Każda miłość ma swój kształt Ania wyszła na podwórko i od razu zadrżała — przejmujący wiatr przenikał przez cienką bluzę, wyszła z klatki bez kurtki. Stanęła przed bramką, patrzyła wokół, nawet nie zauważając, że po policzkach płyną jej łzy. – Aniu, dlaczego płaczesz? – drgnęła, widząc przed sobą Michała, chłopaka z sąsiedztwa, trochę starszego, z potarganymi włosami z tyłu głowy. – Nie płaczę, po prostu… – skłamała Ania. Michał spojrzał na nią, potem wyjął z kieszeni trzy cukierki i podał jej. – Weź, tylko nikomu nie mów, bo zaraz się zlecą, idź do domu – powiedział stanowczo, a ona go posłuchała. – Dziękuję – szepnęła – ale nie jestem głodna… po prostu… Michał już wszystko zrozumiał, kiwnął głową i poszedł dalej. Od dawna wszyscy na wsi wiedzieli, że tata Ani, Andrzej, pije. Często chodził do sklepu, jedynego w okolicy, i brał na zeszyt do wypłaty u pani Wiesi. Wiesia narzekała, ale dawała. – Jak cię jeszcze z pracy nie wyrzucili – mówiła za nim – już tyle kasy jesteś winien, ale Andrzej szybko wychodził i wydawał wszystko na wódkę. Ania weszła do domu, właśnie wróciła ze szkoły, ma dziewięć lat. W domu rzadko jest co zjeść, nie chce nikomu mówić, że jest głodna, bo zabiorą ją do domu dziecka, a o nim słyszała wiele złego. Zresztą, jakby tata został sam, to całkiem by się stoczył. Już lepiej tu. Niech i tak, chociaż w lodówce pusto. Dziś Ania wróciła wcześniej, bo nie było dwóch lekcji – nauczycielka była chora. Był koniec września, na dworze przenikliwy wiatr zrywał żółte liście i gonił je po podwórzu. Ten wrzesień był wyjątkowo zimny. Ania miała starą kurtkę i buty, gdy na polu było mokro, przemakały. Tata spał. Leżał na kanapie w ubraniu i butach, chrapał, na stole w kuchni dwie puste butelki, a pod stołem kolejne. Ania otworzyła szafkę – pusto, nawet kawałka chleba nie było. Szybko zjadła cukierki od Michała i postanowiła zrobić lekcje. Usiadła na stołku, podwinęła nogi, otworzyła zeszyt z matematyki i patrzyła na zadania. Ale nie chciało się liczyć. Patrzyła za okno, gdzie hulał wiatr i wyginał drzewa, rozrzucając żółte liście po podwórzu. Z okna widać było ogród. Kiedyś cieszył oko, wszystko zieleniło się, a teraz wydawał się martwy. Maliny uschły, truskawki zginęły, na grządkach tylko chwasty, nawet stara jabłoń zeschła. Mama o to wszystko dbała, pieściła każdą roślinkę. Jabłka były słodkie, ale tego sierpnia tata zebrał je za wcześnie i sprzedał na rynku, burknął tylko: – Pieniądze potrzebne. Tata Ani, Andrzej, nie zawsze taki był. Był dobrym, wesołym człowiekiem, razem z mamą chodzili do lasu na grzyby, oglądali filmy w telewizji, rano pili herbatę i jedli pyszne racuszki, które smażyła mama. Piekła też drożdżówki z jabłkowym dżemem. Pewnego dnia mama zachorowała, zabrali ją do szpitala, z którego już nie wróciła. – Coś z sercem u naszej mamy – powiedział tata i zapłakał, Ania też płakała i przytuliła się do niego, a on mocno objął ją – teraz mama będzie na ciebie patrzeć z góry. Potem tata długo siedział ze zdjęciem mamy i patrzył w jeden