Krzyknęłam przez okno: — Mamo, co Ty tak wcześnie? Zmarzniesz! — Odwróciła się, pomachała łopatą w geście przywitania: — Dla was, leniuszki, się staram. — A następnego dnia mamy już nie było… Nie umiem spokojnie przejść obok naszego podwórka… Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce mi się ściska, jakby ktoś ścisnął je ręką. To ja zrobiłam to zdjęcie drugiego stycznia… Po prostu szłam, zobaczyłam ślady na śniegu — i przystanęłam. Zrobiłam zdjęcie, sama nie wiem po co. Teraz to jedyne, co mi zostało z tamtych dni… Nowy Rok świętowaliśmy, jak zawsze, całą rodziną. Mama od rana trzydziestego pierwszego już była na nogach. Obudził mnie zapach smażonych kotletów i jej głos w kuchni: — Córuś, wstawaj! Pomóż mi dokończyć sałatki! Bo tata znowu zje wszystkie składniki, jak nie patrzymy! Zeszłam, jeszcze w piżamie, rozczochrana. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuchu w brzoskwinie, który jej podarowałam jeszcze w szkole. Uśmiechała się, policzki miała czerwone od piekarnika. — Mamo, daj najpierw kawę wypić, — jęknęłam. — Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! — zaśmiała się, podała mi miskę z pieczonymi warzywami. — Kroj drobno, jak lubię. Nie jak ostatnio — kostki jak pięść. Kroiłyśmy, rozmawiałyśmy o wszystkim. Opowiadała, jak w jej dzieciństwie wyglądał Sylwester — bez tych wszystkich sałatek, tylko śledź pod pierzynką i pomarańcze, które dziadek przynosił z pracy „po znajomości”. Potem przyszedł tata z choinką. Ogromną, aż pod sam sufit. — No co, dziewczyny, przyjmujcie królową! — zawołał dumnie od progu. — O jejku, tato, cały las narąbałeś? — śmiałam się. Mama popatrzyła, rozłożyła ręce: — Piękna jest, ale gdzie my ją postawimy? W zeszłym roku była mniejsza. I tak pomogła ubierać. Z siostrą Lerką zawieszałyśmy lampki, a mama przyniosła stare bombki — te z mojego dzieciństwa. Pamiętam, jak wzięła szklanego aniołka i cicho powiedziała: — Tego kupiłam Ci na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz? — Pamiętam, mamo — skłamałam. Tak naprawdę nie pamiętałam, ale przytaknęłam. Ona rozpromieniała, gdy myślała, że to pamiętam… Brat przyjechał pod wieczór. Wesoły, z siatkami prezentów i butelką. — Mamo, tym razem szampan naprawdę dobry! Nie taki kwas jak rok temu. — Obyście się tylko nie upili… — zaśmiała się, przytuliła go. O północy wszyscy wyszliśmy na podwórko. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Lera piszczała z radości, mama stała przy mnie i mocno obejmowała za ramię. — Patrz, córuś, jaka piękna noc — szeptała. — Jakie my mamy dobre życie… Odwzajemniłam uścisk: — Najlepsze, mamo. Piliśmy szampana z butelki, śmialiśmy się, gdy rakieta poleciała w stronę kurnika sąsiadów… Troszkę wstawiona mama tańczyła w walonkach do „Pada śnieg, pada śnieg”, tata wziął ją na ręce. Śmialiśmy się do łez. Pierwszego stycznia leżeliśmy cały dzień. Mama gotowała — teraz pierogi i galaretę. — Mamo, już dość! Jesteśmy okrągli! — narzekałam. — Jeszcze zjecie. Nowy Rok trwa cały tydzień — machała ręką. Drugiego stycznia wstała wcześnie, jak zawsze. Usłyszałam trzask drzwi, spojrzałam przez okno — a ona z łopatą sprząta śnieg. Stary puchowy płaszcz, chustka na głowie. Starannie: od furtki aż po ganek — wąska, prosta ścieżka. Śnieg zgarnia pod ścianę — jak zawsze. Krzyknęłam przez okno: — Mamo, co Ty tak wcześnie? Zmarzniesz! Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie: — Bo potem wy, lenie, do wiosny będziecie po zaspach łazić! Idź, wstaw czajnik! Uśmiechnęłam się, poszłam zrobić herbatę. Wróciła po pół godzinie: policzki czerwone, oczy rozpromienione. — Gotowe, teraz porządek, — powiedziała, siadając z kawą. — Ładnie wyszło — prawda? — Pięknie, mamo. Dziękuję. To był ostatni raz, gdy słyszałam jej głos taki radosny. Trzeciego stycznia rano powiedziała cicho: — Dziewczyny, coś kłuje mnie w piersi. Niewiele, ale nieprzyjemnie. Od razu się przestraszyłam: — Mamo, zadzwonimy po pogotowie? — Co ty, córuś. Przemęczyłam się. Tyle gotowania, tyle biegania. Położę się — przejdzie. Położyła się na kanapie, my z Lerką przy niej. Tata pojechał po leki. Mama jeszcze żartowała: — Nie patrzcie tak na mnie dramatycznie. Jeszcze was wszystkich przeżyję. A potem nagle zbladła. Chwyciła się za serce. — Oj… niedobrze mi… strasznie niedobrze… Wezwałyśmy pogotowie. Trzymałam ją za rękę, szeptałam: — Mamusiu, wytrzymaj, już jadą, będzie dobrze… Popatrzyła na mnie i z trudem wyszeptała: — Córeczko… tak was wszystkich kocham… Nie chcę się żegnać. Lekarze przyjechali szybko, ale… już nic nie mogli zrobić. Rozległy zawał. Wszystko stało się w kilka minut. Siedziałam na podłodze na korytarzu i wyłam. Nie wierzyłam. Jeszcze wczoraj tańczyła pod niebem, śmiała się, a dziś… Ledwo trzymając się na nogach wyszłam na podwórko. Śnieg prawie nie padał. I zobaczyłam jej ślady. Te małe, równe — od furtki do domu i z powrotem. Takie, jakie zawsze zostawiała. Stałam długo i patrzyłam. Pytałam Boga: „Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj ktoś chodził tu po ziemi, zostawiał ślady, a dziś jego już nie ma? Ślady są, a mamy nie ma.” Wydało mi się czy nie, że wyszła drugiego stycznia po raz ostatni — żeby zrobić nam czystą ścieżkę. Żebyśmy mogli po niej przejść już bez niej. Nie pozwoliłam nikomu jej zasypywać. Niech zostaną, dopóki śnieg sam ich nie przykryje na zawsze. To ostatnia rzecz, jaką dla nas zrobiła. Jej zwykła troska pozostała w tych śladach, nawet już po jej odejściu. Po tygodniu spadł nowy śnieg. Mam to zdjęcie z ostatnimi śladami mamy. I co roku, trzeciego stycznia, oglądam je — potem patrzę na pustą już ścieżkę przed domem. I tak bardzo boli wiedzieć: gdzieś pod tym śniegiem są jej ostatnie kroki. Te, po których wciąż za Nią idę…

