Lola. Świat wewnętrzny.

Jagoda. Świat wewnątrz.

Urodziłam się w prostej, ciepłej i zadziwiająco cichej rodzinie. Byliśmy czwórka dzieci: dwaj starsi bracia Michał i Piotr, siostra Zofia i ja najmłodsza. Zawsze nosiłam wiele przydomków: Jaga, Jagusia, Jagiunia, a tata miał swój własny, wyjątkowy Jelka. Wypowiadał go jakby kołysał mnie po miękkich falach, jakby w tym imieniu kryło się coś letniego, domowego i przytulnego. Bardzo mi się podobało i nalegałam, by wszyscy wołali mnie tak, jak woła mnie tata.

Rodzice byli zupełnie zwyczajnymi ludźmi a właśnie tacy ludzie czynią świat pięknym. Mama pracowała jako sprzedawczyni w małym sklepie spożywczym, tata jako kierownik w zakładzie przemysłowym. Żyli skromnie, ale spokojnie, z szacunkiem, w ciszy, w której nie było krzyków, a było mnóstwo stałego, niezawodnego i cichego ciepła.

Tata wracał do domu z zapachem oleju silnikowego, wiatru i drogi. Zawsze miał przy sobie jakieś torby: słoiki z ogórkami od sąsiadów, którzy nie mieli drobnych; worki ziemniaków; arbuzy, które zdołał przemycić w najmniej odpowiednim momencie. Nie potrafił przejść obok cudzej prośby obojętnie.

Wszystkie wydatki liczyła mama. To był jej mały świat: porządek, rachunki, dokładność. Nie traciła na co dzień, ale kiedy chodziło o edukację, książki, zajęcia wydawała bez wahania. Z ojcem oszczędzała, a z nami nie.

Każdego piątku, jak rytuał, siadała przed telewizorem, wyciągała pudełko z nitkami i zaczynała dziarać. Mama leczyła wszystkie nasze rzeczy, tak cierpliwie, jak leczyła nas swoim spokojem i uwagą. Była łagodna, spokojna, lekko pulchna, z bujnymi, ciemnymi włosami związanymi w ciasny kok. Nigdy nie słyszałam, by kłóciła się z tatą. Rozmawiali godzinami cicho, spokojnie, jakby w ich dwojgu krył się jakiś osobny świat, zrozumiały tylko dla nich.

Tata przemawiał do nas krótko i prosto:
No co, dzieciaki, wszystko w porządku?
I zawsze lekko uderzał nas w głowę, po kolei. Ja byłam podnoszona na ręce i podrzucana w powietrze tak, że na chwilę widziałam wszystko z góry, jakbym latała. To były moje ulubione chwile. Miałam wrażenie, że nasza rodzina jest idealna jak z książki, w której wszystko jest na miejscu.

W szkole byłam inna: hałaśliwa, żywa, emocjonalna. Wiersze przychodziły mi lekko, teksty jeszcze łatwiej. Już w piątej klasie wiedziałam, że chcę stać na scenie. Marzyłam o teatrze. Gdy powiedziałam to mamie, prawie wyleciała herbatą na obrus. Tata roześmiał się:
A co, Jagodo? Spróbujmy.
Poszłam swoją drogą uczyłam się, występowałam, pracowałam na przyjęciach, pisałam teksty, życzenia, krótkie scenki I pewnego dnia postanowiła napisać książkę małą, zupełnie prostą historię o dziewczynce, która szuka siebie.

Do ostatniej chwili wahałam się, czy w ogóle pozwolić komuś przeczytać rękopis. Pisałam go potajemnie, nocą, przerywane między innymi obowiązkami. To było zbyt osobiste, zbyt nieksiążkowe. Pokazałam go tylko jednej osobie przyjaciółce. A ona, po przeczytaniu, nagle powiedziała:
Chcę rozdać egzemplarz twojej książki każdej kobiecie, która przyjdzie na moje urodziny
Najpierw pomyślałam, że to żart.
Jaką książkę? O czym ty mówisz? To tylko szkice

Przyjaciółka przechyliła lekko głowę i uśmiechnęła się:
Jagodo, od lat dajesz mi swoją przyjaźń, wkładając w nią duszę. W tym roku chcę podarować wszystkim twoją książkę. To mój sposób podziękowania. Mogę sobie na to pozwolić.
Te słowa wprowadziły mnie w konsternację. Przez dwa dni biegałam, tłumacząc sobie, że to nie w porządku, że to niepoważne. Ale przyjaciółka już wszystko załatwiła: znalazła składnika, przywiozła kontakt do drukarni i nalegała:
Niech ujrzy świat. Wszyscy ją pokochają. Zobaczysz.

