Nie czekaliśmy Nasz z Małgosią ojciec wyjechał na zarobek, zaginął, gdy byłem w piątej klasie, a siostra w pierwszej. Wcześniej po prostu znikał na miesiące, nigdy nie był mężem mamy – był wolnym ptakiem, jeździł po Polsce, wracał kiedy i jak chciał, zawsze z pieniędzmi i prezentami. Mama go kochała bez granic, znosiła wszystko. – Włodku, wracaj szybko – prosiła. – Oj, skończ to, czekaj na prezenty – odpowiadał beztrosko i znikał. Podczas jego nieobecności opiekował się nami brat ojca – wujek Kolek, nigdy się nie narzucał, po prostu był zawsze, gdy potrzebowaliśmy pomocy. – Jak tam, Taśka? Małe zdrowe? – pytał, gdy przychodził. – Hura, wujek Kolek! – krzyczałem i rzucałem mu się na szyję. Jak dla mnie, on mógłby być moim ojcem. Po weekendach zabierał nas z Małgosią na spacery, mama odpoczywała, czasem wychodziła z nami, częściej zostawała, rozmyślając o swoim losie. Gdy podrosłem, wujek kupił i zamontował w korytarzu drabinki i sprzęt gimnastyczny. Ojca nie było już prawie pół roku. Kończyłem montaż, Małgosia obserwowała sprawne ruchy wujka. – Wujku, czemu się nie ożenisz? Każda by Cię chciała – zagadnęła Małgosia z życiową mądrością podpatrzoną u mamy. – Nie trafiła się odpowiednia, jak się trafi, to się ożenię – odpowiadał spokojnie. – No a dzieci własnych nie chcesz? – Was mi wystarczy, chcecie się mnie pozbyć? – puszczał oko. – Ja tam się cieszę, że przychodzisz – zapewniła siostra. Wieczorem spytałem ją, czemu zaczepia wujka – żeby się nie obraził i nie przestał wpadać. – Tata przecież prezenty przywozi… – wzdychała Małgosia. – Kupili cię za prezenty, a te sprzęty dużo kosztują! – Ja jednak wolę sukienki i lalki niż twoje drabinki… Tata już nie wrócił. Pewnego razu wujek zamknął się z mamą w kuchni, tłumaczył coś, ona płakała. – Taśka, nie płacz, nie zostawię was – mówił. – A ty przecież wiesz, jaki on był… Mama wyła z rozpaczy. Wujek Kolek pomagał jak dawniej, pewnego dnia otwarcie porozmawiał z mamą o swoich uczuciach: – Koluś, ja nie jestem Ci potrzebna, Ty zasługujesz na szczęście – płakała. – Sam wiem, kto mi potrzebny – upierał się wujek. – A co, jeśli on wróci? – I tak będę go czekać. Kocham go, Kolek! Nic nie poradzę. Zamieszkał u nas, mama urodziła mu syna, Wadka, byli szczęśliwi. Wzięli ślub, wszystko się ułożyło. Skończyłem szkołę bez trójek i dostałem się na studia. Mama błyszczała z dumy: – Będziemy mieli naukowca w rodzinie, Koluś! – A my to co? Też nie jemy grzybków palcami – żartował wujek. Wadek rozrabiał, Kolek przywołał go do porządku, a my się śmialiśmy. Nagle ktoś zadzwonił do drzwi. Mama otworzyła, cofnęła się, w progu stanął ojciec. Zapanowała cisza. Ojciec rozejrzał się: – Czemu tak stoicie? Bawcie się dalej. Wadek podszedł do ojca, ten nie zwrócił na niego uwagi, mama objęła synka jak tarczę, wujek się podniósł. – Gdzie idziesz? – spytała mama. – Muszę przewietrzyć się – wyszedł, omijając brata. Chciałem wyjść za nim, Małgosia ze mną, ale ojciec zaproponował jej modne ubrania, a ona nawet na niego nie spojrzała. Małgosia wyszła szukać wujka, ja zostałem pod drzwiami, słuchając: – Taśka, wyszłaś za Koleka? – szydził ojciec. Mama milczała. – Taśka, wróciłem, co się stało, czekaliście na mnie – przekonywał. Usłyszałem szamotaninę, płacz Wadką. – Idź już, Władek… Wyjdź stąd. – Taśka, co Ty gadasz? – Powiedziałam! Nikt tu na Ciebie nie czekał. – Kłamiesz. Po oczach widzę. – Już powiedziałam – zakończyła mama. Ojciec wyszedł, zobaczył mnie: – Podsłuchujesz? Daleko zajdziesz. Ale nie obchodziło mnie, co myśli. Mama uspokajała Wadką, poprawiała fryzurę, nakrywała do stołu – jak Juliusz Cezar. – Uff, prawie nam święto zepsuł, co? – uśmiechnęła się krzywo. – Chodźcie już. Wyszłem przed dom. Małgosia z wujkiem siedzieli w parku, objęła go mocno, jakby nie chciała go puścić. Przeszedłem obok ławki, spojrzałem na Koli zatroskaną twarz: – Tato, nie siedź tu, chodź do domu. Mama woła. Wujkowi zadrżały ręce, Małgosia położyła na nich swoje dłonie: – Chodź, tato, naprawdę. Poszliśmy. Mieliśmy przecież święto, skończyłem szkołę.

