„Nie, ja bym tak nie mogła. Człowiek robi się z niego warzywo, można się załamać z chorymi leżącymi!…

Ojej, ja bym tak nie mogła. Człowiek robi się warzywem. Można zwariować z tymi leżącymi chorymi! Trzeba ich oddawać do specjalnych ośrodków! I nie patrz tak na mnie! Co się rozczulasz? Przecież zwierzęta się usypia. I nic. A my tacy litościwi jesteśmy. Słyszałam, że w jakimś kraju starszych wynoszą na górę, daleko i tam zostawiają. A jeszcze… chciała ciągnąć dalej Antonina, lecz Jadwiga przerwała jej słowami:
Tonka, wstydź się choć trochę! Przecież to nasza mama! Jaka góra? Zwariowałaś całkiem?
Po pierwsze, to nie nasza mama, a wasza. To matka mojego męża. Zgódź się, że to istotna różnica. Po drugie, nawet gdyby była moja, też bym się jej pozbyła, gdyby stała się taka. Jadwinia, dziećmi się opiekować to co innego. Słodkie są! Ale jak dorosły staje się bezradny? Śmierdzi, przepraszam! I już nadziei nie ma! A właśnie, miałam zapytać. Co z jej mieszkaniem, skoro ją do siebie zabrałaś? Mieszkanie stoi, pustoszeje. Uważam, że trzeba je sprzedać, zanim ceny spadną. Przecież Wojtkowi na studia trzeba, a Piotrek się żeni. Tak naprawdę bardziej nam się to mieszkanie przyda. Ty urodziłaś córkę późno, zanim ona dorośnie? Mogłabyś przecież po ludzku zrezygnować na rzecz brata i… Antonina nie dokończyła.
Jadzia! Jadziu, gdzie jesteś, córciu? doleciało z pokoju.
Idź już, Tonka. Mama się obudziła Jadwiga zaczęła popychać krewną do drzwi.

Głowę miała ciężką, mama źle się czuła i od trzech dni nie spała. Ale przemknęło przez myśl: „A jeśli usłyszała tę rozmowę? Jakież to okrutne!” Weszła do pokoju. Musi otworzyć okno. Zapach duszny, ciężki. Ale mama ciągle zmarznięta. Owija ją szalem. Na odgłos kroków mama się obraca. Podnosi się trochę na łóżku. Włosy poprawia. Jadwiga patrzy na jej dłonie. Spracowane, duże jak łopaty, a dłoń drobna. Żyłki biegną misternym wzorem. Przebiera coś w palcach. Oczy patrzą bezradnie w jeden punkt. Nie widzi już. Słyszała, że na jedno oko czasem może wrócić jakiś procent wzroku, ale Jadwiga już nie wierzy. Podchodzi, jak zawsze zmienia pościel, pielęgnuje mamę. Karmi ją. Mama zwija się w kłębek i zasypia. A Jadwiga pędzi do lekarza. Pytać, radzić się. W głowie ma watę, najchętniej by uciekła od wszystkiego.

Długo się skarży. Że nie ma poprawy, że ciężko. Lekarz, dystyngowany, z bródką, wypisuje coś prędko, przed gabinetem tłum. Podnosi na Jadwigę zmęczone oczy.
To pewnie przez tę pracę… Dużo macie zamilkła nagle.
Starcza. Lekarzy za mało. Wie pani, gdybym miał jedno lekarstwo, które bym mógł wszystkim rozdawać, to i kolejek, i chorych mniej by było uśmiechnął się lekko.
Jakie lekarstwo? Da się je zdobyć? zapytała z nadzieją Jadwiga.
Młodość. Dlaczego pani tak posmutniała? Tak to jest. Zmęczona pani, skarży się. Wszystko jasne. Ale czy pani mama się skarżyła? Chorowała pani w dzieciństwie? Ona wtedy do pani nocami wstawała? zdjął okulary lekarz.

Och, Jadwiga westchnęła. Pamięć podsuwała obrazy. Ośmioletnia, z gorączką. Mama bierze ją na ręce, choć jej ciężko. Przynosi herbatę z cytryną, gdzieś zdobyła borówki. Niemal północ, a Jadwiga chce kompotu. Mama wychodzi w noc. Wraca z owocami. Nad ranem gorączka opada. Jadwiga zasypia, a mama idzie do pracy. Zawsze pracowała na dwie-trzy zmiany, by jej niczego nie zabrakło.

