Jak pojechaliśmy z mężem do jego rodzinnej wsi na poznanie z teściami: jak mnie powitała mama Wasyla na progu, dlaczego dziadek Vasyl był dumny z pieca i jak wieczorem domowy zapach chleba, czosnku, miodu i ziół mieszał się z opowieściami o dzikach, pijaństwie z babami na sianokosach oraz leczniczych pszczołach — czyli pierwsza wizyta u teściów na polskiej wsi!

Razem z mężem przyjeżdżamy właśnie do wsi poznać jego rodziców. Mama Stasia wychodzi na ganek, opiera ręce na biodrach niczym panna gospodyni przy samowarze i nawołuje:

O rety, Stasiu! Czemuś nie uprzedził? Widzę, że nie przyjechałeś sam!

Staszek obejmuje mnie mocno i podprowadza do mamy:

Poznaj, mamo to moja żona, Bogusia.

Ta góra, opasana falbaniastym fartuchem, z szeroko rozstawionymi ramionami zbliża się do mnie:

No, witaj, synowo!

I trzy razy, tak jak nakazuje tradycja, całuje mnie w oba policzki.

Od Krystyny z daleka czuć intensywny zapach czosnku i świeżo upieczonego chleba. Teściowa ściska mnie tak mocno, że aż się przestraszyłam. Moja głowa znalazła się pomiędzy dwoma, solidnie wypchanymi poduszkami jej piersi.

Nagle odsuwa mnie na chwilę i z góry na dół, krytycznym wzrokiem, komentuje:

Stasia, gdzieś ty taką pchełkę znalazł?

Mąż króciutko się śmieje:

Wiadomo gdzie w mieście! W bibliotece… A tata w domu?

U sąsiadki naprawia piec. No dalej, wchodźcie do domu i buty zdejmujcie dopiero co podłogi myłam!

Na podwórku z rozdziawionymi buziami przyglądają nam się ciekawskie dzieciaki ze wsi.

Bartek, leć szybko do pani Spyrki. Powiedz Kazimierzowi, że syn z żoną przyjechał!

Już lecę! odpowiada chłopak i pędzi przez wieś.

Wchodzimy do izby. Staszek zdejmuje ze mnie modne, jesienne płaszczycho kupione w przecenie i wiesza na haczyku przy piecu.

Następnie przykłada moje czerwone od zimna dłonie do bielonej ściany pieca, tuląc twarz:

Tyś moja gospodyni! Jeszcze ciepła…

W tym momencie rozlegają się stukoty garnków i hałas kuchennych narzędzi, dźwięk porcelanowych filiżanek i aluminiowych łyżek…

Gdy teściowa nakrywa do stołu, rozglądam się zaciekawiona po drewnianej chacie.

Tu, w przednim narożniku święte obrazy; w oknach białe zasłonki w kwiatki; na podłodze i stołkach samodziałowe chodniczki. Tuż przy piecu, odwrócony grzbietem, drzemią rudy kot lub kotka…

Ślub wzięliśmy w zeszłym tygodniu przerywa mi rozmyślania głos Staszka.

Aż się zdziwiłam, jak szybko na stole pojawiły się rozmaite potrawy!

Na środku talerza pyszni się galareta z nóżek. Obok kiszona kapusta, ogórki małosolne, zapiekane mleko z pieca pokryte smakowitą skórką, placek z jajkiem i szczypiorkiem…

O rany, jak bardzo chce się jeść!

Mamo, już wystarczy! Tu na tydzień jedzenia! mruczy Staszek, gryząc wielki kawałek domowego chleba.

Teściowa ustawia przy galarecie zaparowaną butelkę wódki i zadowolona ociera dłonie o fartuch:

No, teraz już wszystko gotowe!

Tak właśnie poznaję mamę Stasia.

Matka i syn jak dwie krople wody oboje czarnookie, z rumieńcem na całym policzku. Tylko mój Staszek jest spokojny i ułożony, a teściowa to żywioł nagła jak burza i głośna.

Myślę, niejednego narowistego konia ujarzmiła, niejedną płonącą stodołę uratowała…

Nagle ktoś głośno trzaska drzwiami w sieni.

