— Mam już dosyć niańczenia twojego synka — oświadczyła synowa i wyjechała nad Bałtyk U Barbary Andrzejewskiej był syn. Porządny, pracowity chłopak. Ale żona mu się trafiła nietypowa. A to gotować nie chciała, a to sprzątać odmawiała. Ostatnio to już w ogóle — jakby się z łańcucha urwała. Wczoraj znów awantura. — Tomek — mówi do męża — ja już nie mogę! Jesteś dorosłym facetem, a zachowujesz się jak dziecko! Tomek kompletnie zdezorientowany. Przecież nie prosił o nic wielkiego! Chciał tylko, żeby Ania dobrała mu skarpetki. I wyprasowała koszulę. I przypomniała o zaświadczeniu do przychodni. — Mama mi zawsze pomagała — wymamrotał. — To jedź do mamy! — wybuchła Ania. Następnego dnia spakowała walizkę. — Tomek — powiedziała spokojnie — jadę do Sopotu. Na miesiąc. A może i na dłużej. — Jak to na dłużej?! — Tak to. Mam już dosyć niańczenia dorosłego faceta. Tomek próbował się buntować, ale Ania go nie słuchała. Wyciągnęła telefon, wykręciła numer: — Pani Barbaro? Tu Ania. Jeśli bez niańki nie da rady, proszę się u nas zatrzymać. Zapasy kluczy pod wycieraczką. I wyjechała. Tomek siedział w pustym mieszkaniu i nie wiedział, co robić. W lodówce pustki. Skarpety brudne. Zlew pełen naczyń. Po kilku dniach zadzwonił do mamy: — Mamo, Anka zwariowała! Wyjechała nie wiadomo gdzie! Co teraz?! Barbara Andrzejewska westchnęła. Znów problem z synową. — Zaraz przyjadę, Tomku. Wszystko się ułoży. Przyjechała z torbą zakupów i tradycyjnym matczynym nastawieniem: wszystko naprawimy, wszystko załatwimy. Ale gdy otworzyła drzwi — aż zamarła. Wszędzie bałagan. W sypialni sterta rzeczy na podłodze. W kuchni brudne naczynia. W łazience kosz pełen brudnego prania. I wtedy Barbara zrozumiała: jej trzydziestoletni syn naprawdę nie umiał żyć. Wcale. Całe życie robiła wszystko za niego. Wychowała… dużego chłopca. — Mamo — jęczał Tomek — co na obiad? Gdzie są moje koszule? Kiedy wróci Ania? Barbara sprzątała w milczeniu. Ale w głowie wciąż kołatało jedno: co ja najlepszego narobiłam? Zawsze chroniła synka od życia. Od trudności. Od codzienności! A teraz bez kobiety — jest bezradny. Ania po prostu uciekła od dużego, bezradnego dziecka. I trudno ją winić. Przez trzy dni Barbara mieszkała u syna. I każdego dnia coraz bardziej uświadamiała sobie: wychowała dużego chłopca. Rano Tomek wstawał — i od razu marudził: — Mamo, co na śniadanie? Gdzie moja koszula? Są czyste skarpety? Barbara prasowała, gotowała, sprzątała. I obserwowała. Wyobraźcie sobie: dorosły facet nie potrafi włączyć pralki! Nie zna ceny chleba! Nawet herbatę parzył nieudolnie — albo się poparzył, albo rozsypywał cukier. — Mamo — żalił się wieczorami — Ania już dawno oszalała! Kiedyś chociaż udawała, że mnie lubi. Teraz zupełnie obca. — A ty jej kiedyś pomagasz? — delikatnie zapytała Barbara. — Jak to? — zdziwił się — Przecież pracuję! Pieniądze przynoszę! Czy to mało? — A w domu? — A co w domu? Wracam z pracy, chcę odpocząć. A ona wymaga — żeby naczynia myć, po zakupy pójść. Przecież to babskie sprawy! Tutaj Barbara usłyszała… samą siebie. Te słowa, które mówiła synowi od dziecka: „Tomku, nie ruszaj — mama sama posprząta!” „Nie chodź do sklepu — mama załatwi!” „Jesteś chłopcem, masz ważniejsze zajęcia!” I wychowała potwora. Im dłużej obserwowała, tym bardziej ją to przerażało. Tomek wracał — i leżał na kanapie. Czekał na obiad. Na wiadomości. Na rozrywkę. A gdy posiłek nie pojawiał się automatycznie, zaczynał się dąsać: — Mamo, kiedy będzie obiad? Jestem głodny! Jak dziecko. Najgorsze były jego żale o Ani. — Zrobiła się jakaś nerwowa — narzekał Tomek. — Zła cały czas. Może do lekarza powinna pójść? Hormony sprawdzić? — Może po prostu się zmęczyła? — zasugerowała Barbara. — Czym się zmęczyć?! Przecież oboje pracujemy. Ale dom to obowiązek kobiety. — Obowiązek?! — wybuchła Barbara. — Kto ci to powiedział?! Tomek był zszokowany. Mama nigdy na niego nie krzyczała. Czwartego dnia Barbara nie wytrzymała. Tomek siedział na