punkt. Potem zaczął pić. W domu pojawiali się dziwni faceci, głośno rozmawiali i śmiali się. Ania siedziała w swoim małym pokoiku albo wychodziła z domu i przesiadywała na ławeczce za rogiem. Ania westchnęła i wzięła się za matematykę. Lekcje zrobiła szybko, bo jest bystra – nauka przychodzi jej łatwo. Skończyła, schowała zeszyty i podręczniki do plecaka, położyła się na łóżku. Na łóżku zawsze leżał jej stary, pluszowy zając – jeszcze mama jej kiedyś kupiła, była to jej ukochana zabawka. Ania od dziecka nazywała go Tymkiem. Z białego zrobił się szary, ale był ukochanym Tymkiem. Przytuliła pluszaka: – Tymek – szepnęła cicho – pamiętasz naszą mamę? Zając nie odpowiedział, ale ona była pewna, że też pamięta. Dziewczynka zamknęła oczy, a przed oczami stanęły jej wspomnienia – trochę rozmyte, ale jasne i radosne. Mama w fartuszku, z upiętymi włosami, kręciła się przy cieście. Często coś piekła. – Córeczko, zrobimy dziś magiczne bułeczki. – Ale jak, mamo? Czy są magiczne bułeczki? – dziwiła się Ania. – Są, jeszcze jak – śmiała się mama. – Zrobimy bułeczki w kształcie serduszek, a jeśli je zjemy, trzeba pomyśleć życzenie, które się spełni. Ania z radością pomagała mamie formować serduszkowe bułeczki, ale wychodziły krzywe, a mama zawsze się uśmiechała i mówiła łagodnie: – Każda miłość ma swój kształt. Potem czekała, aż się upieką, by prosto z pieca zjeść i pomyśleć życzenie. Dom pachniał drożdżówkami, a potem wracał tata i we troje pili herbatę z magicznymi bułeczkami. Ania otarła łzy, które pojawiły się po tych szczęśliwych wspomnieniach. Tak było, a teraz… W kącie tykał zegar, a w sercu była pustka, żal do siebie i tęsknota za mamą. – Mamusiu – westchnęła, tuląc zajączka – jak ja za tobą tęsknię. W weekend nie trzeba iść do szkoły, po obiedzie Ania postanowiła się przejść – tata znów spał na kanapie. Założyła pod kurtkę starą, cieplejszą bluzę i wyszła z domu. Poszła w stronę lasu, gdzie niedaleko stał stary dom, w którym mieszkał dziadek Jerzy – zmarł dwa lata temu. Ale został po nim jabłoniowy sad i grusze. Nie pierwszy raz zachodziła tam, przełaziła przez płot i zbierała opadłe jabłka, gruszki, myśląc sobie: – Nie kradnę przecież, tylko zbieram spadłe, i tak nikomu niepotrzebne. Dziadka Jerzego pamiętała słabo, wiedziała, że był stary, siwy i chodził z laską. Był dobry, częstował dzieci owocami, a czasem dawał cukierka, jak miał w kieszeni. Dziadka już nie było, ale sad rodził dalej. Ania podeszła do płotu, przeleciała przez niego i podeszła do pierwszego drzewa, podniosła dwa jabłka, wytarła o kurtkę i jedno ugryzła. – Hej! Kto tam? – podskoczyła i obejrzała się – na schodach stała kobieta w płaszczu, ze zdumienia Ania upuściła jabłka. Kobieta podeszła bliżej. – Kim jesteś? – zapytała jeszcze raz. – Jestem Ania… Ja nie kradnę… tylko z ziemi, myślałam, że tu nikogo nie ma i wcześniej nie było… – Jestem wnuczką dziadka Jerzego. Wczoraj przyjechałam, teraz tu zamieszkam. Od kiedy zbierasz tu jabłka? – Od kiedy zmarła mama… – głos się jej załamał, a w