I tak się stało. Książka wzbiła się od razu, bo była szczera, żywa, bez sztucznych ozdobników. Ludzie rozpoznawali w niej siebie, swoje lęki i nadzieje. Zobaczyli prawdę, której wielu się boi wypowiadać na głos. Książka rozeszła się jak świeże bułeczki. Zamówiono ją jako prezent.

Potem posunęłam się dalej chciałam napisać coś prawdziwego, głębokiego. O rodzinie. O korzeniach. O tych, dzięki którym istnieję.

I właśnie ta decyzja otworzyła drzwi do rzeczy, na które nie byłam gotowa.

Musiałam porozmawiać z rodzicami. Dowiedzieć się czegoś z ich przeszłości, wyjaśnić daty, historie. Zadzwoniłam do mamy. Odpowiadała nieśmiało, z przerwami.
Taty nie ma powiedziała. Wyjechał na jakieś sprawy.
Zaskoczyło mnie to, bo zwykle mama wiedziała, gdzie jest tata. Zadzwoniłam do taty odebrał od razu, wesoło:
Cześć, Jagodo! Jestem u babci. Naprawiam płot.
Czemu mama tego nie powiedziała? Już w drodze zrozumiałam, że w jej głosie nie chodziło tylko o przerwę. Było tam coś jeszcze.

Kiedy weszłam do domu, mama stała w kuchni. Zauważywszy mnie, szepnęła cicho:
Rozstaliśmy się z tatą tak bywa

Tata i mama. Ci, których trzymałam w sercu jako ideały.

Nie mogłam oddychać, nie mogłam myśleć. Bracia i siostra wiedzieli to od dawna, ale nie mówili mi, bo dopiero co urodziłam dziecko. Chcieliśmy cię chronić

Chronić? Przed własną rodziną?

Poleciałam do taty wymagałam wyjaśnień. Milczał, patrzył w podłogę. Mama też nie mówiła. Jedynie raz, po raz pierwszy w życiu, wybuchła:
Skąd wzięłaś, że żyliśmy szczęśliwie, Jagodo? Byłaś mała, nie widziałaś, nie rozumiałaś. Przez tygodnie nie rozmawialiśmy. On nie potrafi kochać. Nigdy nie potrafił.
Mamo, po co to?
Powiedział mi to sam.

Coś we mnie się złamało. Przestałam odbierać tatowe telefony. Przestałam myśleć o książce. Przestałam być sobą.

Gdy przyjaciółka zaproponowała wyjazd do Indii, nie uwierzyłam:
Naprawdę? Teraz? Nie mogę i wymieniłam standardową listę wymówek.
Wieczorem, opowiadając mężowi o rozmowie, wysłuchał mnie, uśmiechnął się i spokojnie rzekł:
Jedź. Potrzebujesz tej podróży.
Chciałam sprzeciwić się, ale on przerwał mi delikatnie i stanowczo:
Jagodo, jedź. Damy radę.

I pojechałam.

Retreat prowadziła niesamowita kobieta Jaya Szanti. Prosiła, by tak ją nazywać. Jej duchowy mistrz nadał jej to imię po długiej praktyce w aszramie. Jaya znaczy zwycięstwo, Szanti pokój. Zwyciężająca pokój, by go odnaleźć.

W niej naprawdę było widać, że od dawna odkryła własną naturę. Była jasna nie naiwnie, a naprawdę przejrzyście. Nigdy nie mówiła nie. Nie w sensie poddaństwa, lecz akceptacji.