kanapie, przewijał telefon i narzekał na nudę. W kuchni brudne naczynia, na podłodze skarpetki, w sypialni niepościelone łóżko. — Mamo — jęknął — co będzie na kolację? Barbara stała przy garnku z zupą. Jak zawsze. Jak przez trzydzieści lat. I nagle zrozumiała: dość. — Tomek — powiedziała, wyłączając gaz — musimy porozmawiać. — No słucham — nie odrywając wzroku od telefonu. — Odłóż telefon. I popatrz na mnie. W jej głosie było coś, co sprawiło, że posłuchał. — Synku — zaczęła cicho — wiesz, dlaczego Ania od ciebie odeszła? — Przesadziła przez chwilę. Emocjonalna kobieta. Odpocznie i wróci. — Nie wróci. — Jak to nie wróci?! — Bo ma dość niańczenia dużego chłopca. Tomek zerwał się z kanapy: — Mamo! O co chodzi?! Jaki chłopiec? Pracuję, pieniądze przynoszę! — I co z tego? — Barbara wyprostowała się. — A w domu co? Ręce ci uschły? Oczy oślepły? Tomek pobladł. — Jak możesz tak mówić?! Przecież jestem twoim synem! — Właśnie dlatego! — Barbara usiadła, ręce jej się trzęsły. — Mamo, jesteś chora? — wystraszył się Tomek. — Chora! — zaśmiała się gorzko. — Chora na miłość. Na ślepą matczyną miłość. Myślałam, że cię chronię. A stworzyłam egoistę! Dorosłego faceta, co bez kobiety nie potrafi żyć! Który uważa, że świat mu się należy! — Ale… — zaczął Tomek. — Ale nic! — przerwała mu. — Myślisz, że Ania ma być twoją drugą mamą? Pranie, sprzątanie, gotowanie? Za co? — Przecież pracuję. — Ona też! A do tego prowadzi dom! A ty? Leżysz na kanapie i czekasz na obsługę! W oczach Tomka pojawiły się łzy. — Mamo, ale wszyscy tak żyją. — Nie wszyscy! — krzyknęła Barbara. — Normalni mężczyźni pomagają żonom! Myją naczynia, gotują, wychowują dzieci! A ty? Nawet nie wiesz, gdzie leży proszek do prania! Tomek siedział z twarzą w dłoniach. — Ania miała rację — powiedziała cicho Barbara. — Ma dość bycia twoją mamą. Ja też mam dość. — Jak to dość? — Tak to. — Barbara sięgnęła po torbę. — Wracam do siebie. A ty zostajesz. Sam. Spróbuj być dorosły. — Mamo, jak to?! Jak to sam? A kto będzie gotował? A sprzątał? — Ty! — wrzasnęła matka. — Ty będziesz! Jak każdy normalny dorosły! — Ale ja nie umiem! — Nauczysz się! Albo zostaniesz samotnym niedojrzałym nieudacznikiem! Barbara założyła płaszcz. — Nie odchodź! — błagał Tomek. — Co ja sam zrobię? — To, co powinieneś robić dwadzieścia lat temu — odpowiedziała. — Żyć samodzielnie. I wyszła. A Tomek został sam w brudnym mieszkaniu. Po raz pierwszy w życiu — zupełnie sam. Sam z rzeczywistością. Siedział na kanapie do północy. W brzuchu burczało. W zlewie śmierdziały naczynia. Na podłodze leżały skarpetki. — Kurczę — wymamrotał i po raz pierwszy od trzydziestu lat sam umył naczynia. Marnie mu szło. Talerze się ślizgały, ręce szczypały od płynu. Ale jakoś wyszło. Potem spróbował zrobić jajecznicę. Spalił. Następnym razem wyszło zjadliwie. A rano dotarło do niego: mama ma rację. Minął tydzień. Tomek codziennie uczył się żyć samodzielnie. Prać, gotować, sprzątać. Chodzić do sklepu i liczyć ceny. Planować dzień, by ze wszystkim zdążyć. Okazało się — to praca. Wtedy zrozumiał, jak czuła się Ania. — Aniu? — zadzwonił w sobotę. — Słucham — chłodny głos. — Miałaś rację — powiedział od razu. — Zachowywałem się jak duże dziecko. Ania milczała. — Tydzień żyję sam. I już rozumiem — zawahał się — jak trudno ci było. Przepraszam. Długo milczała. — Wiesz — powiedziała w końcu — twoja mama zadzwoniła do mnie wczoraj. Przeprosiła, że źle cię wychowała. Ania wróciła po miesiącu. Wróciła do posprzątanego mieszkania i męża, który sam zrobił kolację i powitał ją kwiatami. — Witamy w domu — powiedział. A Barbara Andrzejewska dzwoniła raz w tygodniu. Dopytywała, ale w gości się nie wpraszała. A wieczorem, gdy Tomek zmywał po kolacji, a Ania parzyła herbatę, powiedziała: — Wiesz, podoba mi się nasze nowe życie. — Mi też — odpowiedział, wycierając ręce w ręcznik. — Szkoda, że tak długo do niego dojrzewaliśmy. — Ale się udało — uśmiechnęła się Ania. I to była prawda.

