Na żywca… W tej polskiej rodzinie każdy żył osobno. Tata, pan Aleksander, oprócz żony miał ukochaną – bywało, że nie zawsze tę samą. Mama, pani Eugenia, domyślając się zdrad, również nie była wzorem moralności – lubiła spędzać czas z żonatym kolegą z pracy. Dwaj synowie, Bartek i Denis, byli pozostawieni sami sobie, bo wychowaniem ich nikt specjalnie się nie interesował – według mamy to szkoła była od wychowywania dzieci. Cała rodzina spotykała się razem tylko w niedzielę przy stole w kuchni, by szybko i w milczeniu zjeść obiad, po czym każdy wracał do swoich spraw. Tak mogliby trwać dalej w swoim pogubionym, grzesznym, choć słodkim świecie, gdyby nie wydarzyła się tragedia… Denis, mając dwanaście lat, pierwszy raz poszedł z tatą do garażu pomóc przy samochodzie. Podczas gdy chłopiec oglądał narzędzia, tata na chwilę wyszedł do znajomych mechaników. Nagle z garażu buchnął czarny dym, pojawiły się płomienie – okazało się, że Denis przypadkiem upuścił włączoną lutlampę na kanister z benzyną. Ludzie zamarli w bezsilności. Ojciec, oblany wiadrem wody, rzucił się w ogień po syna. Wybiegł po chwili z poparzonym Denisem na rękach – żywym, lecz niemal całym pokrytym oparzeniami, tylko twarz została nietknięta, bo Denis zakrył ją dłońmi. Chłopca od razu odwieziono do szpitala i po godzinach agonii usłyszeli od lekarza: „Robimy wszystko, ale szansa na przeżycie to jeden na milion. Jeśli Denis będzie miał wolę życia – może stanie się cud”. Aleksander i Eugenia pobiegli w ulewie do pobliskiego kościoła. Po raz pierwszy w życiu padli na kolana przed ołtarzem św. Mikołaja i błagali o ocalenie syna. Obiecali zerwać z każdym grzechem, wszystkie zdrady i kłamstwa zostały odrzucone i wymazane. Rano zadzwonił lekarz: Denis wybudził się ze śpiączki. Rodzice byli przy nim, gdy z trudem wyszeptał: „Mama, tata, proszę, nie rozstawajcie się…” Od tego czasu chłopiec powoli wracał do zdrowia. Sprzedano działkę, wszystko, co się dało, by go ratować. Rodzina wreszcie się zjednoczyła w obliczu nieszczęścia. Minął rok. Denis trafił do ośrodka rehabilitacyjnego. Tam zaprzyjaźnił się z rówieśniczką Marysią, która jak on ucierpiała w pożarze, lecz u niej poparzone było tylko twarz. Denis pokochał Marysię za jej mądrość i wrażliwość – razem pokonywali lęki, wspierali się, a w końcu… wzięli skromny ślub. Doczekali się dwójki dzieci: córki Szarlotki i syna Eugeniusza. Gdy wydawało się, że wreszcie mogą odetchnąć, Aleksander i Eugenia postanowili się rozstać. Wszystko, co przeszli razem z Denisem, tak ich wyczerpało, że nie potrafili już być razem. Eugenia wyjechała do siostry na wieś, przed wyjazdem jeszcze raz poszła po błogosławieństwo do proboszcza księdza Sergiusza, który powtarzał: – Ale dziękuj raczej Bogu, Eugenio! Małżeństwo to jedność – wracaj, kiedy odpoczniesz, samotność też czasem jest potrzebna duszy… Aleksander został sam w pustym mieszkaniu. Synowie z rodzinami mieszkali osobno. Byli małżonkowie nawet wnuków odwiedzali na zmianę, starannie się omijając. I tak każdemu wreszcie zrobiło się… wygodnie.

NA ŻYWO, JAK WE ŚNIE

W tej rodzinie każdy toczył swoje życie po własnych torach, jakby śnili ten sam osobny sen, splatany mgłą i niedopowiedzeniem.

Ojciec Marcin miał, oprócz żony, ukochane kobiety czasem różne, czasem wracające jak echa zletnich burz. Mama Elwira czując przez mgłę zdrady męża również stąpała na chwiejnym gruncie moralności, skrywając się w ramionach żonatego kolegi z pracy. Dwóch synów, Aleksy i Wiktor, pozostawionych sobie, błąkało się po świecie myśli jak topole w jesiennym wietrze, zupełnie dzikie. Wychowanie? Ich matka mawiała, że to szkoła ma odpowiadać za młodzież, nie ona.

