Mieszkanie, czyli Opowieść o Rodzinie

Dom, czyli Historia jednej rodziny

Ewa powoli wracała ze szkoły, rozmyślając, jak ukryć przed mamą jedynkę. Najlepiej, gdyby jej w ogóle nie było w domu. Wtedy po prostu schowałaby dziennik i powiedziała, że zostawiła go w klasie. Ale co zrobić jutro? Nie da się przecież codziennie zapominać dzienniczka. Mama i tak się dowie.

„Dzisiaj schowam, a jutro postaram się poprawić ocenę. Może wtedy nie będzie aż tak źle” – zdecydowała Ewa i przyspieszyła kroku.

Mama ciągle przypominała jej, że musi się dobrze uczyć. Po pierwsze, by nie przynosić wstydu rodzinie – ojciec był cenionym profesorem. Po drugie, by ćwiczyć umysł. Niektóre choroby mają podłoże genetyczne, a babcia cierpiała na alzheimera. Zmarła, gdy Ewa miała dwa lata.

Ostrożnie weszła do mieszkania, starając się nie trzasnąć drzwiami. Na wieszaku wisiał płaszcz mamy – była w domu. Ewa cicho zdjęła buty i na palcach przeszła do swojego pokoju. Schowała dziennik pod poduszkę, dopiero wtedy odetchnęła z ulgą. Przebrała się i od razu zabrała się za lekcje. Nawet dwa razy przeczytała rozdział z historii, a mama wciąż nie zaglądała do niej. To było dziwne.

Otworzyła drzwi i nadsłuchiwała. W domu panowała cisza. Może mama jest chora i śpi? Mieszkanie było duże, z wysokimi sufitami i szerokimi oknami, w samym sercu Warszawy. Meble – masywne, stylowe i ciemne. Korytarz wydawał się jeszcze dłuższy i mroczniejszy od stojących tam szaf.

Nagle w salonie wybiły ścienne zegary. Ewa o mało nie krzyknęła ze strachu. Przypomniała sobie jednak, że to tylko rodzinna pamiątka po dziadku i uspokoiła się. Przeszła korytarzem i zajrzała do kuchni. Mama siedziała przy stole z głową opartą na rękach.

„Mamo?” – Ewa dotknęła jej ramienia.

Mama podniosła wzrok. Jej oczy były czerwone od płaczu.

„Tata nie żyje. Zmarł podczas wykładu…” – powiedziała matka bez życia w głosie. Przytuliła córkę i wybuchnęła płaczem. Ewa przez chwilę się powstrzymywała, ale wkrótce i ona zaczęła łkać.

Następnego dnia nie poszła do szkoły. Było im nie do ocen. Chodzili po szpitalach, urzędach, przygotowywali pogrzeb.

Na ceremonii było mnóstwo ludzi, głównie z uniwersytetu, gdzie ojciec wykładał i kierował katedrą. Ewa nie rozpoznała go w trumnie – leżał tam obcy, przygarbiony staruszek. Ale mama płakała nad nim, szepcząc: „Jak my bez ciebie? Dlaczego nas zostawiłeś?”

Po pogrzebie matka dniami leżała w łóżku, nie mając siły nawet na jedzenie. Ewa gotowała sobie parówki lub pierogi. Gdy skończyły się zapasy, poprosiła mamę o pieniądze.

„Weź” – odparła kobieta, nawet nie pytając, po co.
Ewa kupiła chleb, wędlinę i dwa opakowania makaronu.

Pewnego dnia wróciła ze szkoły i zastała mamę przy garnku – gotowała zupę. Ewa aż podskoczyła z radości.

„Jak w szkole? Co jadłaś przez te dni?” – spytała mama. Ewa opowiedziała. „Wybacz mi, całkiem o tobie zapomniałam. Ale już dobrze. Jutro pójdę na uczelnię, poproszę o pracę. Nie odmówią mi, prawda? Trzeba żyć dalej.”

Mama wyglądała na wychudzoną i bladą, zupełnie inną niż za czasów, gdy tata żył. Ale przynajmniej nie płakała.

Nowy kierownik katedry, dawny uczeń ojca, zatrudnił ją jako laborantkę. Matka nie miała ukończonych studiów, nie mogła wykładać. Pensja była niska, więc zaproponowano jej dodatkowo sprzątanie katedry wieczorami. Zgodziła się, choć wzdychała:

„Wstyd. Żona profesora myje podłogi.”
Ewa często jej pomagała.

Pieniędzy wciąż brakowało. Mama sprzedała wszystkie swoje złote kolczyki i bransoletki wykładowczyniom z uczelni – brała, co dali. Wkrótce i tego zabrakło.

Przyszła sąsiadka, oferując kupno mebli. Ale mama odmówiła.

„Dom bez nich nie będzie już taki sam.”

„Jak się zdecydujesz, daj znać, ale tyle nie zapłacę” – odparła urażona sąsiadka i wyszła.

Ewa spytała, czego matka tak broni starych gratów, skoro złoto oddała bez wahania.

„Jesteś jeszcze młoda. To antyki. Takie są tylko w muzeach. Nawet podczas wojny ich nie sprzedano.”

I opowiedziała, jak trafili do tego mieszkania.

Przyjechała do Warszawy na studia z małej wioski, mieszkała w akademiku. Ojciec był wykładowcą, docentem. Zakochała się w nim, choć był od niej znacznie starszy. Ukrywali związek. Gdy zaszła w ciążę, zabrał ją do swojego domu.

Pobrali się, choć matka ojca nie akceptowała jej wyboru. Traktowała ją z góry, uważała za niegodną ich znamienitego rodu.

„Chciałam nawet odejść, ale tata stanął w mojej obronie. Pokłócił się z matką. A potem urodziłaś się ty. Babcia ucichła, pogodziła się z losem. Aż pewnego dnia wyszła po zakupy i nie wróciła. Ojciec szukał jej po całym mieście. Przyprowadziła ją sąsiadka – zobaczyła ją na dworcu. Babcia chciała pojechać do domu letniskowego, ale nie pamiętała, że dawno go sprzedali.”

„Zapominała zakręcać gaz, zostawiała odkręconą wodę. Trzeba było pilnować jej na każdym kroku, a ty byłaś maleńka. To były ciężkie dwa lata. Pod koniec babcia nie rozpoznawała nikogo…”

Gdy umarła, ojciec przerobił jej pokój na gabinet. Pracował tam nocami, pisał artykuły do czasopism naukowych. „Pamiętasz, jaki był dobry? Kochałam go. Choć ostatnie lata były trudne. Dostał tytuł profesora, ale wyssało to z niego resztę sił. A ja byłam jeszcze młoda…”

„On też zaczął zapominać, jak jego matka. Czasem milknął w trakcie wykładu, nie mógł przypomnieć sobie słów. Bał się, że go zwolnią. W końcu sercePo latach Ewa zrozumiała, że prawdziwy dom to nie ściany ani meble, ale ludzie, którzy w nim zostawiają cząstkę siebie.