Kiedy Ire miała dwa lata, mieszkała w domu dziecka. Przyjechałam, aby zrobić zdjęcia dzieciom. Przydzielono mi najtrudniejsze przypadki do adopcji.

Słuchaj, muszę ci opowiedzieć o czymś, co bardzo głęboko utkwiło mi w sercu. Kiedyś, gdy miałam jechać do domu dziecka w Krakowie robić zdjęcia dzieciakom do pewnego projektu, dali mi te najtrudniejsze przypadki, które najgorzej rokują na adopcję. Weszłam do ich grupy i zobaczyłam tam dziewczynkę, która wyglądała no, ciężko to opisać. Twarz miała taką ponurą, zniekształconą i przedziwnie postarzałą. Pomyślałam wtedy: „Ależ to jest brzydkie dziecko…” A potem, jak zaczęłam ją fotografować zobaczyłam coś zupełnie innego. Przez tą bezruchomą, zrezygnowaną maskę w jej oczach pojawiło się życie.

Wiesz, jak trudno jest złapać spojrzenie dziecka po przeżyciach deprywacyjnych? A ta mała patrzyła mi prosto w obiektyw, bez przerwy. I nagle, naprawdę, zobaczyłam jej duszę. Tak niesamowicie samotną i cierpiącą. I nawet nie chodziło o nadzieję. To było raczej pierwsze w życiu jej doświadczenie, że ktoś ją dostrzega. Że ktoś zauważył jej duszę odrzuconą, wszystko rozumiejącą. Tak, jakbym widziała samą siebie. Potem spuściła wzrok i wypełniły go łzy.

Zapytałam wychowawczynię o tę dziewczynkę: „Co możesz mi powiedzieć o tej Izie? Muszę napisać o niej tekst do projektu.” A ona tylko machnęła ręką: „A co tu mówić? Nic nie potrafi, nie mówi ani słowa. Siedzi cały czas w szpagacie i buja się aż do ziemi. I jak się buja, to skomli. O niej nie ma sensu opowiadać. Ona jest nikim.”

Dwa miesiące przed tym spotkaniem odeszła nasza młodsza córka. Całe nasze dotychczasowe życie roztrzaskało się jak porcelana o mur i już nie istniało. Ale my my istnieliśmy dalej, tylko w innym świecie. W świecie, gdzie jest „po”. Chodziliśmy, rozmawialiśmy, jedliśmy, jakby wszystko grało, starając się ukryć przed naszym synem i starszą córką własną rozpacz, żeby ich nie przestraszyć, żeby dać im nadzieję, której sami już niemal nie mieliśmy. Pamiętam, jechałam wtedy samochodem na te zdjęcia, płakałam tak, że nic nie widziałam przez łzy. A potem, przed wejściem, wycierałam twarz śniegiem i wmawiałam sobie, że przecież wszystko może być normalnie; miałam udawać zwykłego człowieka, mówić normalnym głosem i udawać uśmiech. Całe to udawanie było po to, by jakoś się trzymać.

Nie chciałam żadnego dziecka zamiast. Chciałam tylko jakoś przeżyć. A potem trafiła się ta Iza ze swoim brakiem nadziei, swoim samotnością tak podobną do mojej własnej. Niby widziałam tyle samotnych dzieci w czasie tego projektu, ale to było inne. To było jak klucz do mojego serca.

Wieczorem w domu powiedziałam do mojego złotego męża: „Nie wiem nawet, jak z tobą o tym rozmawiać, bo sama nie wiem, co się dzieje… Robiłam dziś zdjęcia tej jednej dziewczynce, i nie potrafię przestać o niej myśleć. Może może powinniśmy o niej choć na chwilę pomyśleć?” Arek patrzył na mnie i odpowiedział: „Zdaj sobie sprawę z tego, w jakim jesteś stanie? Jakie dziewczynki My ledwo sobie radzimy.”

„Tak, wiem. Ale już nigdy nie będę taka jak dawniej. Musimy się chyba nauczyć żyć z tym, co nam dane.”

Pojechaliśmy do domu dziecka z myślą, żeby zobaczyć się z Izą. Weszła wtedy z wychowawczynią drobna, twarz taka sama jak wtedy, z żółtą plamą po katarze pod nosem. Prawie nie dała rady dojść, poruszała się jak mały krab. Pomyślałam: „Boże, jaka ona jest biedna i dziwna… Czym ja się w niej zachwyciłam?”