oczach pojawiły się łzy. Kobieta przytuliła Anię. – No już, nie płacz. Chodź do mnie, jestem Anna… Anną mnie wołają, tak jak ciebie. Jak dorośniesz, ciebie też będą nazywać Anną. Anna od razu zrozumiała, że dziewczynka jest głodna i ma ciężkie życie. Weszły do domu. – Zdejmij buty, wczoraj tutaj trochę posprzątałam, jeszcze walizki nie rozpakowane. Zaraz cię nakarmię, rano ugotowałam zupę i coś jeszcze zostało. Wygląda na to, że jesteśmy sąsiadkami – patrzyła na Anię, na jej chude ramiona i starą kurtkę o za krótkich rękawach. – A zupa jest z mięsem? – Tak, z kurczakiem – odpowiedziała ciepło. – Siadaj do stołu, jedz do syta, jak mało, to doleję, nie krępuj się. Ania nawet się nie krępowała – była bardzo głodna, już po chwili miska była pusta, a kromka chleba zjedzona. – Dolać jeszcze? – spytała Anna. – Nie, dziękuję, już się najadłam. – To czas na herbatę – pani domu postawiła na stole niską koszyczek przykryty ściereczką, a po jej zdjęciu po kuchni rozszedł się zapach wanilii – w koszyku były serduszkowe bułeczki. Ania sięgnęła po jedną, ugryzła i zamknęła oczy. – Bułeczki, takie jak u mamy – wyszeptała – mama dokładnie takie piekła. Po herbacie i bułeczkach Ania siedziała rozluźniona, z rumieńcami na twarzy, a gospodyni powiedziała: – A teraz, Aniu, opowiedz mi o swoim życiu, gdzie mieszkasz, z kim, a potem cię odprowadzę. – Sama wrócę, tu niedaleko, tylko cztery domy dalej – nie chciała, by Anna zobaczyła bałagan u nich w domu. – Trzeba – powiedziała stanowczo kobieta. Dom Ani przywitał je ciszą – tata dalej spał w ubraniu na kanapie. Wszędzie walały się puste butelki, niedopałki i jakieś łachy. Anna rozejrzała się, pokręciła głową. – Teraz rozumiem… No to, Aniu, czas na porządki – powiedziała i zabrała się do sprzątania. Błyskawicznie zmiotła śmieci ze stołu, butelki wrzuciła do worka, otworzyła zasłony, wytrzepała dywanik. Nagle Ania powiedziała: – Proszę, nie mówcie nikomu, jak mamy w domu. Tata jest dobry, tylko nie może się pozbierać, myli się w tym wszystkim. Jak się wszyscy dowiedzą, zabiorą mnie do domu dziecka, a ja nie chcę. On naprawdę dobry, tylko mamę bardzo kochał i tęskni… Anna przytuliła ją: – Nikomu nie powiem, obiecuję. Mijały lata. Ania biegła do szkoły z zaplecionymi warkoczami, w nowym płaszczyku z plecakiem i w nowych kozakach. – Aniu, mówiła mama, że twój tata się ożenił, prawda? – spytała Marta, koleżanka z klasy. – Ale jesteś teraz śliczna! I włosy pięknie uczesane. – Prawda! Teraz mam nową mamę – ciocię Anię! – odpowiedziała z dumą i pobiegła do szkoły. Andrzej dawno rzucił picie, dzięki Annie. Teraz chodzili razem – Andrzej wysoki, zadbany, Anna elegancka, pewna siebie, zawsze poważna i piękna. Zawsze się uśmiechali i kochali Anię. Czas szybko minął. Ania już studentka, przyjeżdżała na święta i wołała, wchodząc do domu: – Mamusiu, jestem! A naprzeciw wybiegała Anna i obejmując, mówiła: – Witaj, moja pani profesor, witaj! – i obie śmiały się szczęśliwe, a wieczorem z pracy wracał Andrzej, też zadowolony i szczęśliwy.

