Gdy Ireczka miała dwa lata, mieszkała w domu dziecka. Przyjechałam, żeby fotografować dzieci. Powierzono mi te najbardziej wymagające, najtrudniejsze do adopcji.

Kiedy Zosia miała dwa lata, mieszkała w domu dziecka w Lublinie. Przyjechałam tam zrobić sesję zdjęciową dzieciaków do lokalnego projektu adopcyjnego. Oczywiście, dostałam najtrudniejsze przypadki. Weszłam do sali i zobaczyłam dziewczynkę z posępną, jakby przekrzywioną, mocno zmartwioną twarzą, trochę taką babciną. Oj, jakie to dziecko jest niefajne, pomyślałam. Ale kiedy zaczęłam jej robić zdjęcia nagle ją zobaczyłam. Przez tę nieruchomą maskę. Ożyła.

Uchwycenie spojrzenia dziecka po przejściach to nie lada sztuka. Ten dziwny szkrab patrzył prosto w obiektyw. Bez chwili wahania.

I wtedy aż mnie przeszył jej wzrok. Samotna dusza, kosmicznie osamotniona. Cierpiąca. Nie było tam nawet cienia nadziei. To było jej pierwsze w życiu doświadczenie, kiedy ktoś ją w ogóle zauważył. Nie z wierzchu, tylko naprawdę całą duszę. Duszę odtrąconą, która wszystko rozumiała. Dokładnie taką jak moja. Gdy potem spuściła wzrok, jej oczy aż się zaszkliły łzami.

Poprosiłam wychowawczynię: Proszę mi opowiedzieć o Zosi, muszę napisać tekst. A co tu mówić? odburknęła pani. No, co potrafi, co mówi?. Nic nie robi. Nic nie mówi. Siedzi w szpagacie, kołysze się aż do podłogi i podczas tych kołysanek jęczy. Nic szczególnego. Jest nijaka.

Dwa miesiące przed tą wizytą zmarła nasza najmłodsza córka.

To, co było naszą codziennością, rozbiło się w drobny mak na betonowym murze. Przestało istnieć. A my nie. Żyliśmy dalej, w tej dziwnej RZECZYWISTOŚCI PO. Chodziliśmy, rozmawialiśmy, jedliśmy, usiłując ukryć przed dziećmi rozpacz, żeby ich nie przestraszyć. Dać im nadzieję, której sami ledwie dotykaliśmy. Myślałam: Czy jeszcze kiedyś cokolwiek mnie ucieszy?. Jechałam na zdjęcia i płakałam w aucie. Potem wysiadałam, wycierałam twarz śniegiem i szłam udawać zwykłego człowieka. Mówiłam zwyczajnym głosem, uśmiechałam się. Teatr.

Nie chciałam żadnych zastępczych dzieci. Chciałam po prostu JAKOŚ przeżyć. I wtedy ta Zosia z jej samotnością i rozpaczą. Jakby świat przez nią pukał do mojego serca z własnym kluczem

W domu powiedziałam mojemu cudownemu mężowi Piotrowi: Nie wiem, jak zacząć rozmowę o tym, i nie wiem nawet, czym to jest Ale fotografowałam dziewczynkę, i naprawdę nie mogę przestać o niej myśleć Może byśmy rozważyli?. Piotr: Ty rozumiesz, co ty mówisz? Jakie dziewczynki? My przecież ledwo oddychamy.

Pewnie. Ale już chyba nigdy nie będę sobą. Muszę się nauczyć żyć TAK, JAK JEST.

Pojechaliśmy do domu dziecka zobaczyć Zosię. Przyprowadziła ją wychowawczyni. Szkrab leciał jak połamany krab, z tym swoim przekręconym, mizernym obliczem i zielonym glutem pod nosem. Boże, jaka ona była brzydka, pomyślałam! Jak zalążek człowieka Odpad produkcji. Co ja w niej zobaczyłam?!