Zawołałem przez okno:
Mamo, po co tak wcześnie? Zamarzniesz!
Odwróciła się, pomachała łopatą w geście powitania:
Dla was się staram, leniuchy!
A następnego dnia już jej nie było…

Do dziś nie potrafię spokojnie przejść obok naszego ogródka. Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce ściska mi się tak, jakby ktoś mocno złapał je ręką. To ja zrobiłem to zdjęcie drugiego stycznia…
Po prostu szedłem obok, zauważyłem ślady na śniegu i stanąłem.
Zrobiłem zdjęcie, nawet nie wiedząc czemu. A teraz to jedyne, co mi zostało z tamtych dni…

Nowy Rok obchodziliśmy, jak zawsze, całą rodziną.
Mama już trzydziestego pierwszego od rana była na nogach. Obudził mnie zapach smażonych mielonych i jej głos z kuchni:
Synu, wstawaj! Pomóż mi jeszcze sałatki zrobić, bo tata znowu pożre wszystkie składniki, jak nie będziemy patrzeć!

Zszedłem na dół w piżamie i rozczochranych włosach. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuchu z brzoskwiniami, który jej kupiłem jeszcze w liceum. Uśmiechała się, a policzki miała czerwone od rozgrzanego piekarnika.
Mamo, najpierw chociaż pozwól mi wypić kawę jęknąłem.
Kawa będzie za chwilę! Najpierw sałatka jarzynowa! zaśmiała się i podała mi miskę z gotowanymi warzywami. Kroisz drobno, tak jak lubię, nie jak ostatnio, jakby ktoś siekierą pokroił!
Kroiliśmy razem, rozmawiając o wszystkim.
Opowiadała, że za jej dzieciństwa Sylwestra i Nowy Rok obchodziło się bez żadnych wymyślnych sałatek, tylko śledź pod pierzynką i mandarynki, które dziadek przynosił z pracy spod lady.

Potem przyszedł tata z choinką. Ogromną, aż pod sam sufit.
No, dziewczyny, przyjmijcie piękność! krzyknął od progu z dumą.
O rany, tato, cały las wyciąłeś? zdziwiłem się.
Mama tylko westchnęła:
Ładna, ładna, ale gdzie ją ja postawię? W zeszłym roku była mniejsza.
A jednak razem ubieraliśmy choinkę. Z siostrą Zosią wieszałem lampki, mama wyciągnęła stare bombki, te z naszego dzieciństwa.
Pamiętam, jak wzięła w ręce szklanego aniołka i powiedziała cicho:
Tego kupiłam ci na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz?
Pewnie, mamo skłamałem.
W rzeczywistości nie pamiętałem, ale kiwnąłem głową. Tak się wtedy rozpromieniała, kiedy myślała, że pamiętam takie szczegóły…

Brat przyjechał późnym popołudniem, jak zwykle z hałasem, z siatkami prezentów i butelkami.
Mamo, w tym roku przyniosłem porządnego szampana! Nie jak w zeszłym roku kwaśnego sikacza.
Obyście mi się tylko nie upili zaśmiała się mama i przytuliła go mocno.