Każda miłość ma swój kształt

Anetka wyszła na dwór i od razu zadrżała, bo wiatr przejmował na wskroś jej cienką bluzę, a ona nie założyła kurtki. Stała przez moment pod furtką, rozglądając się po okolicy, jakby nie zauważyła, że po policzkach ciekną jej łzy.

Anetko, czemu płaczesz? usłyszała za sobą głos Jarka, chłopaka z sąsiedztwa. Był trochę starszy, z odstającymi włosami na zakolu.

Nie płaczę, tylko tak… Anetka spróbowała się skłamać.

Jarek długo na nią patrzył, a potem wyciągnął z kieszeni trzy krówki ciągutki i podał jej do ręki.

Weź, tylko nikomu nie mów, bo zaraz naleci cała zgraja. Idź lepiej do domu powiedział poważnie. Anetka posłusznie wróciła na podwórko.

Dziękuję szepnęła ale nie jestem głodna… po prostu…

Jarek już wszystko dawno rozumiał. Kiwnął głową i ruszył dalej przed siebie. W wiosce wszyscy wiedzieli, że ojciec Anetki, Andrzej, pije za dużo. Często chodził do sklepu, jedynego w całej miejscowości, i pożyczał od pani Haliny towar na zeszyt do wypłaty. Halina zrzędziła, ale dawała.

Jak cię jeszcze nie zwolnili z roboty, to cud burczała za nim tyle już winien jesteś. Ale Andrzej wybiegał szybko i zaraz przepijał, co dostał.

Anetka weszła do domu była dopiero co po szkole, miała dziewięć lat. W lodówce pusto, o jedzenie ciężko. Nikomu nie mówiła, że jest głodna, bo mogliby ją zabrać z domu do domu dziecka. Tam ponoć jeszcze gorzej. A tata? Sam by przepadł bez niej. Lepiej już tak. Lodówka może i pusta, ale razem.

Tego dnia wróciła wcześniej, bo nie było dwóch lekcji nauczycielka się przeziębiła. Był koniec września, wiatry rwały żółte liście z drzew i poniewierały je po podwórku. Starym płaszczem i butami Anetki przemakało, jeśli zrobiło się mokro.

Ojciec spał na wersalce w ubraniu i butach, a na stole leżały dwie puste butelki po wódce, zresztą pod stołem też jakieś się walały. Anetka zajrzała do kuchennej szafki nic. Nawet kawałka kajzerki nie było.

Zjadła łapczywie trzy krówki od Jarka, po czym usiadła do lekcji. Przysiadła na stołku, podciągnęła nogi i otworzyła zeszyt z matematyką. Ale nie była w stanie się skupić. Patrzyła przez szybę na śmigający wiatr, który wyginał grusze i brzozy i kręcił żółte liście po ogródku.

W oknie było widać ogród. Dawniej cieszył oczy: latem cały zielony, a zimą przynajmniej jabłoń, której liście śnieg oklejał. Teraz wydawał się martwy. Maliny uschły, truskawki też już dawno znikły. Chwasty zarastały grządki, nawet jabłoń ta stara, ukochana uschła. Mama to wszystko pielęgnowała, cieszyła się każdą łodyżką. A jabłka były słodkie… Ale tego sierpnia tata zerwał wszystkie naraz, sprzedał na targu i burknął:

Pieniędzy trzeba.

Ojciec Anetki, Andrzej, nie zawsze taki był. Bywał wesoły, serdeczny: razem z mamą chodzili do lasu na grzyby, oglądali filmy w telewizji, pili rano herbatę i jedli pyszne racuszki, co mama smażyła na niedziele. I robiła jeszcze drożdżówki z domowym dżemem jabłkowym.

A potem mama zachorowała. Zabrali ją do szpitala i już nie wróciła.

Mama miała coś z sercem, Anetko powiedział cicho ojciec, a łzy mu popłynęły. Ona też płakała i tuliła się do niego. Teraz twoja mama będzie się tobą opiekować z góry.

Ojciec długo potem siedział z jej zdjęciem i patrzył gdzieś przez okno. A potem zaczął pić. Po domu wałęsały się dziwni faceci, hałasowali, śmiali się. Anetka siedziała wtedy w swoim małym pokoiku, czasem wychodziła i siadała na starej ławce za domem.