Jedziemy do kościoła szczurów w Krakowie, który mieszkańcy nazwali świątynią szczurów, bo mieszka tam setki świętych gryzoni dusz przodków. Karmi się je, chroni i oddaje im cześć. My, dziewczyny, drżałyśmy. Jaya uklękła, podała im z ręki ziarno, szepcząc:
Życie nie zawsze przybiera znajome oblicze. Ale życie jest wszędzie.

Potrafiła cieszyć się słońcem, każdym listkiem, trawką, cieniem palm, nieregularną linią chmur. Żyła tu i teraz nie jako slogan, lecz jako oddech.

Jej proste frazy układały się tak, jakby każde słowo przesuwało coś w nas.

Wieczorem wracaliśmy z medytacji. Zachód był wilgotny, gęsty, jakby słońce roztopiło się na horyzoncie. Jaya zaproponowała ciszę na dachu naszego centrum. Wszyscy się rozeszli do pokoi, a ja się zgodziłam. Patrząc na zachód, w środku czułam niepełną smutek, niepełną samotność.

Jaya siedziała obok i patrzyła w dal. Nie pytała nic. Po prostu była, bym poczuła jej obecność. Gdy odetchnęłam ciężko, odwróciła się do mnie:
W twojej ciszy jest napięcie, Jagodo powiedziała. Siedzisz cicho, ale w środku jest wiatr.
Uśmiechnęłam się:
Zawsze tak. Myślę za dużo.
Nie, dziś nie myślisz. Dziś się chowasz.
Patrzyła spokojnie, bez presji, i dodała:
Czasem człowiek milczy nie dlatego, że nie chce mówić lecz dlatego, że boi się usłyszeć własną prawdę.
Złapało mnie w serce. Odwróciłam się, nie chcąc, by zobaczyła drżące usta.

Jednak kontynuowała, tak delikatnie, jakby czytała moje myśli:
Gdy kobieta ukrywa prawdę, najpierw ukrywa ją przed sobą. Serce serce zawsze wie. Teraz jest w tobie niespokojne, niczym pisklę, które szuka schronienia.
I dopiero wtedy nie wcześniej zadała pytanie:
Skąd to pisklę, Jagodo? Skąd ta niepokój?
Pauza. Spojrzała mi prosto w serce, nie w oczy.

To była prawdziwa Jaya. Nie pytała wprost. Widziała. Prowadziła do prawdy nie pytaniami, a obecnością. Opowiedziałam jej wszystko. Absolutnie wszystko.

Słuchała długo. Potem powiedziała:
Bardzo kochasz swoich rodziców i chcesz ich ocalić przed rozstaniem. Zapominasz, że dzieci nie ratują rodziców. Dzieci kochają i odpuszczają. A ty wzięłaś na siebie ich ciężar. To nie twój los. Nie możesz trzymać ich razem. I nie powinnaś.

Płakałam. A ona pogłaskała moją dłoń i rzekła:
Jesteś córką. Nie sędzią. Nie mediátorem. Nie terapeutką. Córką. To najważniejsze. Odzyskaj to miejsce, a życie stanie się lżejsze.
Po raz pierwszy od dawna naprawdę wypuściłam oddech.

Kiedy wróciłam do domu, pierwsze co zrobiłam zadzwoniłam do taty.
Tato powiedziałam wybacz mi, proszę. Kocham cię. Słyszysz? Kocham.
Cisza. Potem słyszałam jego chrypki płacz.
Czekałem Jagodo tak czekałem na twój telefon

Wieczorem pojechałam do mamy. Siedzieliśmy w kuchni, a ona nagle stała się taka, jaka była kiedyś: jasna, lekko zawstydzona, trochę zabawna. Rozmawialiśmy do późna. Po raz pierwszy zobaczyłam, że nie jest jedynie mamą. Jest kobietą ze swoim losem, bólem, decyzjami i wolnością.

Kilka dni później otworzyłam laptop i zaczęłam pisać nową książkę. Nie o idealnej rodzinie. O żywej. O miłości, która przybiera różne barwy. O drodze, która po prostu jest drogą. O pamięci. O akceptacji. O tym, że światło nie jest tam, gdzie wszystko jest właściwe lecz tam, gdzie wszystko jest szczere.

Wiedziałam: tym razem napiszę ją nie jako dziewczynka, ale jako kobieta. Jak Jagoda, która odnalazła swój świat w środku.