Na wakacjach z bezczelną rodziną – jak po latach ustawić granice i wreszcie postawić kropkę nad „i”

Słuchaj, muszę ci opowiedzieć, co się wydarzyło na naszym wakacyjnym wyjeździe rodzinnym pod Częstochową choć tak naprawdę w tej zapyziałej agroturystyce pod Janowem, bardziej przypominającej stodołę niż jakikolwiek hotel. Już od dwóch tygodni próbuję tam przetrwać. Dwa tygodnie w tym bajzlu! I wiesz co? Do dziś nie rozumiem, dlaczego w ogóle się zgodziliśmy.

Bo mama prosiła powiedział mój brat Paweł, parodiując mamę: Bożence należy się odpoczynek, życie ją nie rozpieszczało. Niby racja, ciocia Bożena faktycznie nie miała lekko, ale żebym ją miała nagle żałować? Nie, dzięki. Bożena od zawsze była tą biedną krewną, której każdy był coś winien.

Walcząc z walizką, która oczywiście się nie dopinała, musiałam kolanem wpychać klapę, próbując zapiąć zamek ale ręcznik plażowy i tak wyłaził.

Za ścianą, która właściwie była cienką płytą pilśniową, a nie żadną ścianą, drzeć się zaczął Patryk, sześcioletni syn ciotki Bożeny:
Nie chcę kaszy! Dajcie mi nuggetsy! wrzeszczał tak, jakby go żywcem obdzierali ze skóry.

A zaraz potem brzęk talerza i ten charakterystyczny, zrezygnowany głos Bożeny z lekko przepalonej fajkami chrypy:
No zjedz, słoneczko, łyżeczkę za mamusię Werka, skocz do sklepu, kup mu te nuggetsy, widzisz, jak się dziecko denerwuje. Ja nogi już ledwo czuję.

Stanęłam jak wryta, wciąż trzymając się walizki. Werka! Wiedziałam, że zaraz mama tam popędzi.

Paweł siedział na naszym jedynym chyboczącym się krześle, pogrążony w komórce, nawet nie próbował się pakować. Jego torba leżała nietknięta w kącie.

Słyszysz to? szepnęłam, kiwając głową w stronę ściany. Znowu mamę wygoniła.
Werka, zrób, Werka, przynieś. Zaraz mama poleci.

A daj spokój mruknął Paweł, nie odrywając wzroku od telefonu. Jutro już wracamy.

Usiadłam na łóżku, które przyjęło mnie żałosnym skrzypieniem sprężyn.
No tak, właściwie czemu się zgadzaliśmy? Bo mama prosiła, Bożenka musi odpocząć, ciężki los ma.

Bożena rzeczywiście los miała niemiły, ale żal mi jej nie było nawet odrobinę.
To ta krewna, która zawsze była biedna, której trzeba pomagać, tylko że ta pomoc nigdy się nie kończyła. Najpierw tragedia z pierwszym dzieckiem, o której w rodzinie mówiło się szeptem. Potem mąż wiecznie zaglądający do kieliszka, zaszył się i szybko odszedł.

I tak został tata nr dwa i tata nr trzy, no i te wszystkie dzieciaki w jednym pokoju w mieszkaniu po babci. Obecnie numer osiem na liście idealnych partnerów także się tam zadomowił. Bożena nie lubiła pracować, uważała, że jest stworzona do upiększania świata i cierpienia, a za tę przyjemność muszą płacić wszyscy wokół najlepiej Werka, moja mama, bo według Bożeny Werka to przecież ma złote góry.

Podeszłam do okna, z którego rozpościerał się wspaniały widok śmietniki i płot sąsiada z kurnikiem za ścianą. A wszystko to, bo mama wyskoczyła z pomysłem: Wspólne wakacje, rodzinny wyjazd, Bożenie trzeba pomóc wyjść do ludzi.

Pomóc oznaczało oczywiście, że Werka pokryła większość kosztów, robiła zakupy dla wszystkich i gotowała dla całej bandy, podczas gdy Bożena z nową koleżanką tłustawą Grażyną poznaną przy basenie, bo obie kochają nie robić nic leżały do góry brzuchem.

Pakuj się powiedziałam do Pawła. Wieczorem restauracja. Pożegnalna kolacja.

***

Oczywiście, restaurację wybrała Bożena. Stwierdziła, że ma ochotę na coś drogiego. Lokal był na rynku, stół połączyli z dwóch, żeby pomieścić całą naszą bandę.