W końcu odetchnęła i zabrała się za matematykę. Zadania zrobiła szybko, bo była bystra i uczyła się dobrze. Spakowała zeszyty, podręczniki do szkolnego plecaka i położyła się na łóżku.

Zawsze leżał na nim ukochany, stary pluszowy zając jeszcze mama jej go kiedyś kupiła. Nazywała go od zawsze Tymkiem. Z białego zrobił się już szarawy, ale to nadal był najukochańszy Tymek. Przytuliła go mocno:

Tymku szepnęła pamiętasz naszą mamę?

Zając milczał, jak to zajączek, ale Anetka była pewna, że też pamięta tak jak ona. Zamknęła oczy i od razu wróciły wspomnienia: trochę zatarte, ale pełne ciepła i radości. Mama w fartuszku, z kokiem na głowie, wyrabiała ciasto. Często piekła coś pysznego.

Córeczko, a może dziś upieczemy magiczne bułeczki?

Jakie magiczne, mamo? śmiała się mała Anetka.

No, serduszka! Jeśli zrobisz bułkę w kształcie serca, a potem ją zjesz i pomyślisz życzenie, to na pewno się spełni żartowała mama.

Pomagała więc jej formować serduszkowe bułeczki, choć wychodziły przekrzywione, ale mama tylko się śmiała:

Każda miłość ma swój kształt.

Nie mogła się doczekać: kiedy te bułki się upieką, żeby jeszcze ciepłe schrupać i pomyśleć o czymś ważnym. Cały dom pachniał drożdżówkami, a potem wracał tata i razem jedli bułki przy herbacie i się śmiali.

Anetka starła łzy. To już było. Teraz… W kącie cykał zegar, a w duszy smutek z pustki, z żalu do siebie, z tęsknoty za mamą.

Mamusiu wyszeptała cicho, ściskając zająca jak mi ciebie brakuje…

W weekend nie musiała iść do szkoły. Po obiedzie postanowiła wyjść na spacer. Ojciec znów spał na wersalce. Wsunęła pod kurtkę grubszą bluzę i wyszła. Skierowała się w stronę lasu tam dalej stoi stary dom, gdzie kiedyś mieszkał pan Eugeniusz, dziadek Gienek. Zmarł dwa lata temu, ale został po nim sad z jabłoniami i parę grusz.

Nie pierwszy raz tu przychodziła. Przeskakiwała przez płot, zbierała opadłe jabłka i gruszki usprawiedliwiała się:

Przecież nie kradnę. Leżą na ziemi, nikomu niepotrzebne…

Dziadka Gienka pamiętała słabo był już leciwy, chodził z laską, często częstował dzieci jabłkami albo gruszkami, czasem nawet cukierkiem. Odszedł, ale sad nadal owocował.

Anetka przeszła przez płot, podeszła do pierwszego drzewa, podniosła dwa jabłka, otarła o płaszcz i ugryzła jedno.

Hej, kto tam? nagle usłyszała głos, odwróciła się i zobaczyła na ganku kobietę w płaszczu. Zaskoczona upuściła jabłka.

Pani podeszła bliżej:

Kim jesteś? zapytała jeszcze raz.

Anetka… ja… nie kradnę… tylko, te z ziemi, myślałam, że tu nikogo nie ma, wcześniej nie było…

Ja jestem wnuczką pana Gienka. Wczoraj przyjechałam, teraz tu będę mieszkać. Chodzisz tu często na jabłka?

Od kiedy mama umarła… powiedziała, a głos jej się załamał i z oczu popłynęły łzy.

Kobieta przytuliła Anetkę.

Już, już, nie płacz. Chodź do mnie, jestem Anna, Anna Stanisława. Tak samo masz na imię, widzisz? Jak dorośniesz, też będą mówić na ciebie Anna.

Pani Anna od razu się domyśliła, że dziewczynka jest naprawdę głodna i życie jej się nie układa. Weszły razem do ciepłego domu.