Spotykali się w kuchni w niedzielne południa, siadając przy stole po to tylko, by szybko, w milczeniu, zjeść żurek i pobiec za własnymi marzeniami. Tak żyli, zatopieni w słodkim, wygodnym grzechu, aż nadszedł dzień, gdy coś się wydarzyło, czego nie dało się już odkręcić.

…Kiedy młodszy syn, Wiktor, miał dwanaście lat, ojciec Marcin postanowił zabrać go do garażu był to prezent, a zarazem inicjacja. Wiktor, wpatrzony z fascynacją w narzędzia, nie zauważył, gdy Marcin wyszedł do swoich znajomych miłośników aut, którzy majstrowali przy samochodach na podwórzu.

I wtem, jakby z innej rzeczywistości, z garażu Marcina wynurzyły się kłęby czarnego dymu. Płomienie zaczęły tańczyć, szybkie jak kozaki na wiejskim weselu. Nikt nie zrozumiał, co się dzieje. (Dopiero później wyszło na jaw, że Wiktor przez przypadek zrzucił zapaloną lampę lutowniczą na bańkę z benzyną.) Ludzie zamarli w bezruchu, nie śmiali się poruszyć. Ogień wzbił się w górę. Ktoś oblał Marcina wodą, a ten rzucił się do środka.

Wszystko działo się jak we śnie. Marcin, wyskakując z krwiożerczego żaru, niósł w ramionach Wiktora syn był bezwładny, cały poparzony, tylko twarz, jakby odcięta od rzeczywistości, została nienaruszona. (Mówią, że zasłonił ją dłońmi.) Ubrania były spalone do cna.

Ktoś już dzwonił po straż pożarną i pogotowie. Wiktora zawieźli do szpitala. Jeszcze żył i ten fakt sam w sobie wydawał się cudem.

Lekarze natychmiast wzięli go na stół operacyjny. Po długich godzinach, jak otchłań bez brzegu, wyszedł do Elwiry i Marcina chirurg i powiedział sucho: Robimy wszystko, co ludzkie i nieludzkie. Chłopak jest w śpiączce, szansa to jeden na milion. Medycyna tu bezsilna. Jeśli Wiktor zapragnie żyć bardziej niż wszystko stanie się cud. Trzymajcie się.

Nie myśląc, wybiegli w deszcz, który uderzał jak niebiańskie łzy. Marcin i Elwira nie zważali na mokre ubrania, na tłum czy koślawe kałuże. Biegli do kościoła.

Przemoknięci, pierwszy raz przekroczyli próg świątyni. Było cicho, dzwoniło światło w witrażach jak długi sen. Zauważyli proboszcza, przycupnęli nieśmiało.

Proszę księdza, nasz syn umiera! Co robić? zapłakana Elwira zdołała tylko tyle.

Dzieci, nazywam się ksiądz Bernard. Cóż za los… Zgrzeszyliście mocno? odparł stanowczo duchowny.

Chyba nie. Nikogośmy nie skrzywdzili Marcin spuścił wzrok, czując palący wzrok księdza Bernarda.

A po co zabiliście swoją miłość? Leży martwa pod waszymi nogami! Między mężem a żoną, mówi się, nitka się nie przeciśnie, a u was i belkę można by położyć, nie zahaczy nikogo… Ludzie, ludzie…

Módlcie się gorliwie do świętego Mikołaja za zdrowie waszego Wiktora! Zapamiętajcie wszystko w rękach Boga. Nie narzekajcie na los, Bóg czasem prowadzi twardą lekcję. Inaczej nie zrozumiecie! Lekarstwa na duszę szukajcie w miłości… Wszystko tylko przez nią się ratuje!

Elwira i Marcin stali na marmurowej posadzce, mokrzy od deszczu i łez, wysłuchując bolesnych słów czuli się jak dwa osmalone łabędzie, które zabłądziły we mglistym poranku.

Proboszcz wskazał na ikonę świętego Mikołaja Cudotwórcy.

