Dwie Żony: Opowieść o Miłości i Poświęceniu

Nieurodzona baba już nie jest nawet babą, a półbababą tak mawiała moja teściowa, a ja, Maria, wzdychałam i gorzko się uśmiechałam.

Nie słuchaj tego, nagle i donośnie przerwała półgłucha sąsiadka Zofia, Bo Bóg wie, co robi. To, że jeszcze nie możesz mieć dzieci, on widzi od razu.

A więc, Zosiu jak on widzi? łzy spłynęły po moich policzkach. Rzadko gadałam o tym głośno, wolałam nosić ból w sercu. Teraz przyjechałam do rodzinnej wsi, dziesięć kilometrów od domu, aby odwiedzić grób matki i porozmawiać z podstarzałą, półgłuchą sąsiadką.

To smutna sprawa, powiedziała, ale nie my szukamy dzieci, oni nas szukają. Cierpliwość, dziewczyno.

W wieśniakach szczekały psy, ćwierkały wróble. Zwykłe dźwięki wsi już nie rozbrzmiewały Załęże w województwie mazowieckim praktycznie umarło. Zniszczone chaty pochylały się nad rzeką, jakby oddawały jej ostatni hołd.

Maria poszła do domu, do męża, do dużej wsi Iłowa. Musiała opuścić Załęże przed świtem. Całe życie bała się nocnego lasu i pola jakby to był dziecięcy strach.

Pochodzę stąd. Sześć lat temu zostałam sama. Ojciec zginął po wojnie, matka zmarła młodo. Zostałam dojarką w lokalnym kołchozie.

Kiedy poznałam przyszłego męża, był czerwiec. To był mój siedemnasty rok życia i pierwsze lato w gospodarstwie. Dojazd był długi, ale biegałam tam chętnie, choć ręce bolały od ciężkiej doji.

Pewnego porannego dnia złapał mnie nagły deszcz. Niebo przybrało ciężkie obłoki, grzmiało. Wszystko wokół wydawało się pochyłe, jakby podciągnięte w jedną stronę.

Wskoczyłam pod zadaszenie przy lesie, usiadłam na drewnianej podłodze i wyciskałam wodę z długich, czarnych warkoczy. Wtedy, przez skośne strugi, zobaczyłam biegnącego ku mnie czarnowłosego chłopa w koszulce w kratę i spodniach pod kolana. Chłopak wskoczył pod zadaszenie, zobaczył mnie i uśmiechnął się szeroko:

Co za prezent! Ja jestem Krzysztof, a ty?

Serce mi podskoczyło, ciemność deszczu zagłuszyła wszystko. Milczałam i cofnęłam się na krawędź podłogi.

Co, piorun cię ogłuszył? Czy może od urodzenia jesteś niema? żartował.

Nie niema, nazywam się Maria.

Zmarzłaś? Chcesz się ogrzać? podśmiewał się dalej, trzymając się z daleka, A my deszcz cały wywrócił. Z MTS-a przyjechałem.

Rozmawiał jeszcze przez chwilę, po czym zaczął podrygiwać tak, że przestraszyłam się na zabój. Bluzka przywarła do ciała to chyba go podnieciło albo po prostu był bardzo pociągający. Pobiegłam pod deszcz na wszystkie nogi i długo biegłam, odwracając się.

W mrocznym lesie pod ciężkimi chmurami było strasznie!

Krzysztof Nikierski przybył potem jako tymczasowy dozorca. Spojrzałem na niego z niechęcią, a on od razu zaczął zaloty szedł za mną poważnie. Ta chwila wywarła ślad.

Mąż wziął mnie do domu z radością, choć nie wiedziałam, co nas czeka w jego rodzinie i w obcej wsi. Teściowa okazała się szorstką, niezdrową kobietą. Z chęcią zrzuciła na mnie część obowiązków, ale czujnie pilnowała ich wykonania.

Choć ciężko mi, nie poddawałam się. Byłam pracowita, wytrwała jedynie uwagi teściowej dręczyły. Rzeczywiście przyjechałam bez posagu, sierotą, bez niczego.

Po pewnym czasie teściowa uspokoiła się, widząc, że radzę sobie w gospodarstwie. Nadszedł kolejny rok, a ciąża nie nadeszła.

Ty, niedobry kawałku, nieurodzona baba tak wykrzyknęła teściowa Co to za dom bez wnuków?

Płakałam w ramiona Krzysztofa, on krytykował matkę, a ona jeszcze bardziej się gniewała. Teść patrzył w bok, gdy stawiałem przed nim miskę.