Bożena w cekinowej sukni, która aż pękała na biodrach, siedziała na czele obok Grażyny krzykliwej baby z platynowymi włosami.
Panie kelnerze! huknęła ciotka, nie patrząc nawet w menu. Proszę nam tu przynieść to najlepsze! Szaszłyki, sałatki i karafkę tego czerwonego!

Moja mama, jak zwykle na brzegu stolika, z uśmiechem pełnym zmęczenia. Przez ten cały czas nawet przez minutę nie odpoczęła! Raz histeria Patryka, raz Bożenie coś dolega, raz Julce nudno.

Mamo, weź rybę, miałaś na nią ochotę szepnęłam ukradkiem.

Daj spokój, za drogo, rzuciła machinalnie Werka. Sałatka mi wystarczy. Niech Bożenka się naje, tyle przeszła przez ten rok

Zagotowało się we mnie. No jasne, przeżyła chyba z dziesięć żyć od tej liczby wyjątkowych mężczyzn. Obok Patryk walił łyżką w talerz.

Nakarm! domagał się, nie podnosząc oczu znad ekranu.

Bożena przerwała pogaduszki z Grażyną, złapała porcję ziemniaczanego purée i wepchnęła mu do buzi.
Mój króliczku, jedz, nabieraj sił cmokała.

Ma sześć lat nie wytrzymałam. Nie potrafi sam jeść?

Przy stole zapadła cisza. Bożena powoli zwróciła głowę.

A kto cię o zdanie pytał, droga siostrzenico? wycedziła. Sama dzieci urodź, to będziesz mądrzyć. Mój syn jest wrażliwą duszą! Potrzebuje troski.

Potrzebuje granic, a nie tabletu do obiadu. On wrzeszczy, gdy coś mu nie pasuje. Hodujecie roszczeniowca, serio powiedziałam.

O matko, słuchaj, Grażynka, popatrz, psycholożka na nas wyrosła! zaklaskała Grażyna. Polskie przysłowie mówi kury uczą jaja, a tu młoda uczy starszych.

Werka, przestań, nie psuj wieczoru, proszę mama tylko ścisnęła mi ramię.

A wieczór ciągnął się w nieskończoność Bożena i Grażyna głośno przegadywały sąsiadów i starych facetów, żaliły się na trudne kobiece życie. Julka bawiła się telefonem, obrzucając wszystkich pogardliwym wzrokiem. Patryk co chwilę piszczał o deser, więc zamówili mu największe lody.

Przynieśli rachunek, Bożena aż jęknęła teatralnie:
Matko, portfel w pokoju! Werko, zapłać, co? Oddam od razu, jak wrócimy.

Pomyślałam tylko: Niczego nie oddasz, gdy patrzyłam jak mama spokojnie wyciąga kartę. Klasyka gatunku.

***
Wróciliśmy po północy. Od razu poszłam zmyć z siebie brud tego wieczoru pod kran, choć leciała raz gorąca, raz lodowata woda. Wychodząc z łazienki usłyszałam ściszone plotki z kuchni śmiech, szepty.

Widzisz tę nadętą Zośkę? rechotała Grażyna. Krzywi się, mądrzy, palcem grozi.
Nie umie jeść samemu a co cie to obchodzi, gówniaro? Jeszcze by na wsi siedziała, gdyby nie ty, Werka, krowy pasała zamiast do restauracji chodzić!

Ludzie, ona nic nie wie o życiu, a się wymądrza. Pyszna i pusta dziewczyna!

Zatkało mnie. Czekałam, aż mama jej chociaż słownie dokopie, powie Grażyna, proszę, szanuj moja córkę!, chociaż wyjdzie z kuchni. Tymczasem usłyszałam tylko ciężki wzdech Bożeny i żałosny jęk:
Oj, Graża, masz rację, ciężka z niej dziewczyna. Wdała się w rodzinę po ojcu, tam też same takie zadzierające nosa.

Moja Alinka, to przynajmniej serca nie brakuje, a ta patrzy na nas, jakbyśmy śmieci byli. Nie mogę przy niej jeść, aż mnie mdli.

Ty, Werka, sama ją rozpuściłaś! przyklasnęła Grażyna. Trzeba było po tyłku w porę dać. Teraz królewna, matki nie szanuje. Ja bym taką to już dawno wywaliła z domu na złe drogi.

Przycisnęłam czoło do framugi. Mama milczała. Siedziała tam z nimi, piła herbatę (albo wódeczkę, sądząc po zapachu) i słuchała, jak obce kobiety mieszają mnie z błotem.