Nie spodziewaliśmy się

Nasz tata z Martą wyjechał kiedyś na zarobek gdzieś daleko, bo wiadomo, za granicą to i złotówki lepiej płacą. Ale przepadł. Ja byłem wtedy w piątej klasie, a siostra w pierwszej. No, całkiem jakby zapadł się pod ziemię. Wcześniej znikał tylko na parę miesięcy naraz niezbyt solidna sprawa. Rodzicami na papierze nigdy nie byli, mama była zakochana po uszy, ale tata był wolnym ptakiem, co to mu nigdzie długo nie wygodnie. Jeździł po Polsce, raz do Warszawy, raz pod Poznań, a czasem i do Gdańska się zapuścił. Wracał kiedy chciał, ale zawsze z prezentami i z wypchaną portmonetką. Mama znosiła te harce, bo go kochała bardziej niż pierogi z kapustą.

Włodek, wróć szybciej, co? prosiła.
No daj spokój, Halinka, nie rób dramatu. Będą prezenty, czekaj!

Całował ją na odlew i znikał. Jak go nie było, pilnował nas brat taty, wujek Kazik. Chyba mama mu się podobała chociaż nigdy nie dał po sobie poznać. Specjalnym słówkiem nie rzucił, dodatkowych czułości nie było. Ale zawsze można było na niego liczyć.

No i co tam, Halinka? zagadywał Kazik. Dzieciaki grzeczne?
Hurra! Wujek Kazik! darłem się, pędząc go wyściskać.
Kazik mocno i krótko mnie przytulał.
Szczerze? Z nim by się lepiej żyło niż z tatą.

W weekendy zabierał nas z Martą na spacery mama wtedy odsapnęła. Czasem szła z nami, czasem wolała posiedzieć na tapczanie, rozmyślając o swojej babskiej doli.

Jak już podrosłem, Kazik przytachał do domu drabinkę gimnastyczną i wsadził ją w korytarzu prawdziwa inwestycja, jak na piętrówce w Łodzi! Ojca nie było już pół roku, ja dzielnie pomagałem przy wkręcaniu śrub. Marta sterczała z boku, patrząc jak wujek montuje drążek, linę i kółka.
Wujku, a czemu się nie ożeniłeś? zagaiła Marta, udając dorosłą. Przecież z takimi złotymi rękami każda by cię chciała!
Babska mądrość prosto z podsłuchanych maminych pogaduszek.

Nie trafiła mi się taka, Marta. Trafi się, to się żenię.

A dzieci mieć nie chcesz?

Marta rozłożyła śmiesznie ręce. Kazik odłożył śrubokręt, spojrzał poważnie:
Na razie wy wystarczacie. Chcesz się mnie pozbyć, czy jak?
Marta nie była głupia.

Ja?! wybałuszyła oczy. Wujku, ja cię zawsze mile widzę.

Potem, wieczorem, pytam Martę:
Czego go tak podpuszczasz? Obrazi się i przestanie przychodzić
A tata prezenty zawsze przywozi rozmarzyła się siostra. Pewnie już niedługo wróci…
O, durna. Kupił cię za sukienki. Wiesz ile ta drabinka kosztuje?
A mnie tam nie obchodzi. Ja chcę sukienki i lalki! Nie będę się na twojej drabince wyginać jak małpa!

Ale tata nie wrócił. Czekała na darmo. Pewnego dnia Kazik zamknął się z mamą w kuchni, coś tłumaczy, a mama łka.

Halinka, nie płacz. Nie zostawię was. Znasz go przecież… On zawsze szuka słodkiego życia i miękkiego łóżka…
A mama wyła jak syreny pod wiaduktem na Trakcie Królewskim. A potem długo szlochała.

Kazik dalej pomagał, sprzątał, wychodził z dzieciakami. W końcu się odważył pogadał z mamą o uczuciach, a ja, jak typowy Polak, podsłuchałem pod drzwiami.

Kazio, ja nie dla ciebie, wiesz? Jesteś dobrym facetem, powinieneś mieć szczęście. Prawdziwe! tłumaczyła mama.
Sama wiem najlepiej, kto mi potrzebny zawziął się Kazik.
A jeśli on wróci?
Kazik milczał.
I tak go będę czekać. Kocham go! Nie poradzę nic. Jeśli naprawdę chcesz, żeby taka ci była potrzebna… Bez serca.