Mam już dosyć niańczenia się z twoim synkiem oświadczyła synowa i wyjechała nad Bałtyk.

Zbigniew był synem Janiny Kowalskiej.

Chłopak pracowity, porządny. Ale jego żona dziwna jakaś. Czasami kręciła nosem na gotowanie, innym razem nie chciała sprzątać. Ostatnio to już zupełnie, jakby ją ktoś zamienił zupełnie wariatka.

Tylko wczoraj znowu narobiła krzyku.

Zbyszek mówi do męża ja już nie mogę! Jesteś dorosłym facetem, a zachowujesz się jak dziecko!

Zbyszek speszył się, bo przecież nie prosił o nic wielkiego! Po prostu chciał, żeby Aniela mu znalazła czyste skarpetki. I wyprasowała koszulę. I przypomniała o zaświadczeniu do przychodni.

Mama zawsze mi pomagała wymamrotał.

To jedź do swojej mamy! eksplodowała Aniela.

Następnego dnia spakowała walizkę.

Zbyszek powiedziała spokojnie jadę do Kołobrzegu. Na miesiąc. A może na dłużej.

Jak to, na dłużej?!

A tak to. Mam dosyć niańczenia dorosłego chłopa.

Zbyszek usiłował się oburzyć, ale Aniela go nie słuchała. Wyjęła telefon, wykręciła numer:

Pani Janino? Tu Aniela. Jeśli sam sobie nie poradzi, możecie u nas pomieszkać. Klucz zapasowy leży pod wycieraczką.

I już jej nie było.

Zbyszek siedział potem sam w pustym mieszkaniu, nie wiedząc, co robić. Lodówka pusta. Skarpetki brudne. W zlewie góra naczyń.

Po paru dniach zadzwonił do mamy:

Mamo, Anielka zwariowała! Wyjechała w nieznane! Co ja mam teraz zrobić?

Janina westchnęła. Znów kłopoty z synową.

Zaraz przyjadę, Zbyszku. Wszystko naprawimy.

Przyjechała po godzinie. Z siatkami zakupów i matczyną stanowczością: wszystko tu załatwię, wszystko okiełznam.

Ale gdy otworzyła drzwi aż ją zatkało.

Wszędzie bałagan. W sypialni stosy rzeczy na podłodze. W kuchni brudne naczynia. W łazience sterta bielizny.

Wtedy Janina nagle pojęła: jej trzydziestoletni syn nie umie żyć. Naprawdę.

Przez całe życie wszystko za niego robiła. Wychowała… dużego chłopca.