Zdejmij buty, wczoraj tu wszystko wysprzątałam, tylko walizki jeszcze nie rozpakowałam. Zaraz cię nakarmię, od rana mam rosół z kury i trochę jeszcze innych rzeczy. Widzę, że jesteśmy sąsiadkami spojrzała na Anetkę, na jej chude ramiona, krótki płaszczyk, podwinięte rękawy.

Rosół będzie z mięsem?

Oczywiście, z kurczakiem uśmiechnęła się łagodnie gospodyni. Siadaj do stołu, śmiało.

Brzuch Anetki głośno zaburczał, bo od rana nic nie jadła. Usiadła przy stole, przykrytym ceratą w kratkę, a w domu było ciepło i przytulnie. Anna postawiła miskę rosołu, pokroiła kromkę chleba.

Jedz ile chcesz. Jakbyś była głodna, doleję, nie żałuj sobie, Anetko.

Nie wstydziła się, bo głód był silniejszy niż wstyd. W parę chwil miska była pusta, chleb zjedzony.

Dołożyć ci jeszcze? zapytała Anna.

Nie, dziękuję, jestem najedzona.

No to teraz napijemy się herbaty Anna przyniosła koszyk przykryty ściereczką. Po zdjęciu jej cały dom zalał zapach wanilii w koszyku leżały bułeczki w kształcie serduszek. Anetka wzięła jedną, ugryzła i przymknęła oczy.

Takie bułeczki piekła moja mama powiedziała cicho takie same.

Po herbacie i słodkościach siedziała z rumianymi policzkami, rozluźniona. Anna spojrzała na nią z troską:

A teraz opowiedz mi o sobie, Anetko, gdzie mieszkasz, z kim. Odprowadzę cię potem, nie bój się.

Sama pójdę, to blisko. Cztery domy dalej mruknęła, nie chciała, żeby Anna widziała bałagan w ich mieszkaniu.

Trzeba powiedziała stanowczo Anna.

W domu Anetki panowała głucha cisza, tata spał ubrany na kanapie, dookoła leżały puste butelki, pety, szmaty.

Anna rozejrzała się i pokręciła głową.

Teraz już cię rozumiem… No, to czas posprzątać oznajmiła i od razu wzięła się za robotę.

Zgarnęła śmieci ze stołu, wrzuciła puste butelki do reklamówki, otworzyła zasłony, wytrzepała brudny dywanik. Anetka nagle powiedziała cicho:

Nie mówcie nikomu, że tak u nas. Tata nie jest zły, tylko się pogubił po śmierci mamy. Gdyby wszyscy się dowiedzieli, zabraliby mnie od niego, a ja nie chcę, bo on naprawdę jest dobry. Po prostu bardzo tęskni za mamą…

Anna podeszła i przytuliła ją mocno:

Nikomu nie powiem. Obiecuję.

Minął czas. Anetka biegła do szkoły z pięknie zaplecionymi warkoczami, w nowym płaszczyku, z plecakiem i świeżymi kozaczkami.

Anetka, moja mama mówiła, że twój tata się ożenił, to prawda? zapytała Małgosia, koleżanka z klasy. Ale się zmieniłaś. I włosy, i ubrania!

Tak, to prawda. Mam teraz drugą mamę ciocia Ania odpowiedziała z dumą i pognała do szkoły.

Andrzej już dawno rzucił picie, z pomocą Anny Stanisławy. Teraz chodzili razem: Andrzej wysoki, zadbany, a obok niego Anna dystyngowana, z klasą, elegancka i poważna. Zawsze uśmiechnięci, tulili Anetkę z całego serca.

Czas minął szybko. Anetka została studentką. Na wakacje przyjeżdżała do domu, a już od progu wołała:

Mamusiu, wróciłam!

A na jej spotkanie wybiegła Anna, przytulała ją mocno i śmiała się:

No dzień dobry pani profesor, dzień dobry! Obie się śmiały, a wieczorem przyjeżdżał z pracy Andrzej, zadowolony i szczęśliwy.