O północy wszyscy wyszliśmy przed dom. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Zosia piszczała z radości, a mama stała tuż przy mnie, obejmując mnie mocno.
Spójrz, synu, jak pięknie szepnęła. Dobre mamy życie, co?
Objąłem ją i odpowiedziałem:
Najlepsze, mamo.
Piliśmy szampana z butelki, śmieliśmy się, gdy rakieta poleciała w stronę komórki sąsiada.
Mama, lekko wstawiona, tańczyła w filcowych kapciach pod Przybieżeli do Betlejem, a tata wziął ją na ręce. Wszyscy wybuchaliśmy śmiechem aż do łez.

Pierwszego stycznia cały dzień leniliśmy się w domu. Mama znowu gotowała tym razem pierogi i galaretę.
Mamo, dość już! Jesteśmy jak balony żartowałem.
Nic się nie martwcie, jeszcze zjecie. Nowy Rok to święto na cały tydzień machała ręką.

Drugiego stycznia wstała jak zwykle wcześnie.
Usłyszałem trzask drzwi, wyjrzałem przez okno a ona już na podwórku, z łopatą w ręku. Odsuwa śnieg. W starym puchowym płaszczu, zawiązaną chustką na głowie.
Zawsze robiła wszystko dokładnie: od furtki do ganku wąziutką, prostą ścieżkę. Śnieg zgrabiała na bok, układała równo pod ścianą, jak zawsze lubiła.
Zawołałem przez okno:
Mamo, co tak wcześnie? Zmarzniesz!
Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie:
Bo wy, lenie, do wiosny po zaspach będziecie łazić! Idź lepiej wodę na herbatę nastaw.
Uśmiechnąłem się i poszedłem do kuchni.
Wróciła po pół godzinie, policzki czerwone, oczy iskrzące.
Gotowe, teraz już porządek powiedziała i usiadła na kawę. Ładnie wyszło, prawda?
Świetnie, mamo. Dziękuję.
To był ostatni raz, kiedy słyszałem jej taki żywy głos.

Trzeciego stycznia rano powiedziała cicho:
Dziewczyny… coś mnie w piersi kłuje. Nie mocno, ale nieprzyjemnie.
Od razu się zmartwiłem:
Mamo, może zadzwonię po pogotowie?
Co ty, synu? Przemęczyłam się po prostu, tyle gotowania, chodzenia. Poleżę, przejdzie samo.
Położyła się na kanapie, a my z Zosią przy niej, tata pojechał do apteki po leki.
Jeszcze żartowała:
Nie patrzcie na mnie tak, przeżyję was wszystkich!
A później nagle zbladła. Złapała się za pierś.
Oj… niedobrze mi… bardzo niedobrze…
Wezwaliśmy karetkę. Trzymałem ją za rękę, szeptałem:
Mamuniu, trzymaj się. Zaraz lekarze przyjadą, wszystko się ułoży…
Spojrzała na mnie i ledwo słyszalnie powiedziała:
Synku… kocham was wszystkich… Nie chcę się żegnać…
Lekarze przyjechali błyskawicznie, ale… niewiele mogli zrobić. Rozległy zawał. Wszystko trwało kilka minut.

Siedziałem na podłodze w korytarzu i wyłem z rozpaczy. Nie dowierzałem, przecież jeszcze wczoraj tańczyła pod fajerwerkami, śmiała się, a dzisiaj…
Ledwo stojąc na nogach, wyszedłem na podwórko. Śnieg już prawie nie padał. I zobaczyłem jej ślady. Te same małe, równe, prowadzące w jedną stronę i z powrotem, takie, jakie zawsze robiła.

Stałem i patrzyłem na nie bardzo długo. Pytałem Boga: Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj człowiek stąpał po ziemi, zostawiał ślady, a dziś już go nie ma? Ślady zostały, a człowieka brak!
Miałem wrażenie czy naprawdę tak było, nie wiem że drugiego stycznia wyszła ostatni raz, by zostawić nam czystą ścieżkę, żebyśmy mogli nią przejść bez niej.

Nie zamieciłem tych śladów. Poprosiłem wszystkich, by ich nie ruszali. Niech będą, dopóki śnieg sam ich nie przykryje na zawsze.
To ostatnia rzecz, jaką dla nas zrobiła mama. Jej codzienna troska o nas była widoczna nawet wtedy, gdy już jej zabrakło.

Po tygodniu spadł gruby śnieg.
Trzymam to zdjęcie z jej ostatnimi śladami.
Co roku trzeciego stycznia przeglądam je i wpatruję się potem w pustą już ścieżkę na podwórku. I tak boli uświadomić sobie, że właśnie tam, pod śniegiem, ona zostawiła swoje ostatnie ślady.
Te, którymi wciąż za nią idę…