Do kuchni, wnosząc ze sobą powiew zimnego powietrza, wchodzi niewielki, korpulentny mężczyzna.

Facet jak malowany rozkłada ręce z radością:

No patrzcie tylko! A to ci dopiero!

Nie zdejmując przesiąkniętej dymem i okopconej watowanej kurtki, obejmuje syna.

Witaj, tato!

Umyj ręce, potem się przywitaj! rozkazuje teściowa.

Ojciec łapie mnie za dłoń:

Witam, panienko!

Dziadek Kazimierz ma wesołe, sprytne niebieskie oczy, rzadką rudawą bródkę i miedziane, lekko kręcone włosy.

Krysiu, nalej mi też trochę zupy! woła, stukając w miseczkę.

Unosimy kieliszki:

Za was, kochani!

Po tym, jak wszyscy pojedli i popili, nabieram śmiałości:

Panie Kazimierzu, dlaczego u was w rodzinie wszyscy to Kazimierzowie?

Prosta rzecz, Boguśka! I dziadek, i ojciec, i ja wszyscy byliśmy zdunami z dziada pradziada! Tylko Staszek tu, wskazuje syna, tokarzem postanowił zostać.

Tokarze też są potrzebni, tato!

Panie Kazimierzu, trudno postawić piec?

Dziecko, to sztuka! podnosi palec ojciec. Musi być i ładnie, i ciepło, i żeby chleb się nie przypalał… Ty się nie patrz, że jam drobny! My, rude, lud wytrzymały, przez słońce całowani!

Kaziu mój złota rączka! rzuca teściowa.

Tata, opowiedz coś ciekawego, a my posłuchamy!

Ojciec westchnął, pogładził bródkę, spojrzał filuternie:

Jak się chcecie, to słuchajcie! Bajeczka pierwsza…

Pojechaliśmy raz w lipcu na sianokosy. Mieliśmy wtedy Królową pamiętasz, Krychu? Nie krowa, a mleka dawała na dziesiątki litrów. Pojechali wszyscy na łąki baby, chłopy i my z Krystyną. Słońce jeszcze za lasem, a my już od świtu kosimy: szu-szu, szu-szu…

Upał wtedy był nieludzki, muchy żądliły jak wściekłe!

A w tym roku dzików w lesie było od groma!

No i dochodzi południe, a my ledwo żywi koszenie nie pierwszy dzień, zmęczeni wszyscy na maksa…

Ech, głuptas, wymyśliłeś co tu wspominać… Bogusię to wcale nie interesuje!

Ależ interesuje! Bardzo!

No więc popatrzyłem na wszystkich i myślę sobie: trzeba lud rozruszać, zażartuję, może z gorąca taki pomysł mi do głowy przyszedł…

Rzucam więc kosę, biegnę i wrzeszczę: Uciekajcie! Dziki! I hop na drzewo. Patrzę wszyscy rzucili kosy, grabie i po drzewach się wspinają…

Ha, ha, ha! I co potem?

Chłopy i baby chcieli mnie grabiami przepędzić! Ale za to robota ruszyła dwa razy szybciej.

Teściowa nie wytrzymała i trzepnęła męża po głowie:

No, rudy urwis z ciebie!

Tato, lepiej opowiedz o prawdziwych dzikach.

No dobrze… To było tak…

To były czasy, gdy byliśmy z Krystyną młodzi, Staszka jeszcze nie planowaliśmy. Ja wtedy zapalony myśliwy byłem, ale po tej historii już więcej do lasu z bronią nie chodziłem.

Pamiętam, tego dnia śnieg popadał, mówię do Krystyny: Idę na polowanie.

Idź mówi.

Wziąłem dubeltówkę i poszedłem. Błąkam się po lesie, nic nie ma. Już zaczęło się ściemniać, zbieram się do domu. Nagle słyszę dziki niedaleko. Podchodzę, strzelam, myślę trafiłem. A tu nie! Co gorsza, na mnie rzucił się knur! Ratuj się kto może! Nawet nie wiem, jak wlazłem na drzewo.

Pewnie ze strachu na zawał byłeś! dorzuca teściowa.