Cudem powstrzymałem się od wykrzyczenia mamie, że jest głupia. Co ją podkusiło, żeby tak kochać i czekać? Szkoda gadać.

No i żyliśmy dalej. Marta była cała w tatę gdzie coś sypną, tam się klei. Trudno ją winić. Sama rozkminiła w końcu, że prezenty od taty się nie pojawią. A Kazik próbował jak mógł. Mama urodziła mu synka, Władka. Kazik był w siódmym niebie święto radości w tym polskim domu. Wzięli ślub w urzędzie, zaczęło być regularnie.

Szkołę skończyłem bez pały, miałem szansę dostać się na studia na państwowy koszt. Mama była dumna jak paw.
U nas w rodzinie uczony będzie, co, Kaziu?
My to, Halinka, nie byle kto. Też nie jemy barszczu łychą!
Oj tam, nie przesadzajcie! rumieniłem się i machałem ręką. Dolejcie mi raczej szampana, spróbować!
A co, pierwszy raz pijesz? fuknęła Marta, a ja posłałem jej spojrzenie, co by strach napędzić.

Władek rozrabiał, wdrapując się komu popadnie na kolana, zamierzał roznieść stół. Kazik go złapał i posadził na siebie.
Chłopak, zachowuj się. Już nie jesteś bobasem!
Władek od razu złapał łyżkę, przyłożył do nosa, zezując. Cała rodzina śmiech.

Dzwonią chyba do drzwi? nastawiła uszu Marta.
Mama otworzyła, zrobiła obrót na pięcie i wycofała się. I oto w progu tata. Zapanowała cisza. Rozejrzał się i rzucił:
No co wy tak? Zabawa trwa!

Nikt nic nie mówi. Władek zsunął się z Kazika, ruszył ku nowemu wujkowi. Tata go zignorował, mama chwyciła Władka, jakby z dziecka robiła tarczę. Kazik wstał, zachwiał się.
Dokąd idziesz? spytała mama głosem nie swoim.
Muszę się przewietrzyć.
I wyszedł, omijając brata ramieniem. Ja zebrałem się za nim ruszyć. A Marta za mną.

Córuś, patrz co ci ciuchów modnych przywiozłem! rzucił tata.
Ku memu zaskoczeniu, Marta nawet nie spojrzała. Dopadła mnie w korytarzu, szepcząc:
Ja pobiegnę za nim. Ty podsłuchaj, co się dzieje.
Ale…
Denek! Ty jesteś mistrzem podsłuchiwania!

Ech, rację miała. Prawie jak szpieg. Marta wybiegła za Kazikiem, ja zostałem pod drzwiami, z duszą na ramieniu mama w końcu doczekała się tego skończonego uczucia. Co teraz z nami będzie?

Halina, co? Za Kazika się wydałaś? zapytał tata z przekąsem.
Mama milczała.
Halina, było minęło! Każdy kiedyś błądzi. Ja wróciłem!
Coś zaszumiało, potem dźwięk plaskacza i wrzask przestraszonego Władka.

Won stąd, Włodek… na pole!
Halina, co ty!
Powiedziałam wynocha. Nikt cię tu nie wyczekiwał.
Kłamiesz. Widzę po oczach oczy nie kłamią.
A ja już powiedziałam zakończyła mama.

Tata wyszedł, zobaczył mnie w korytarzu.
Podsłuchujesz? No, no. Daleko zajdziesz.
Ale szczerze? Miałem to gdzieś. Wpadłem do pokoju, myśląc, że mama będzie się zadręczać. Ale ona ogarniała Władka, poprawiała fryzurę i zbierała ze stołu jednocześnie jak jakaś polska wersja Juliusza Cezara.

Uff. Mało nam nie zepsuł imprezy, co? Mama uśmiechnęła się lekko krzywo. No to gdzie się wszyscy pochowali?

Władek już nie pamiętał, że mama się wykrzykiwała. Bez przeszkód przesuwał krzesło.

Wyszedłem na ulicę. Marta z Kazikiem na ławce w parku, przytulona do niego, głowę wtuliła, jakby się bała, że jak puści, on zniknie jak tata. Podszedłem, spojrzałem chciałem to powiedzieć od dawna. Obszedłem ławkę, patrzę na Kazika:
Tato, nie siedź tu. Chodź do domu. Mama woła.

Kazikowi ręce się zatrzęsły. Marta zaraz położyła swoje na jego. Oderwała głowę, spojrzała prosto:
Prawda, chodź, tato?

Poszliśmy. Jakby nie patrzeć, mieliśmy święto ukończyłem szkołę.