Kiedyś w grudniu stały przed sklepem. Była tam suknia. Srebrna, błyszcząca. Mama patrzyła na nią zachwycona. Potem odwróciła się, pogłaskała Jadwigę po policzku i poszły dalej, kupić jej płaszczyk, buciki. Sobie mama nic nie kupiła. Był tort piękny, biało-różowy. Mały, ale w okresie niedoboru taki tort był jak bajka. Jadwiga niemal cały zjadła sama. Mamie zostało tylko trochę kremu z wierzchu. Spojrzała na mamę z wyrzutami, a ona ją przytuliła, mówiąc: „Nic, córeczko, jeszcze będziesz miała tort”.

Dzieci dorastają i zapominają, ile sił i zdrowia rodzice im dawali. Była pani kiedyś bezsilna, mała? A teraz pani mama taka się stała. I co, co pani zamierza? głos lekarza zabrzmiał metalicznie.

Nic… Po prostu… Porozmawiam z rodziną, zrobię jak radzicie. Przepraszam, że tak, przyjdę jeszcze później! Jadwiga wybiegła z gabinetu.

Paliły ją policzki. Co ona robi? Jak to tak, nie będzie mamy? Nie, nie może. Ona

Nie wytrzyma bez niej. Choć sama już dorosła, córka rośnie. Ale tylko mama. To wszystko! Ile razy Jadwiga płakała, wtulona w jej kolana. Kiedy coś się działo, ściskała zęby, wytrzymywała, ale w myślach jedno: Wytrzymam, to się zaraz skończy. Wrócę do domu, do mamy. Pocieszy mnie, doradzi. Zadzwonił telefon. Jacek, brat.

Czego chcesz? Tonka już była. Mieszkanie wam? Zabierajcie, mam już dosyć waszych kłótni o metry. Mama cię tak kocha! Ciągle się martwi. Pyta o Jacka. A pamiętasz, jak chorowałeś trzy miesiące? Kto się tobą opiekował? Mama! Ona nas sama wychowała rzuciła słuchawką.

Chodziła po kałużach, nie czuła nic. Łzy spływały po twarzy. Doszła do sklepu. Weszła. Patrzy suknia! Podobna do tamtej. Jadwiga podbiegła do manekina.
Została już tylko w tym rozmiarze. Potrzebuje pani większej, ta nie wejdzie szepnęła sprzedawczyni.
Wiem. Proszę zapakować. Nie dla mnie. Dla mamy. Moi rodzice to chudzinki. Na mnie i tak nie wejdzie Jadwiga otarła nos.

Dziewczyna tylko mrugała. Suknia była taka piękna. No i co z tego? Zaraz pójdzie do domu. Ustroi mamę. Po drodze kupiła tort. Taki sam, jak z dzieciństwa. Biało-różowy. Mama go nie zobaczy. Ale powie jej, jaki jest piękny.

Po schodach biegła trzy na raz. Otworzyła drzwi. Słyszy, jak córka śpiewa. Wchodzi do pokoju. Tam Terenia siedzi przy babci, głaszcze ją po głowie, śpiewa piosenkę. A babcia się uśmiecha.
Jadziunia przyszła. Idź, córeczko. Odpocznij. Przemęczona jesteś, moja złota. Tylko cię zamęczyłam mama wyciągnęła rękę, potrząsa głową, próbując zgadnąć, gdzie stoi Jadwiga.

Miało się w gardle gniot. Oddychać nie mogła. Przecież każdy dostaje próby. Nie każdy jednak umie przez nie przejść. A ona, Jadwiga o mało co nie uciekła.

Mamusiu! podeszła, wtuliła się w jej dłonie.

To jest właśnie to. Póki żyją rodzice, jesteśmy dziećmi. Brak ich sieroty. Nieważne, ile masz lat. 10, 20, 30, 40, 50, 60 zawsze będzie potrzeba mamy.

Mamusiu. Kupiłam ci sukienkę. Taką, jak wtedy, w witrynie. Srebrzystą. I tort. Zaraz cię ubierzemy, napijemy się herbaty. Będziesz moją królową! Jadwiga zaczęła rozczesywać mamie włosy.

