrok. Kobieta zrobiła krok w jej stronę, lecz Wanda cofnęła się, a ona zastygła w miejscu. Wanda miała ochotę uciec. Za dużo przykrych wspomnień obudziło jej nagłe pojawienie się.

„Po co przyszłaś?” – spytała, unosząc podbródek. Głos miała pełen goryczy.

„Wróciłam. Przecież masz święto niedługo,” dodała matka niepewnie, znów próbując się uśmiechnąć. Ale trafiła na zimny wzrok Wandy i opuściła głowę.

„Dwie niedziele temu było. Trochę późno sobie przypomniałaś. A wcześniej? Telefonu nie odebrałaś ani razu!” – Wanda mówiła teraz coraz ostrzej, jakby chciała najbardziej bolesnych słów.

„Wanda, nie pamiętasz? Przysyłała pieniądze,” przypomniała babcia cicho.

„Och, tak! Całe tysiąc złotych! Kupowaliśmy za to makaron i kaszę, żeby starczyło na długo. Do następnego święta.” Wanda zaśmiała się sucho. „Po co przyjechałaś? Mogłaś przelewać dalej. A może teraz już nic nie masz? Postanowiłaś nas zaszczycić swoją obecnością?”

„Nie potrzebuję twoich pieniędzy. I ciebie też nie. Nie przychodź na moje święto. Popatrzyłaś na mnie? Możesz wracać tam, skąd przyszłaś.”

Ale matka nie ruszyła się.

„Kiedy wracałam ze szkoły, babcia zawsze mówiła, że dzwoniłaś. Że przesyłasz pozdrowienia i że niedługo przyjedziesz. Ja, głupia, wierzyłam. Ale ty nigdy nie dzwoniłaś. W końcu zrozumiałam, że babcia kłamie. Chciała, żebym myślała, że pamiętasz o mnie. Udawałam, że wierzę, by jej nie robić przykrości. Tak przez lata oszukiwałyśmy siebie nawzajem.”

„W szkole kłamałam koleżankom, że dzwoniłaś, gratulowałaś i przysłałaś pieniądze na prezent. Że zarabiasz na mieszkanie i w końcu po mnie przyjedziesz. I sama w to wierzyłam. Zbyt bolesna była prawda, że po prostu mnie zostawiłaś iWanda odwróciła się, zasłaniając twarz dłonią, bo łzy wreszcie przestały być posłuszne i popłynęły po policzkach, a tam, w głębi serca, zostało tylko puste miejsce, którego nigdy nie wypełni nic, nawet przebaczenie.