JEDNA MIŁOŚĆ

Jednego księżycowego wieczoru, w trakcie pogrzebu Zuzanny, Ferdynand nie pozwolił, by łza spłynęła po policzku. Spójrz, mówiłam ci, że nie kochał Zosi szepnęła pod nosem sąsiadka Tosia. Cicho, co to ma znaczyć? Dzieci zostały sierotami przy takim ojcu. Zobaczysz, poślubi Kasieńkę dodała Lela, patrząc na Tosję. Po co mu Kasia? Co w niej znajdzie? To Glasha jego miłość. Pamiętasz, jak biegały po stogu? Kasia nie zwiąże się z nim, ma rodzinę, a i tak go zapomniała. A wiesz, że Kasia ma męża w czołgach? odpowiedziała Tosia. Nie potrzebuje Ferdynanda, jest praktyczna. Glasha zaś męczy się z Michałem. To one będą kręcić miłość zapewniła Lela.

Zuzanna została pochowana, a dzieci trzymały się mocno za ręce. Michałek i Polona dopiero co skończyły osiem lat. Zuzanna wyszła za mąż za Ferdynanda w wielkiej miłości, lecz sami mieszkańcy wsi nie wiedzieli, czy on ją naprawdę kochał. Mówi się, że zaszła w ciąży, więc Ferdynand musiał się o nią wziąć. Dziecko przyszło na świat po siedmiu miesiącach, żyło krótko, a potem Zuzanna i Ferdynand nie mieli już potomstwa. Ferdynand zawsze był ponury i skąpy w słowach, przydomek Bury nadano mu w podziemiach wsi. Jego milczenie było znane każdemu, zwłaszcza Zuzannie.

Jednak Bóg uśmiechnął się nad nią. Ile razy modliła się biedna kobieta, nikt nie znał. Niebo podarowało Zuzannie dwójkę dzieci. Polona i Michałek byli bliźniakami. Michałek odziedziczył po matce łagodny charakter, czuły i współczujący, a Polona po ojcu milcząca, zamknięta w stu zamkach, nie dająca się zrozumieć. Była bliżej ojca, bo ich dusze przypominały się nawzajem.

Gdy Ferdynand w warsztacie kutał lub piłował belki, Polona krążyła wokół niego, słuchając opowieści o życiu. Michałek stał przy matce, zamiatał podłogę i napełniał mały wiaderko wodą, choć był mały, dawał pomoc. Zuzanna kochała dzieci, ale nie rozumiała Poli, natomiast Michałek był jej ukochanym. Gdy umierała, rzekła do niego:

Synu, wkrótce odejdę. Zostaniesz przywódcą. Nie krzywdź siostry, bądź jej obrońcą. Jesteś chłopcem, musisz ją chronić, bo jest słabsza.

A tata? zapytał Michał.

Co? nie zrozumiała Zuzanna.

Czy tata nas będzie bronił?

Nie wiem, synku, życie pokaże.

Nie odchodź, jak żyjemy bez ciebie? płakał chłopiec.

Gdyby to zależało ode mnie westchnął zamyślony Ferdynand ale rano już go nie było.

Ferdynand stał przy żonie, trzymając jej rękę, nie płacząc, skulony i przyciemniony, jakby zgasło w nim światło. Tak skończyło się ich spotkanie.

Życie powoli wsuwało się w swój rytm. Polona przejęła obowiązek prowadzenia domu, próbując samodzielnie gotować i sprzątać, choć była jeszcze mała. Przychodziła ciotka Natalki, siostra Ferdynanda, pomagając i ucząc Polkę domowych sztuk.

Ciociu Natalko, tata ma się ponownie ożenić? zapytała Polka.

Nie wiem, co ma w sercu, nie powie mi nic.

Natalki miała własne dzieci i męża Wacława. Była szczęśliwa w swojej rodzinie.

A jeśli coś się stanie, zabierzesz nas pod swój dach? dopytywała Polka.

Nie wymyślaj, ojciec kocha was i nikt wam nie zaszkodzi odparła Natalki.

W wiosce szumiały plotki, że stare uczucie Ferdynanda i Grażyny znów rozkwita.

Grażyna zwariowała, znowu kombinowała z Ferdynandem, a rodzinę zapomniała szemrały sąsiadki przy sklepie wiejskim.

O tej głupiej babie, Grażynie mówiły kobiety przy stoisku z kiełbasą.

Dzień dobry, panie, koniec narad zawołał przewodniczący gminy Maksym Leonidowicz.

Plotkacie, rozcieracie ludziom kości, a sami nie znacie mieszkańców ostro skrytykował Ferdynanda.

