Dziadku, spójrz! — Lila przyklejona nosem do okna. — Piesek!

Dziś, Dziadku, patrz! Jagoda przycisnęła nosek do okna. Słuchaj, tam pies!

Za furtką biegał kundel. Czarny, zakurzy, z wystającymi kośćmi.

Znowu ten łajdak mruknął Paweł Kowalski, zakładając kalosze. Trzeci dzień już kręci się. Idź stąd!

Z machnięciem kijem odganiał go. Pies podskoczył, ale nie uciekł. Usiadł pięć metrów dalej i wpatrywał się. Po prostu wpatrywał się.

Nie ganiaj go, Dziadku! Jagoda złapała go za rękaw. Pewnie jest głodny i zmarznięty!

Mam dość własnych kłopotów! odparł stary. Przyniesie jeszcze pchły, choroby. Wynocha!

Kundel podwinął ogon i odszedł. Lecz gdy Paweł zniknął za drzwiami, zwrócił się znów

Jagoda mieszkała z dziadkiem już pół roku, odkąd rodzice zginęli w wypadku. Paweł wziął ją pod swój dach, chociaż nigdy nie miał z dziećmi łatwego kontaktu. Przwykł do ciszy i swojego rytmu.

A nagle dziewczynka, co noc płacze i pyta: Dziadku, kiedy wrócą mama i tata?

Jak wytłumaczyć, że nigdy nie wrócą? Dziadek tylko mruczał i odwracał się. Było ciężko i jemu, i jej. Nie było dokąd uciekać.

Po obiedzie, kiedy dziadek drzemie przed telewizorem, Jagoda cichutko wymknęła się na podwórko z miseczką resztek zupy.

Chodź, Żuża szepnęła. Tak ją nazwałam. Ładne imię, co nie?

Kundel podszedł ostrożnie, wyżył miskę do końca, po czym położył się, głowę kładąc na łapach i patrzył ze spokojnym, wdzięcznym wzrokiem.

Jesteś dobra głaskała dziewczynka. Bardzo dobra.

Od tego dnia Żuża nie opuszczała domu. Strzegła furtki, odprowadzała Jagodę do szkoły, witała ją przy powrocie. A kiedy Paweł wychodził na ulicę, słychać było w całej okolicy:

Znowu ty! Ile można?!

Żuża już wiedziała: człowiek może szczekać, ale nie gryźć.

Sąsiad, Stanisław Mikołajewicz, kręcąc się przy płocie, obserwował ten teatr i raz rzekł:

Paśka, nie ma sensu ją ganiać.

Co to! Potrzebuję psa jak bólu zęba!

Może odparł Stanisław Bóg ci ją nie na darmo zesłał?

Paweł tylko przewrócił oczami

Mija tydzień. Żuża wciąż stoi przy furtce, bez względu na deszcz czy mróz. Jagoda potajemnie podsuwa jej jedzenie, a Paweł udaje, że nic nie zauważa.

Dziadku, mogę wpuścić Żużę do chlewu? błagała przy kolacji. Tam cieplej będzie.

Nie, i po raz drugi nie! grzmiał staruszek tupiąc pięścią w stół. W domu nie ma miejsca dla zwierząt!

Ale ona

Żadne ale! Dość mi twoich kaprysów!

Jagoda napuchła wargi i ucichła. W nocy Paweł nie mógł zasnąć. Rano wyjrzał przez okno. Żuża leżała skulona w śniegu. Zaraz odda duszę Bogu, czy komuś tam, pomyślał Paweł i poczuło mu się odrazu niesmacznie.

W sobotę Jagoda poszła na staw po łyżwy. Żuża, jak zwykle, podążyła za nią. Dziewczynka śmiała się, kręciła po lodzie, a pies siedział na brzegu i patrzył.

Patrz, co umiem! krzyknęła i rzuciła się w środek.

Lód pęknął. Jagoda wpadła do czarnej, lodowatej wody. Szarpała się, krzyczała, a dźwięk zagłuszały fale.

Żuża zatrzymała się na chwilę, potem pobiegła do domu.

Paweł ciął drewno i usłyszał odgłos szczekania. Obrócił się pies leciał po podwórzu, warczał, podbiegł, chwycił go za spodnie i pociągnął w stronę furtki.

Co ty, szalona? nie pojął starzec.