Iza dotknęła zabawki, którą przynieśliśmy, zaraz się przewróciła na pupę, usiadła w szpagacie i zaczęła się bujać szybko, energicznie, aż dotykała głową ziemi.

A pani dyrektor tłumaczyła mi w tle: „Pani Lidio, to dziecko nie ma nawet lekkiego upośledzenia to głębokie upośledzenie! Tam nie ma żadnych rokowań. Będziemy ją kierować do DPS-u. To dziecko jest nie do nauczenia. Mamy już siedem odmów adopcji. Ona nic nie potrafi, nic nie robi, po prostu siedzi w szpagacie i się buja. Mówimy na nią tu 'Nasza Mała Volochkova’.”

I wtedy, gdy bałam się nawet spojrzeć na Arka, on powiedział: „A wie pani co? A nam się ta dziewczynka bardzo podoba. My ją zabierzemy.”

Później zapytałam go: „Czemu to powiedziałeś? Przecież nie chciałeś?” Arek odpowiedział: „Po prostu zrozumiałem, że trzeba ją ratować. I że nikt poza nami jej nie pomoże.”

Adoptowaliśmy Izę, zostawiając dom dziecka w lekkim szoku.

Przez pierwsze miesiące była w głębokiej depresji. Świat był dla niej niebezpieczny, zdradliwy i zupełnie jej obcy. Przez dwa lata nikt jej nie zauważył, nikt nie kochał. Nie potrafiła prosić, nie potrafiła się bawić. Wszystko rozrywała i łamała, bała się wszystkiego, wpadała w histerię aż do bezdechu. Jadła tylko musy. Ledwo chodziła, bała się wody, nocnika, taty, windy, wiatru, samochodu

W środku wyło moje cierpienie, na zewnątrz wyła Iza. Teraz wiem, czemu nie polecają adoptować dziecka, gdy samemu ma się żałobę. Po prostu nie masz sił. Wszystko idzie na to, by się samemu nie rozpaść. A na dziecko trzeba tych sił dużo więcej Były chwile, że zbierałam je tylko z naszego nieszczęścia.

Mówiłam sobie: „Moje nieszczęście to pestka przy tym, co ma to dziecko. Straciłam córkę, ale mam syna i córkę, męża, mamę, przyjaciół, dom i pracę, którą kocham. A Iza nie miała nikogo. Nigdy. Jej jest znacznie trudniej.”

I wiesz, kim okazało się to marne, smutne, wystraszone, płaczące, depresyjne stworzonko, które przygarnęliśmy w takim osobliwym amoku? Była naszą cudowną córeczką Izą. Bajka mówi się szybko, ale w rzeczywistości to trwa Mija już dziewięć lat odkąd jest z nami w domu.

Iza stała się dokładnie tą osobą, którą miała być lekką, radosną, rozgadaną, serdeczną i zawsze pomocną, delikatną i bardzo wrażliwą, a przy tym całkiem ładną dziewczynką. Uczy się w zwykłej podstawówce, w klasie logopedycznej. Chodzi na nurkowanie. Wyobrażasz to sobie? Nurkowanie!

Mówi mi: „Mamusiu, na tym zejściu pod wodę udało mi się od razu się rozedrgać i zmienić ustnik pod wodą!” I wiesz, w tym momencie zawsze płaczę.

Teraz Iza jest na obozie nurkowym nad Bałtykiem. Pojechała tam autokarem, sama! Ma jedenaście lat. Dzwoni do mnie radosna i trajkocze: „Mamusiu, tu jest przepięknie! Kąpaliśmy się, tylko był sztorm i woda zrobiła się lodowata! Ale już robi się cieplejsza, przywieźli nam pianek, jutro schodzimy pod wodę! Na kolację była ryba, którą oddaliśmy kotom tu jest mnóstwo kotów, wiesz że nie cierpię ryby! Ale jadłam puree. Weszliśmy na górę, trzynaście kilometrów, prawie mi nogi odpadły… Tu rosną drzewa z Polskiej Czerwonej Księgi! Mam już kilka super koleżanek! I jeszcze kupiłam krakersy za te pieniądze, które mi dałaś, i wszystkich częstowałam. Gdy się bujamy na hamaku… Tak tęsknię!”

Ocaliliśmy ją. Ocaliliśmy siebie nawzajem. Razem, na tej samej tratwie.