Jednak nie traciłam nadziei. Sama chodziłam do położnej, potajemnie odwiedzałam sąsiednią wioskę, by szukać lekarstw od niepłodności.

Życie toczyło się dalej. Dom Nikierskich nie był najbiedniejszy, choć czasy powojenne były trudne. Co jakiś poranek Krzysztof przyniósł pół kosza surowego ziarna.

Och, Koleno, nie mów tak Niech nie przyjdą! jęknęła matka.

Ciągną się wszyscy, nie sam jestem. Uspokój się, mamo

Maria starała się przekonać Krzysztofa, by nie zajmował się takimi rzeczami, ale on wciąż przywoził resztki z pola.

Nocą spałam słabo, siedząc w łóżku przy gaszeniu lampy, czekając na męża.

Pewnego dnia poszłam go przywitać. Naśmiewając się, znalazłam spódnicę, koszulę i płaszczyk, pod łóżkiem wysokie gumowe kalosze, płócienny płaszcz i wyszłam na werandę. Listopadowy wiatr przebił otwarte drzwi, krople wody spłynęły po twarzy.

Gdzie on był tak długo w tę deszczową porę? Nogi same poprowadziły mnie na skraj wsi. Okna nie płonęły, nawet psy się schowały. Nie podążał za mną wierny pies Fikus, którego kochałam. Szłam, szukając męża, aż stanęłam przy starej chałupie na skraju wsi.

Dalej było tylko pole. Nocne pola i las zawsze mnie przerażały. Zdecydowałam się chwilowo poczekać i wrócić. Deszcz padał na zimną, mokrą ziemię, grzmił wiatr, a w oddali usłyszałam lekki, kobiecy śmiech. Brzmiał z chałupy.

Zatrzymałam się i usłyszałam głos Krzysztofa. Najpierw się ucieszyłam, podeszłam, lecz nagle zamarzło Nie był sam. Dźwięk deszczu zagłuszał i wydobywał głosy. Rozpoznałam głos Katarzyny, dziewczyny z sąsiedniej wsi, z którą pracowałam w kołchozie.

Na farmie Katarzyna była początkowo śmiała, wesoła i gadatliwa. Marzyła wyjechać do miasta, znaleźć bogatego mężczyznę.

Chodź, idź, piec, chodź, a ja będę z tobą. tak śpiewała.

Lecz ostatnio jej radość przygasła. Zaczęła się tłumić, a inne kobiety w kołchozie szeptały, że jest zazdrosna o męża.

Ja sądziłam, że wszystko jest w porządku, ale w rzeczywistości to Krzysztof był tym zazdrośnikiem, o czym nie miałam pojęcia.

Płynęły strumienie deszczu po drogach, a ja stałam przy chałupie, zamrożona od przypuszczeń. Gdy nagle rozległ się donośny, radosny śmiech Katarzyny, pobiegłam w pośpiechu po śliskiej ścieżce, potknęłam się w płaszczu polowym i wpadłam w brud.

Wróciłam do domu i zaczęłam prać w kąpieli, roztrząsając pranie w wiadrze, nie mogąc wyrzucić z głowy tego śmiechu i szepotu męża do innej.

Wypraliśmy brud, Feniu, wypraliśmy rozmawiałam z psem.

W domu pozostała tylko moja miłość i jego miłość do mnie, lecz tego już nie było. Nie widziałam tego obrazu miłości własnymi oczami, jedynie słyszałam go w szumie deszczu, a nadzieja w sercu nie chciała przyznać się do zdrady.

Kiedy Krzysztof wszedł do kąpieli, nie powiedział mi nic. Postanowiłam poczekać do rana.

Rano przybyli dwaj policjanci i przewodniczący kołchozu. Matka płakała, trzymając krawat przewodniczącego. Ojciec po cichu odprowadził syna, patrząc podejrzliwie na nieproszonych gości. Zbierałam męża, podnosiłam ze ziemi płaczącą teściową.

Z wioski zabrano czternaście osób do komisariatu. Tłum ludzi stał przy drzwiach do południa, przekazywano worki, paczki W południe przyjechał samochód, a wszyscy zatrzaśnięci w przyczepie zostali odwieźni do miasta na proces.

Patrzyłam w stronę sadu, a Katarzyna stała pod brzozami.

Ten areszt wstrząsnął całą wioskę. Nikt nie chciał o tym rozmawiać, zamykali się w chatkach. Teściowa zapadła w swój smutek, a teść się poddał. Nie spałam od kilku dni.