Mama dotykała sukienki, uśmiechała się nieśmiało. Ubrały ją razem. Jadwiga ułożyła włosy, Terenia przyniosła perfumy i pomalowała babci usta. Wstawiła też czajnik.

Piły herbatę, wspominały. Jadwiga patrzyła na mamę, myśląc: jaka ona piękna! Twarz pogodna, dobra. Takich już mało. Odchodzą wraz z całym tym pokoleniem. Choćby jak źle i ciężko było ani słowa skargi, ani jęku. Wtedy stuk w drzwi. Otworzyły. Na progu brat, Jacek. Kwiaty w jednej ręce, ananas w drugiej.
Po co ci ten ananas, Jacek? zdziwiła się Jadwiga.
A bo kiedyś mama mówiła, że by zjadła. Nie było wtedy pieniędzy. Teraz już mogę kupić. Chcesz, to codziennie będę przynosił. Przepraszam cię, Jadwiga, nie patrz na Tonkę. Taka już jest. Niech mama żyje długo. Metrów mi nie trzeba. Jak wydobrzeje, to do siebie zabiorę. Tak samo będziemy chodzić na ciasto! odpowiedział Jacek.

Wszedł do pokoju. Zachwycał się sukienką mamy, a ona się śmiała, zmieszana. Jakby nigdy nie była chora.

Dni Jadwigi popłynęły inaczej. Wyobrażała sobie do bólu, do łez, co by było, gdyby nie było mamy. Teraz walczyła o każdy jej dzień na ziemi, z całych sił.

Bałam się strasznie, że wejdę a mamy już nie będzie. Stała się jak dziecko kąpałam ją, czesałam. Szeptałam: Tylko żyj! W jakimkolwiek stanie. Bylebyś była blisko! mówiła rodzinie.

Wygoniła z domu chłód beznadziei i żalu. Częściej się uśmiechała. Opowiadała mamie zabawne historie. Mówiła, że niedługo stanie na nogi. Każdy dzień był jak małe święto. Czasem z Teresą nadmuchiwały balony i wieszały je w pokoju, czasem śpiewały karaoke. Mama kochała piosenki! Sama miała piękny mocny głos i zaczęła im wtórować.
Jadziu, masz coś żółtego na sobie, prawda? zapytała kiedyś mama.
Jadwiga upuściła ścierkę. Miała na sobie żółtą sukienkę w drobne kwiatuszki.
Mamo, zaczynasz widzieć, Boże, co za szczęście! Mamusiu! rzuciła się jej na szyję.

Powoli, najpierw wzdłuż ściany, mama zaczęła chodzić. I nie było dla Jadwigi większej radości. Oczywiście nie wypuściła jej do jej mieszkania. Niech będą razem. Obok. Na wszelki wypadek.
Będą tu mieszkać trzy dziewczyny. Ja, Ty i Teresa. Tyle jeszcze zostało do zrobienia! Przecież obiecałaś mnie nauczyć piec, foremki do chleba czekają. A mi zawsze pierogi przypalają się w piekarniku. Gotuję świetnie, a z pieczeniem coś mi nie wychodzi. Jacek obiecał przyjść całowała mamę Jadwiga.

Brat przyszedł. Duży chłop, dwa metry wzrostu. Silny. Mama żartowała, nazywając go misiem. Wyniósł mamę na dwór, posadził na ławce, sam usiadł obok. Jadwiga zachwycała się mamą w nowym płaszczyku, ślicznej czapeczce. Jak laleczka.

I po raz pierwszy poczuła spokój. Jeden krok, drugi. Wszystko da się naprawić, osiągnąć. Tylko żyj, mamusiu. Tylko słyszeć Twój głos. Codziennie. Bo w Tobie jest siła. Bez Ciebie zwiędnę, jak kwiat bez słońca. W matkach cały światło i ciepło.

Czego tu życzyć? Nich serca matek biją zawsze. Więcej troski i niespodzianek od dzieci. Bukiecik kwiatów na szary dzień, nowa sukienka, choćby nie było gdzie jej nosić. Ale każda kobieta się nim ucieszy, zawsze. Flakon perfum.

I te najważniejsze słowa, które trzeba mówić, póki można:
Kocham Cię, mamusiu. Tylko bądź zawsze, mamusiu! Jesteś najlepsza na świecie!