Zosia dotknęła zabawkę, którą przynieśliśmy, walnęła się na pupę, rozstawiła nogi, zaczęła się bujać, aż łbem do podłogi. A w tle pani doktor wygłaszała swoje: Pani Anno, to dziecko nawet nie ma lekkiego upośledzenia! To głębokie upośledzenie! Żadnych perspektyw. Oddajemy ją do opieki społecznej. Miała JUŻ siedem odmów adopcji! Nic nie potrafi, nie robi nic, co powinna w jej wieku. Siedzi w szpagacie i się buja. Wołają ją tu Mała Wołoszczak.

I wtedy mój mąż aż bałam się na niego spojrzeć powiedział: Wie Pani co? Nam się Zosia podoba. Weźmiemy ją.

Pytałam go później: Dlaczego to powiedziałeś? Przecież nie chciałeś. Piotr: Zrozumiałem, że trzeba ją uratować. I nikt, poza nami, tego nie zrobi.

Adoptowaliśmy Zosię, a dom dziecka został z nieszczególną miną.

Zosia była wtedy w głębokiej depresji dziecięcej. Nie ufała światu. Dla niej świat był groźny, zdradliwy. Przez dwa lata świat jej nie dostrzegał. Nie kochał. Nie mogła na nic wpłynąć. Nie umiała prosić, nie bawiła się, wszystko rozrywała, tłukła, bała się wszystkiego. Załamywała się, rzucała w kołysanie. Bywało, że wpadała w histerię do utraty tchu. Jadła tylko papki. Bała się wody, nocnika, taty, windy, wiatru, auta

We mnie wyło moje żałobne poczucie straty; na zewnątrz wyła Zosia. Teraz wiem czemu wszystkim ODRADZA się adopcję dziecka na żałobę. Brakuje sił. Wszystkie idą na przetrwanie siebie. A dziecku trzeba dużo sił. Dużo. Brałam je z naszej traumy.

Mówiłam sobie: Twoje nieszczęście jest niczym wobec cierpienia tego dziecka. Ty straciłaś córkę, ale masz syna, córkę, męża, mamę, przyjaciół, pracę, dom Zosia nie miała nic. Nic a nic.

Wiecie, kim się okazało to mizerniutkie, posępne, zniszczone i ciągle biadolące, depresyjne stworzenie? Naszą ukochaną córką Zosieńką. Bajka się szybko czyta, ale życie minęło dziewięć lat.

Zosia stała się dokładnie tą, którą miała być według zamysłu Pana Boga lekką, pogodną, łobuziarską, dobrą i nieodmawiającą pomocy, wrażliwą, mięciutką i co najpiękniejsze: wyrozumiałą dla nas, całkiem urodziwą dziewczynką. Chodzi do normalnej podstawówki, tylko do klasy integracyjnej z logopedą. Uwielbia nurkowanie. Nurkowanie, serio!

Mówi: Mamusiu, tym razem umiałam od razu wypuścić powietrze i zmienić automat pod wodą tu łzy tryskają mi z oczu.

Teraz Zosia jest na obozie nurkowym nad Bałtykiem. Poleciała tam samolotem! Ma jedenaście lat. Dzwoni i trajkocze: Mamusiu, tu jest cudnie, kąpaliśmy się, tylko był sztorm i morze się zrobiło zimniutkie! Ale już się ociepla, przywieźli nam pianki, jutro znowu nurkujemy! Na kolację była ryba, ale oddałyśmy ją kotom tu pełno kotów, wiesz, nie cierpię ryby! Ale zjadłam przecier. Byliśmy na wycieczce, trzynaście kilometrów, o mało mi nogi nie odpadły Tu są takie drzewa, co nawet w encyklopediach są! Mam już super koleżanki! I jeszcze kupiłam krakersy za te złotówki, które mi dałaś. I wszystkich częstowałam. Bujałyśmy się w hamaku Tęsknię!.

Bo ją uratowaliśmy. Uratowaliśmy ją. I siebie. Razem, na tej tratwie.