Mamo marudził Zbyszek a co dziś na kolację? Gdzie moje koszule? Kiedy Aniela wróci?

Janina milcząc zabrała się do sprzątania. Ale w głowie jej się kotłowało: co ona narobiła?

Przez lata chroniła synka od codzienności, od trudów życia. Od samego życia!

A teraz bez kobiet jest jak bez rąk.

A Aniela? Aniela po prostu uciekła od tego wielkiego, bezradnego dziecka.

I trudno jej się dziwić.

Janina mieszkała u syna trzy dni.

Każdego dnia rozumiała to coraz wyraźniej: wychowała dużego chłopca.

Rano Zbyszek wstawał i od razu zaczynał narzekać:

Mamo, co na śniadanie? Gdzie moja koszula? Są czyste skarpetki?

Janina prasowała, gotowała, sprzątała po cichu. Obserwowała.

Wyobraźcie sobie: trzydziestolatek, który nie umie włączyć pralki! Nie wie, ile kosztuje chleb! Nawet herbatę parzy nieudolnie raz się poparzy, raz rozsypie cukier.

Mamo narzekał wieczorami Aniela całkiem zgorzkniała! Dawniej chociaż udawała, że mnie lubi. Teraz już jak obca!

A jak ty się zachowujesz wobec niej? delikatnie pytała Janina.

Normalnie! Nic szczególnego nie wymagam. Chcę tylko, żeby żona była żoną, a nie wiecznie nadąsaną babą!

Janina popatrzyła na syna. Boże kochany. On naprawdę nie rozumie!

Zbyszku, ty jej kiedyś pomagasz w domu?

Ale jak to…? zdziwił się szczerze. Przecież pracuję! Przynoszę pieniądze! To chyba wystarczy?

A w domu?

W domu? Ja po pracy chcę odpocząć. A ona wiecznie coś chce: umyj naczynia, idź po zakupy. Ale przecież to kobiece sprawy!

I tu Janina nagle usłyszała własne dawne słowa te, które powtarzała od mala:

Zbyszku, nie ruszaj mama sama posprząta. Nie chodź do sklepu ja szybciej pobiegnę. Jesteś mężczyzną, masz ważniejsze sprawy!

Stworzyła potwora.

Im bardziej obserwowała, tym bardziej ją to przerażało.

Zbyszek wracał i padał na kanapę. Czekał na obiad. Czekał na wiadomości. Czekał na rozrywkę.

A gdy obiad nie pojawiał się sam, zaczynał dąsać się:

Mamo, kiedy zjem? Przecież jestem głodny!

Jak małe dziecko.

Najgorsze były jego rozmowy o Anieli.

Ciągle się denerwuje skarżył się Zbyszek. Cały czas zła. Może powinna iść do lekarza? Hormony sprawdzić?

Może po prostu jest zmęczona? zasugerowała matka.

Ale czym zmęczona? Pracujemy oboje tyle samo. A i tak w domu to kobieta powinna rządzić.

Powinna?! Janina wybuchła nagle. Kto ci powiedział, że powinna?

Zbyszek speszył się. Mama nigdy nie krzyczała.

Czwartego wieczoru Janina nie wytrzymała.

Zbyszek siedział na kanapie, przeglądał telefon, wzdychał nudno mu bez żony. W kuchni stos naczyń, na podłodze skarpetki, w sypialni niepościelone łóżko.

Mamo jęknął co będzie na kolację?

Janina wyglądała spod palącego się światła, gotowała barszcz. Jak zawsze, przez trzydzieści lat.

I nagle poczuła: dość.

Zbyszek powiedziała, wyłączając gaz. Musimy porozmawiać.

No, słucham burknął, nie ruszając telefonu.

Odłóż. Spojrzyj na mnie.

Było coś w jej głosie, że posłuchał.

Synku zaczęła cicho wiesz, dlaczego Aniela od ciebie odeszła?

Przesadnie emocjonalna. Kobiety mają tak już. Wypocznie i wróci.

Nie wróci.

Jak to nie wróci?!

Bo miała dość opiekowania się dużym dzieckiem.

Zbyszek zerwał się z kanapy:

Mamo! Co ty mówisz? Jakim dzieckiem? Przecież pracuję, pieniądze przynoszę!

I co z tego? Janina wyprostowała się. A w domu? Ręce ci odpadły? Oczy oślepły?

