Gdybym tylko przewidziała, co mnie czeka…

Gdybym tylko wiedział, że tak będzie…

Autobus podskakiwał na wybojach. Kierowca klął, omijając kałuże, czasem nawet zjeżdżał na przeciwległy pas. Ludzi w autobusie było niewielu, w końcu dzień roboczy.

Władysław patrzył przez okno na pociemniały, osiadły śnieg. Jeszcze trochę, a całkiem stopnieje, a potem lato tuż tuż. Na kolejnym wyboju autobus znów podskoczył, a kierowca splunął przez zęby.

— Tak to i bez kół możemy zostać.

Wreszcie przed nimi pojawił się cmentarny płot, za którym czerniały rzędy nagrobków.

Za każdym razem, gdy tu przyjeżdżał, Władysław czuł ciężkie przeczucie nieuchronności i ulotności życia. Myślenie, że kiedyś i on znajdzie tu spokój, nie było przyjemne. Przyjeżdżał nie z potrzeby serca, ale z obowiązku. Tak trzeba – odwiedzać groby bliskich w odpowiednie dni. Zawstydził się własnych myśli i głośno westchnął.

Autobus zatrzymał się przed bramą cmentarza. Drzwi z hałasem się otworzyły, a pasażerowie zaczęli wysiadać, rozprostowując nogi. Ludzie od razu skierowali się ku stoiskom z sztucznymi kwiatami ustawionym wzdłuż ogrodzenia. Władysław też powoli ruszył przed siebie, wypatrując żywych kwiatów. Od jaskrawych, woskowanych płatków aż oczy bolały. Na końcu zauważył kobietę, przed którą stało wiadro z czerwonymi goździkami.

Kupił cztery goździki i wszedł na teren cmentarza. Ścieżki tonęły w kałużach. Starał się je omijać, ale nawet pod rozmiękłym śniegiem wzdłuż alejek chlupała woda. Późno pożałował, że założył stare zimowe buty.

Doszedł prawie do skraju lasu i skręcił w lewo. Grób żony znalazł od razu po krzyżu. „Trzeba postawić pomnik. A może poczekać? Syn później zrobi od razu dla nas obojga?” Wokół już nie było tymczasowych krzyży. Obejrzał rozciągające się przed nim miasto umarłych. Od jesieni, gdy tu ostatnio był, przybyło wiele nowych mogił.

Przestąpił niskie ogrodzenie i stanął w osiadłym śniegu, udeptując go. Poczuł, że i tak przemókł.

— Witaj, Jadziu.

Z wyblakłej fotografii w ramce, stojącej przy krzyżu, uśmiechała się do niego żona. Uwielbiał to zdjęcie. Zapamiętał ją właśnie taką, choć na tym portrecie miała zaledwie trzydzieści sześć lat.

Przypomniał sobie tamte urodziny. Rankiem pobiegł po kwiaty, a gdy wrócił, Jadzia już była ubrana w nową sukienkę. Podarował jej złote kolczyki. Natychmiast je założyła i roześmiała się radośnie. Zdążył uchwycić ten moment na zdjęciu. Jakby to było wczoraj…

— Wszystkiego najlepszego. Dziś skończyłabyś pięćdziesiąt sześć lat. — Władysław zastanawiał się, gdzie umieścić goździki.

Cały grób był pokryty sztucznymi kwiatami wbitymi w ziemię. One nie wyblakły, nie zszarzały, jakby przyniesiono je dopiero wczoraj.

Władysław nachylił się, wyciągnął spod śniegu gałązkę żółtych kwiatów tuż przed krzyżem, wetknął ją w śnieg u stóp mogiły. Na jej miejsce położył goździki. Ziemia była zmarznięta, kruche łodyżki nie przebiją, a śnieg wkrótce stopnieje – goździki i tak opadną. Wyglądały skromnie na tle krzykliwych, sztucznych pąków. Ale przynajmniej żywe.

— Tęsknię za tobą. Ale często tu nie przychodzę. Wybacz i nie gniewaj się. To ja powinienem tu leżeć, nie ty. A życie sobie z nami pofolgowało…

Mówił długo, opowiadał nowiny, patrząc na portret, aż nogi zupełnie zdrętwiały. Ciszę raz po raz przerywało krakanie wron. I od tego robiło się jeszcze smutniej.

— Idę już, Jadziu. Założyłem stare buty i przemókłem. A nawet nie ma kto mnie zbesztać. Przyjdę po Wielkanocy, kiedy już będzie sucho. Wtedy posprzątam twój grób, przyniosę nowe zdjęcie, takie samo. Za bardzo tu ładnie wyglądasz. Przepraszam cię za wszystko. — Westchnął, przestąpił przez ogrodzenie i nie oglądając się, ruszył w stronę wyjścia.

Na przystanku czekało już kilka osób. Gdy w końcu wsiadł do autobusu, nie czuł już palców u stóp.

Ledwo dotarł do domu. Natychmiast zdjął mokre buty i skarpetki, postawił czajnik na kuchence, a gdy zagotowała się woda, wypił dwie szklanki herbaty z miodem. Założył suche wełniane skarpety, włączył telewizor i położył się na kanapie. Leciał jakiś film. Od herbaty zrobił się senny i w końcu zasnął…

***

Ewa pojawiła się na ich budowie po technikum. Młoda, z dużymi oczami, piegami na nosie i uśmiechem, jakby wiosenne słońce wyjrzało zza chmur. Władysław nie krył, jak bardzo mu się podobała. Miał żonę, syna w trzeciej klasie, a nie potrafił oderwać od niej wzroku. I co miał zrobić, gdy ciągle mu się nawijała pod oczy? Nie miał odwrócić głowy?

Pewnego dnia, niedługo przed świętami, spotkali się na przystanku. Ewa otulała się w kołnierz płaszcza. W jej dużych oczach odbijały się światła latarni. Władysław zerkał na nią ukradkiem. Gdy podjechał autobus, przepychając się, wszedł zaraz za nią i usiadł obok.

— Witaj, Ewo. Do domu? — zapytał, by nawiązać rozmowę.

— Tak. A ty?

— Ja też. — Chwilę milczał. — Choinkę już ubraliście?

— Nie. Tata zawsze kupował żywą. Leżała na balkonie. A trzydziestego grudnia wszyscy razem ją stroiliśmy. I ten zapach w mieszkaniu! Od razu robiło się świątecznie.

— Ale dziś jest trzydziesty grudnia. Masz na balkonie żywą choinkę? — dopytał Władysław.

Ewa roześmiała się głośno i szczerze. Patrzył na nią z zachwytem.

— Rodzice daleko, a ja mam sztuczną. Jak wrócę, wyciągnę pudełko, złożę i ubiorę. Koniecznie powieszę cukierki. Tak zawsze robiła mama. Potem napiję się herbaty i będę się nią zachwycać. — Znów się zaśmiała.

Władysław wyraźnie zobaczył pokój, choinkę, rozpromienioną EwWładysław zamknął oczy i westchnął głęboko, wiedząc, że największą karą nie była śmierć Jadzi, ale to, że musiał żyć dalej z poczuciem winy i pustką, której nic już nie zapełni.