Coś we mnie pękło. Wlazłam do kuchni, drzwi przywaliły o ścianę, cisza zapadła jak w kostnicy.

Trio siedziało przy plastikowym stole, zawalonym resztkami. Bożena w swojej cekinowej sukni z dziurą pod pachą, Grażyna rozgrzana na twarzy i mama skulona jak kura.

To jestem pusta dziewczyna, tak? powiedziałam lodowatym głosem.
A ty, ciociu, to niby chodząca dobroć?

Bożena aż się zakrztusiła. Grażyna wstała jak wielki blok betonu:

Podsłuchujesz, szczeniaku? warknęła. Uszy ci się grzeją?

Nie podsłuchuję, słyszę was wszędzie, ryk niesie się po całym domu stanęłam im w drzwiach, prosto patrząc każdej w oczy. A jak podczas obiadu mama płaciła za wasz kawałek chleba, to ci się, ciociu, go lepiej przełykało, tak?

Ty niewdzięczna! ciotka wrzasnęła My do ciebie z sercem, a ty nosa zadzierasz! Do matki bym cię posłała, a ty pieniędzmi wytykasz!

Ja nie o kasę się czepiam, tylko o twoje bezczelne żądania! Całe życie siedzisz u mamy na karku! Raz partner, raz dzieci, raz wymyślone choroby! Mama haruje, żeby ciebie zabrać na wakacje, a ty ją jeszcze potem za plecami obgadujesz!
Twoja Julka, to już chamka pierwsza i wyciera sobie o ciebie nogi a o moralności chcesz mnie uczyć? Twój syn to zmanipulowany histeryk, którego nawet nie nie umiesz powiedzieć!

Bożena patrzyła na mnie z rozdziawioną buzią, nie wiedziała co powiedzieć.

Zosiu! zawołała Werka, podbiegając do mnie. Przestań natychmiast! Do pokoju! Już! szlochała.

Nie, mamo, nie pójdę spojrzałam na nią z bólem. Ty siedzisz i słuchasz jak obca baba obgaduje twoją córkę i milczysz? Naprawdę na to pozwalasz?

Grażyna cofnęła krzesło, szła w moją stronę zaciśniętymi piąchami:
No to teraz ci pokażę, jak się starszych szanuje

Już leciała łapa, zdążyłam tylko zrobić krok do tyłu, ale Paweł złapał ją za rękę w powietrzu.
Spróbuj tylko dotknąć, powiedział cicho. Ciociu Bożeno, pakujcie się. Jutro wyjeżdżamy.
Co znaczy my? wrzasnęła Bożena Ja nigdzie nie jadę! Dwa dni zostały, wszystko już Werka opłaciła!

I wtedy mama się odważyła; podeszła, złapała mnie za ramiona i zaczęła mnie trząść:

Po co zaczęłaś?! ryczała. Po co wstałaś? Mogłaś siedzieć cicho! Wszystko popsułaś! Jesteśmy rodziną! Wstyd robić takie rzeczy przy ludziach!

Zsunęłam jej ręce ze zdecydowaniem. Coś we mnie się skończyło.

Nie mam wstydu, mamo. Ty się powinnaś wstydzić. Za to, że pozwalasz im wszystkich po nas deptać.

Odwróciłam się, wyszłam. Paweł za mną. W pokoju pakowaliśmy się w ciszy. Za ścianą Bożena szlochała, Grażyna wyzywała nas od najgorszych, a Julka kłóciła się, że jej nie dają spać.

Nie da się teraz wrócić. Autobus przed świtem. Czekamy na dworcu powiedział Paweł.

Obojętne, wrzucałam kosmetyki do reklamówki. Wolę już spać na dworcu PKS, niż tu jeszcze minutę być.

A co z mamą?

Zawiesiłam się w pół ruchu.

Mama wybrała. Została z nimi. I niech sobie tam siedzi.

***
Nie gadam już z mamą. Paweł też nie. Nie umieliśmy jej wybaczyć. Werka parę razy dzwoniła, zapewniając, że nas przyjmie z powrotem, jeśli tylko przeprosimy Bożenkę ale i ja, i Paweł uznaliśmy, że takie wybaczenie nie jest nam potrzebne.

Nam już wystarczy. Jeśli mamę bawi patrzenie ciotce w usta, niech sobie patrzy. Nam z bezczelną rodziną nie po drodze.