Zbyszek poczuł ciarki.

Jak możesz tak mówić? Przecież jestem twoim synem!

Właśnie dlatego mówię! Janina usiadła na krześle, ręce jej drżały.

Matko, jesteś chora? przestraszył się Zbyszek.

Chora! gorzko parsknęła. Chora na ślepą miłość. Myślałam, że cię chronię. A wychowałam… egoistę! Facet trzydziestoletni, który bez kobiety jest jak bez rąk! Który uważa, że świat mu wszystko winien!

Ale przecież… zaczął.

Żadnego ale! przerwała Janina. Myślisz, że Aniela powinna być twoją drugą mamą? Prać, gotować, sprzątać? Za co?

Przecież pracuję.

I ona pracuje! A do tego prowadzi dom! A ty? Wylegujesz się i czekasz na obsłużenie!

Zbyszek miał mokre oczy.

Mamo, tak wszyscy żyją.

Nie wszyscy! krzyknęła Janina. Porządni mężczyźni pomagają żonom! Myją naczynia, gotują, wychowują dzieci! A ty nawet nie wiesz, gdzie leży proszek do prania!

Zbyszek schował twarz w dłoniach.

Aniela miała rację cicho powiedziała Janina. Zmęczyła się byciem twoją mamą. Ja też jestem zmęczona.

Jak to zmęczona?

Tak właśnie. Janina poszła do przedpokoju, wyjęła torebkę. Wracam do domu. A ty zostajesz sam. I spróbuj wreszcie być dorosły.

Mamo, żartujesz?! Zbyszek wstał. Jak to sam? Kto będzie gotował? Kto posprząta?

Ty! krzyknęła matka. Ty sam! Jak wszyscy normalni dorośli ludzie!

Nie potrafię!

Nauczysz się! Albo zostaniesz samotnym, niedojrzałym nieudacznikiem!

Janina założyła płaszcz.

Mamo, nie zostawiaj mnie! błagał Zbyszek. Co ja zrobię sam?

To, co powinieneś był nauczyć się dwadzieścia lat temu odpowiedziała. Samodzielnie żyć.

I wyszła.

A Zbyszek został sam, w brudnym mieszkaniu. Pierwszy raz w życiu zupełnie sam.

Sam na sam z rzeczywistością.

Siedział na kanapie do północy.

Burczało mu w brzuchu. Naczynia śmierdziały. Na podłodze leżały skarpetki.

Kurka wodna mruknął i pierwszy raz od trzydziestu lat zaczął myć naczynia sam.

Szło mu kiepsko. Talerze się ślizgały, płyn szczypał w dłonie. Ale umył.

Potem spróbował zrobić jajecznicę. Spalił. Spróbował jeszcze raz wyszło jadalne.

A rano pojął: mama miała rację.

Minął tydzień.

Zbyszek codziennie uczył się żyć sam. Pranie, gotowanie, sprzątanie. Chodził po zakupy i dowiadywał się, ile kosztuje chleb. Planował dzień, żeby zdążyć ze wszystkim.

Okazało się to naprawdę praca.

I wtedy zobaczył, jak ciężko musiało być Anieli.

Halo, Aniela? zadzwonił w sobotę.

Słucham głos chłodny.

Masz rację Zbyszek powiedział od razu. Zachowywałem się jak duży chłopiec.

Aniela milczała.

Tydzień mieszkam sam. I już wiem urwał. Wiem, jak ci było ciężko. Przepraszam.

Długo milczała.

Wiesz powiedziała w końcu twoja mama zadzwoniła wczoraj. Przepraszała. Że źle cię wychowała.

Aniela wróciła po miesiącu.

Wróciła do wysprzątanego mieszkania, męża, który sam ugotował obiad i przywitał ją kwiatami.

Witaj w domu powiedział.

A Janina Kowalska dzwoniła raz w tygodniu. Zainteresowana, ale nie narzucała się z wizytami.

I kiedyś, wieczorem, gdy Zbyszek zmywał naczynia po kolacji, a Aniela zaparzała herbatę, powiedziała:

Wiesz, podoba mi się nasze nowe życie.

Mnie też odpowiedział, wycierając ręce w ręcznik. Szkoda, że tyle czasu to zajęło.

Aleśmy dotarli uśmiechnęła się Aniela.

I tak właśnie było.