Żuża nie dawała za wygraną. Kopała, machała, znów chwytała za ubranie. W oczach miał ten sam niepokój. Wtedy Paweł zrozumiał, co się dzieje.

Lili! wykrzyknął i ruszył za psem.

Żuża mknęła naprzód, rozglądając się, czy człowiek nadąża. Znowu w stronę lodowiska.

Paweł zobaczył ciemną plamę i usłyszał słabe pluski.

Trzymaj się! krzyknął, chwycając długą laskę. Trzymaj się, wnuczko!

Poślizgnął się na kruszącym się lodzie, ale nie poddał się. Złapał Jagodę za kurtkę i wyciągnął na brzeg. Żuża biegała w kółko, szczekała, dopingowała.

Gdy wyciągnęli ją na ląd, była niebieska po zimnie. Paweł otrzepał ją śniegiem, dmuchał w twarz i modlił się cicho.

Dziadku wyszeptała w końcu Jagoda. Żuża, gdzież ona?

Pies siedział obok, drżąc od zimna i strachu.

Jest tutaj zachrypiał Paweł. Tu.

Po tym zdarzeniu coś się zmieniło. Paweł nie krzyczał już na Żużę, ale wciąż nie wpuszczał jej do domu.

Dlaczego, Dziadku? nie mogła się wtrząsnąć Jagoda. Ona mnie uratowała!

Uratowała? A tu nie ma dla niej miejsca. ryczał staruszek.

Rozmyślał, dlaczego tak jest, choć nie potrafił odpowiedzieć. Słyszał tylko, że porządek jest porządkiem.

Sąsiad Stanisław przyszedł na herbatę. Siedzieli przy kuchni, przeżuwając pierniki.

Słyszałeś, co się stało? zagaił ostrożnie.

Słyszałem mruknął Paweł.

Coś dobrą psinką ma. Mądra.

Bywa.

Warto ją chronić.

Paweł wzruszył ramieniem:

Chronimy, bo nie ganimy.

Ale ona nocuje na dworze?

Na dworze. Czy to pies, czy nie pies?

Stanisław potrząsnął głową:

Dziś, Paśka, uratowała dziewczynkę, a ty Niewdzięczność to twe nazwisko.

Nie jestem winny tej psinie! Karmiłem, nie biję i tak skończył.

Winny, niewinny. A po ludzku?

Po ludzku to kochać ludzi, nie tylko futrzaków!

Stanisław zamilkł. Widział, że dyskusja nie ma sensu, ale patrzył z ukosa.

Zima była naprawdę surowa. Śnieżyce przytłaczały, jakby natura chciała udowodnić, kto tu rządzi.

Paweł wyciągał saneczki, a za oknem już na wysokość pasa leżały kulki śniegu.

Żuża stała przy furtce, chuda jak szkielet, futro opadało, oczy przygasły, ale nie odchodziła. Strzegła.

Dziadku Jagoda szarpała rękę, spójrz na nią. Ledwo żyje.

Sama wybrała to miejsce odparł Paweł. Nikt jej nie zmusza.

Ale ona

Dość! ryczał. Ile razy mam słuchać o tej samej sprawie? Mam już dosyć tego psa!

Jagoda zamknęła się w sobie i milczała. Wieczorem, gdy dziadek czytał gazetę, szepnęła:

Dziś Żuży nie widać.

I co? nie podnosząc wzroku, mruknął Paweł.

Cały dzień jej nie ma. Może choruje?

Może w końcu poszła. Tam jej droga.

Dziadku! Jak możesz tak mówić?

Jak trzeba odłożył gazetę, spojrzał na wnuczkę. Nie jest nasza! To obca! Nie jesteśmy jej winni!

Jesteśmy winni wyszeptała Jagoda. Uratowała mnie. Nie daliśmy jej nawet ciepła.

Nie ma miejsca! uderzył pięścią w stół. Dom nie jest zoo!

Jagoda łzkiem pocierała policzek i wbiegła do swojego pokoju. Paweł został przy stole, a gazeta nagle stała się nieczytelna.

Nocą wstrząsnęła tak silna burza, że dom trząsł się jak na huśtawce. Wiatr wiało w kominie, szyby drżały, śnieg szarpał okna. Paweł przewracał się w łóżku, nie mógł zasnąć. Piesia pogoda pomyślał, i pojął, że to jego sprawa.