Nie przeszkadzaj! Siedzę na drzewie ani żywy, ani umarły, myślę: przeczekam, pójdą. Gdzie tam! Knur ora ziemię pod drzewem, a potem kładzie się i całe stado z nim siedzi pod drzewem.

O matko! oczy mi się wytrzeszczają. I co dalej?

Tak, Bogusiu. Siedziałem całą noc, ściskając drzewo, na szczęście mrozu nie było, bo bym zamarzł.

A ja Staszka już opłakiwałam, całe oczy wypłakałam! Jak świt, zebrałam chłopów i poszliśmy szukać. Aukały, aukały i jakoś znaleźli. Na plecach tego nieszczęśnika ciągnęłam, dopóki z szoku nie wyszedł.

Ty to, Krystyno, masz w sobie i siłę, i serce!

Daj spokój, łobuzie Bogusiu, herbatę napijesz się? Z lipy i z miodem, domowym!

Chętnie, dziękuję.

Krystyna rozlewa po kubkach pachnącą herbatę.

Stachu, opowiedz jeszcze, jak moją siostrę leczyłeś.

Kazimierz prawie parska herbatą ze śmiechu:

Ot, była taka historia Siostra Krystyny wysłała telegram: Przyjeżdżam do was! Ucieszyliśmy się. Siedzi u nas Tadekna i mówi przy obiedzie: Ale mnie nogi bolą, chodzić nie mogę.

Co się stało? pytamy.

Nie wiem, do lekarza trzeba by pójść, ale czasu brak.

A próbowałaś leczyć się pszczołami? pytam Tadzię.

W mieście pszczół nie znajdę!

To chodź, zabiorę cię do uli szybko cię podleczę!

Lekarz od siedmiu boleści! śmieje się teściowa.

No i podchodzimy do uli. Mówię: podciągaj sukienkę… no tak do kolan… Na każdą nogę siada jedna pszczoła.

Tadzia podziękowała mi wtedy, ale po pół godziny klęła tak, że uszy więdły! Okazało się, ma alergię na miód, nogi jak balony, ledwo ruszać się mogła!

Zawsze wiedziałam, że doktor z ciebie kiepski! śmieje się Krystyna.

Skąd miałem wiedzieć o alergii? Ty nie wiedziałaś, ja nie wiedziałem Bogusiu, miodu próbuj, próbuj. Ty nie masz alergii?

Nie, panie Kazimierzu!

To chwała Bogu…

Dopijamy herbatę. Za oknem dawno już ciemno, zmęczenie mnie ogarnia.

Teściowa zasłania zasłonki:

Stasiu, gdzie wam pościelić?

Mamo, może na piecu? Bogusiu, zgadzasz się spać na piecu?

Z wielką chęcią!

To już rozkładam! Tata sam tę naszą piec żywicielkę murował, cegiełka po cegiełce chwali się teściowa.

Kazimierz wypina pierś z dumą.

A jest się czym chwalić taki piec nakarmi, ogrzeje, rodzinę wokół siebie zgromadzi. Płonie w nim jasny, żywy ogień!

Podziękowaliśmy gospodyni i wstaliśmy od stołu. Mąż, poklepując mnie po plecach, delikatnie podsadza mnie na piec.

Z ciemności, z pryczy, uderza we mnie zawieszony przez lata aromat: palonej cegły, suszonych ziół, owczej wełny, chleba.

Staszek szybko zasypia, a mnie jakoś sen nie chce zmorzyć. Co się dzieje?

Z prawej strony ktoś głośno oddycha:

Szu-szu, szu-szu…

Domowy duszek! Na pewno duch domowy! Tak czytałam

I przypomina mi się dziecięca wyliczanka:

Duszku domowy, my z tobą nie zaczepiamy!

A rano odkrywam prawdę: to wcale nie był żaden duszek, tylko zaczyn, który teściowa postawiła w cieple i o którym zapomniała.

Jeszcze nie raz zawitamy do gościnnego domu rodziców Staszka posłuchać opowieści Kazimierza, ogrzać się przy piecu i posmakować domowego chleba.

Ale o tym może innym razem!