W dawnych latach Ferdynand i Grażyna rzeczywiście się kochali, mocno, jakby romans pisali na kartach. Lecz potem wyjechał do innej gminy, by pomóc w założeniu nowych pól, a w tym czasie Grażyna wplątała się z Michałem Czereśniakiem. Gdy wrócił i się o tym dowiedział, wymierzył Czereśniakowi pięść, po czym zerwał z Grażyną. Grażyna poślubiła Michała, który był hulakiem, wędrował po wsiach, pił gorzką gorycz, a ona płakała, że nie utrzymała takiego mężczyzny. Ferdynand, niepijący i pracowity, był milczący, lecz szczery.

Wieś zaczęła mówić, że Ferdynand zwraca się ku Zuzannie. Zuzanna rozkwitała jak błękitny kwiat, przyciągając wzrok wszystkich.

Co miłość potrafi uczynić, mówili ludzie.

Zuzanna od dawna była zakochana w Ferdynandzie, choć milczała, nie zważając na Grażynę. Los chciał, że spotkali się, spacerowali, a w końcu pobrali się przy radzie wsi. Ceremonia była skromna; po stronie Ferdynanda jedynie Natalki została, a po stronie Zuzanny matka, już w podeszłym wieku. Wieś szukała sensu, ale nikt nie odzywał się głośno. Przewodniczącym był Wacław Prochorek, a matka Zuzanny, piękna Oksana, nigdy nie wyszła za mąż. Nie lubiono jej, lecz ona wciąż krążyła po podwórkach, szukając przygód, podczas gdy Zuzanna nie chciała jej przyjąć.

Mieszkańcy współczuli Zuzannie, zwłaszcza gdy poślubiła Ferdynanda.

Co się dzieje? wzdychała Nusia Przerwa, on i tak jej nie kocha, całe życie będzie cierpiała przepowiadała.

Ale niespodziewanie Ferdynand był wierny żonie mówili ludzie. Czy naprawdę w wiosce można ukryć prawdę przed oczyma?

Przez piętnaście lat żyli razem, nie poznając kłótni. Wioska powoli się uspokajała, aż Zuzanna zachorowała zimą. Choroba była ciężka, nieuleczalna. W dniu, kiedy Ferdynand wracał z pracy, usłyszał:

Ferdynandzie, mogę wpaść na chwilę, przynieść ci pierogi? zawołała Glasha, trzymając tacę z ciastem.

Nie, dziękuję, mamy już jutro pierogi odpowiedział.

To z serca, Ferdynandzie nalegała.

A moja siostra też z serca odparła.

Spotkajmy się dziś przy młynie, gdy zapadnie zmrok naciskała Glasha.

Po co? zapytał.

Czy zapomniałeś, co było między nami? wykrzyknęła.

Co było, to już dawno przeminęło. Kocham moje dzieci. Kocham Zuzannę odpowiedział.

Nie da się jej już przywrócić westchnęła Glasha.

Miłość nie umiera odparł.

Nie kochałeś jej, poślubiłeś z zemsty zarzuciła.

Glasha, idź do domu szepnął.

Ferdynand przyspieszył krokiem, nie odwracając się, i dotarł do domu, gdzie czekali jego potomkowie. Glasha stała sama na wiosennym chodniku.

Lata minęły, dzieci dorosły. Ciotka Natalia wciąż odwiedzała ich, ale już wiedziała, że jej brat był jedynie jednokochaczem.

Polono, słyszałam, że spotykasz się z Grzegorzem Woronim powiedziała z progu.

Tak, i co? odpowiedziała dorosła Polona, myśląc o sobie: Jaka piękna.

Nic, po prostu zapytałam. Bądź ostrożna z nim.

Dlaczego? zapytała.

Wiesz już, nie jesteś już mała odrzekła surowo ciotka.

Ciociu Natalio, kocham go na całe życie odpowiedziała.

To ci się wydaje, że na całe życie.

Nie mam wątpliwości, jestem pewna.

Może i jesteś pewna, ale co z Grzegorzem?

Jeśli mnie zdradzi, już nigdy nie będę mogła kochać.

W to wierzę odparła Natalia.

Wieczorem Mikołaj i Polona czekali na powrót ojca z pracy.

Coś tata się spóźnia rzekł Mikołaj.

To piątek.

I co?

Zawsze w środę, w piątek i w weekend idzie na grób matki.

Skąd to wiesz? zapytał Mikołaj, uniosłszy brwi.

Głupcze, nie słyszysz serca ojca.

Cicho przeszli na cmentarz, Polona prowadziła go wąską ścieżką przez ogródki.

Patrz wskazała, wskazując wyniośloną sylwetkę ojca.

Mikołaj nasłuchiwał. Usłyszał, jak ojciec rozmawia z kimś.

Zuzanno, takie rzeczy się dzieją. Wkrótce Polona wyjdzie za mąż. Zgromadziłem jej posag, Natka pomogła. Życie płynie spokojnie. Przepraszam, Zuzanko, że mało mówiłem. Serce moje jednak wiele ci powiedziało. Nie potrafię już słowami, sercem mówię zachrypnął Ferdynand, idąc wolno ku bramie cmentarza.

Polona spojrzała na Mikołaja. W oczach brata zatrzymały się łzy.