Padli na kolana. Modlili się żarliwie, płakali, przysięgali, składali obietnice… Z wszystkimi romansami i półcieniami przeszłości rozprawili się raz na zawsze. Zaczęli życie składać na nowo, literka po literce, nitka po nitce.

Nazajutrz zadzwonił lekarz z dobrymi wieściami. Wiktor się obudził.

Już tego ranka Elwira i Marcin siedzieli przy łóżku syna. Wiktor otworzył oczy chciał się uśmiechnąć, ale uśmiech zamienił się w cień bólu. Jego twarz była maską nieskończonego cierpienia.

Mamo, tato, proszę was, nie rozstawajcie się wyszeptał chłopiec.

Synku, dlaczego tak uważasz? Przecież jesteśmy razem Elwira pogładziła go delikatnie po ręce. Wiktor skrzywił się z bólu, syknął cicho. Mama cofnęła się prędko.

Ja to zobaczyłem, w moim śnie! Moje dzieci będą nosić wasze imiona mówił jeszcze.

Rodzice spojrzeli na siebie porozumiewawczo sądzili, że syn błądzi po obłokach gorączki. Dzieci? On ledwie palcem rusza, ledwie żyje! Najpierw musi wyzdrowieć i to już będzie cud!

Od tej pory Wiktor wyraźnie wracał do życia. Rodzina przestawiła wszystkie zegary po to, by tkać z dnia na dzień nici nadziei. Marcin i Elwira sprzedali ogródek działkowy. Garaż i auto spłonęły doszczętnie nie było już czego ratować. Ale najważniejsze syn ocalał. Dziadkowie, babcie wszyscy pomagali, jak umieli.

Wokół nieszczęścia rodzina zjednoczyła się wreszcie pierwszy raz w życiu. Nawet najdłuższy sen się kończy.

Minął rok.

Wiktor był w ośrodku rehabilitacyjnym. Już chodził, sam się obsługiwał.

Tam zaprzyjaźnił się z dziewczynką o imieniu Bronisława tak, to polskie imię jak żadne inne, stare i silne. Byli równolatkami. Bronia, jak i Wiktor, była ofiarą pożaru, ale ogień pocałował tylko jej twarz.

Po kilku operacjach wstydziła się siebie, nie lubiła patrzeć w lustro bała się swojego odbicia.

Wiktor okazał Bronisławie niezwykłą czułość. Była jak promień zimowego słońca. Przyciągała go swoją mądrością starszej duszy, przybraną w bezbronność dziecka. Chciało się ją chronić.

Każdą wolną chwilę spędzali razem. Rozumieli się bez słów, bo oboje znali ból, rozpacz, lekarstwa o gorzkim smaku na języku, białe fartuchy i ukłucia igieł. Mieli swoje ulubione tematy, o których nie mogli się nagadać.

Czas płynął powoli i dziwnie…

Wiktor i Bronisława pobrali się. Skromnie, po polsku, tylko najbliżsi, obrus w kratkę, kawałek sernika i długie „Sto lat”. Urodziła im się córeczka, Stanisława, a trzy lata później synek Nikodem.

I tylko wtedy, gdy wszyscy schronili się już pod wspólnym dachem szczęścia, Marcin i Elwira zdecydowali się rozstać. Byli tak wycieńczeni ostatnimi latami, że nie potrafili być już razem. Wypaleni, pragnęli znajomego spokoju oddzielnie.

Elwira wyjechała do siostry na przedmieścia Warszawy. Przed odjazdem wstąpiła do kościoła po błogosławieństwo proboszcza Bernarda, który nieraz ją pocieszał przez ostatnie lata.

Dziękuj Bogu, Elwiro poprawiał ją zawsze ksiądz Bernard.

Nie aprobował jej wyjazdu: Jeśli ci ciężko, jedź, odpocznij. Czasami samotność jest dobra dla duszy. Ale wracaj. Mąż i żona to jedno serce pouczał z ojcowskim ciepłem.

Marcin został w pustym mieszkaniu. Synowie z rodzinami żyli oddzielnie.

Byli małżonkowie odwiedzali wnuki na zmianę, unikając spotkań jak dzieci, które znają już smak kłótni i zgody i wybierają ciszę.

Można by powiedzieć, że teraz każdemu było wygodnie. Jak w śnie, po którym trudno siąść na łóżku i powiedzieć: oto jestem.