Nie rozwiązałam sprawy z Krzysztofem, zostałam w półpołożeniu nie żona, nie kochanka. Teraz litość i strach o męża przeważały nad gniewem. Nie mogłam się rozwodzić, w innych kołchozach nie przyjmowano żon aresztowanych. O rozwodzie z Krzysztofem nie rozmawiano.

Kilka dni później wróciłam z farmy, niosąc mleko, gdy nagle otworzyłam drzwi i zobaczyłam Katarzynę przy stole, z rękami splecionymi na brzuchu. Obok niej siedzieli teść i teściowa.

Dzień dobry powiedziała Katarzyna.

Dzień dobry, proszę nie chorować odpowiedziałam.

Maso niecodziennie przyjaznie zwróciła się do mnie teściowa a przecież Kasia jeździła do miasta, odwiedzała naszą rodzinę. Z Olgą i Niną, a ojciec i Wacław tam byli.

Postawiłam wiadro mleka na piecu, umyłam ręce przy zlewie i słuchałam.

Masz proces, nasz Kolka dostał dziesięć lat! Pomyśl matka wyciągnęła chustkę, przyciskała ją do oczu i płakała.

Upadłam na ławkę.

Jak to dziesięć? spytałam.

Tak odpowiedziała Katarzyna powiedziano, że to przestępcy państwowi, prawie wszystkim po dziesięć lat. Sądili wszystkich w jednej liście.

Boże! westchnęłam, nie wierząc uszom.

Teściowa płakała, współczułem jej.

Może się jeszcze zmienić, może wypuszczą mamrotałam.

Kto ich teraz wypuści? Głupia! Teraz po kolei. Sądzą już sam sąd Katarzyna była przekonana o swoich słowach.

Po chwili ciszy usłyszałam, jak teść nalewa herbatę.

Słuchaj, Kasia chce iść do miasta, uczyć się i pracować. Nie zostawi nas z dzieckiem. Ja nie dam mu się z tym poradzić powiedziała, patrząc na mnie.

Co? moje oczy się otworzyły.

Tak, na ciebie liczy się, taka jest ona, nie ma serca. Jak można porzucić własne dziecko?! kontynuowała.

Zamilkłam, dalej zagniatając ciasto, myśląc o jej słowach.

Co zrobimy, Masz? zapytała teściowa.

Nie wiem, może to lepsze odrzekłam, wyciskając mleko.

Może to Bóg przeznaczył, że nie dostaniesz własnych dzieci, ale będziesz mieć dziecko od niego. A Kola wróci, wybierze tego, kto wychowało dziecko rzuciła, patrząc na wnuka.

Nie wiem, mamo. Zobaczymy odparłam.

Na co patrzyć? Na to, że będziemy wychowywać dziecko, bo Kasia nie jest matką, a jedynie nazwą mówiła, łkając.

Wyszłam późnym wieczorem na dojenie. Święto było, ale trzeba było doić. Nie wiedziałam, co robić, wszystko stało się obce, nawet pieczenie ciast nie sprawiało radości.

Ciasto wyszło, położyłam je w piecu i przykryłam ręcznikiem. Katarzyna wróciła, różowa i wesoła.

Życie piękne, Masia! Nie powinnaś iść na tę zabawę! krzyknęła, łapiąc kawałek ciasta.

Ja wciąż zajmowałam się gospodarstwem, patrząc w pustą przestrzeń, a Fenek biegł wokół, nie rozumiejąc, co się dzieje.

Katarzyna zasnęła przy Ewie, a teściowie ucichli w szafie. Kładłam chłopca na kolana matki, a Katarzyna przytuliła go.

Za oknem było ciemno, padał lekki deszcz. Pomyślałam o tym spokojnie. Deszcz nie zatrzyma mnie, ani mroczny las, którego bałam się od dziecka.

Nie, mam już dość, nie będzie już miłości, nie ma nadziei pomyślałam.

Schowałam się w stodole, włożyłam gumowe buty i płaszczyk, choć było lato, i wyszłam przez drzwi. Wzięłam ciężki worek z moim dobrem, przytuliłam zmęczonego Fenka i ruszyłam w stronę drogi. Mokra, ale przyjemna.

Zdecydowałam się pojechać do Iwanowa, gdzie szukali krawcowychGdy dotarłam do Iwanowa, dostałam pracę w miejscowej fabryce krawieckiej i po raz pierwszy poczułam, że przyszłość wreszcie ma dla mnie jasny kierunek.