Do rana wiatr ustał. Paweł wstał, zaparzył herbatę i wyjrzał z okna. Dwór był przykry śniegiem po same szyby. Drogi zniknęły, jedynie ławka stała na jednej nóżce. A przy furtce

Zamieciutka ukrywała coś czarnego. Pewnie śmieci pomyślał, lecz serce przyspieszyło.

Rzucił kurtkę, wsunął stopy w kalosze i poszedł na podwórze. Śnieg był puszysty, głęboki, dosłownie po kolana. Dotarł do furtki i zamarł.

W śniegu leżała Żuża, nieruchoma. Pokryta białym puchem, od głowy po ogon prawie całkowicie zakryta, wystawały jedynie uszy i kikut ogona.

No i koniec mruknął. Nagle poczuł, że coś pęka w środku.

Delikatnie odgarnął śnieg. Żuża jeszcze słabo dyszała, z trudem podnosiła głowę, oczy zamknięte.

O cholera szepnął. Głupia. Dlaczego nie uciekła?

Pies drgnął na głos, próbując podnieść głowę, lecz nie miał siły.

Paweł stał i patrzył. Niech to szlag, pomyślał i ostrożnie podniósł ją na ręce.

Kłapała lekko, głównie kości i futro, ale wciąż była ciepła. Żywa.

Trzymaj się mruknął, tnąc się w stronę domu. Trzymaj się, głuptaszku.

Zanieść go do chlewu, potem do kuchni, położył na starej kołdrze przy piecu.

Dziadku? pojawiła się w drzwiach Jagoda w piżamie. Co się stało?

To… wzruszył się Paweł. Zmarzła tam. Niech się ogrzeje.

Jagoda podbiegła do Żuży:

Żyje? Dziadku, żyje?

Żyje, żyje. Nalej mleka do miski, ciepłego.

Zaraz! pobiegła do kuchenki.

Paweł siedział przy psie, głaszcząc ją po głowie i myśląc, co takiego zrobił ze swoim życiem, że doprowadził ją prawie do śmierci, a ona i tak nie odszedła. Żuża otworzyła powoli oczy, spojrzała wdzięcznym wzrokiem. Paweł poczuł, jak łka mu gardło.

Mleko gotowe! Jagoda postawiła miskę obok psa.

Żuża z trudem podniosła głowę, wypiła, potem jeszcze i jeszcze. Dziadek i wnuczka patrzyli, jak pije, i cieszyli się, jakby to było cudowne wydarzenie.

Do popołudnia Żuża już siedziała, a wieczorem kręciła się po kuchni na drżących łapach. Paweł od czasu do czasu zerkał na nią, mrucząc:

To tymczasowe! Rozumiesz? Zadbamy, a potem na dwór!

Jagoda tylko się uśmiechała. Widziała, jak dziadek podsuwa Żuży najlepsze kawałki mięsa, okrywa ją cieplejszą kołdrą, głaszcze, myśląc, że nikt nie patrzy.

Nie wyjdzie, wiedziała dziewczynka. Już nie wyjdzie.

Rankiem Paweł wstał wcześnie. Żuża leżała na dywaniku przy piecu, patrząc na niego uważnie, jakby go badała.

No więc, obudziła się? mruknął, podciągając spodnie. No i co dalej.

Pies machnął ogonem, ostrożnie, jakby sprawdzał, czy nie zostanie znowu wyproszony.

Po śniadaniu Paweł włożył kurtkę i wyszedł na podwórze. Przejrzał wzdłuż płotu, spojrzał na starą szopę przy stogu. Stała tam pusta od lat, chyba dziesięć.

Żuży! zawołał do domu. Chodź tutaj!

Jagoda wybiegła, za nią Żuża. Pies trzymał się bliżej dziewczynki, ale Paweł już się nie interesował.

Patrz wskazał na szopę. Dach przesiąkł, ściany zgniły. Trzeba naprawić.

Po co, Dziadku? nie zrozumiała Jagoda.

A po co? mruknął. Miejsce stoi puste, nie ma po co. Nieład.

Zabrał deski, młotek, gwoździe i zaczął klepać, krzycząc, że gwoździe się wyginają, deski nie pasują. Żuża siedziała w pobliżu i obserwowałaGdy wreszcie dach został naprawiony, cała trójka usiadła na ławce przed domem, patrząc, jak zachodzi słońce nad spokojną wioską, a Żuża zadowolona położyła się przy ich stopach, wyczuwając, że w końcu naprawdę ma swój dom.