Dom na skraju lasu

Dom na obrzeżach

Podjechali pod dom pod wieczór, kiedy niebo już zaczynało nabierać szaroniebieskiego odcienia, ale jeszcze nie było całkiem ciemno. Samochód zaszumiał, zgasł i zapadła nienachalna cisza. Jedynie wiatr szarpał suche liście po podwórzu i szumiał w wysokiej trawie.

Ale piękność, powiedział Szymon, wyciągając z bagażnika plecak. To chyba kurort dla ludzi z mocnym kręgosłupem.

Dla ludzi po czterdziestce, którym nie starczy hajsu na normalny pensjonat, dodała Katarzyna, marszcząc brwi w stronę domu. Zobacz tylko to.

Dom wyglądał na pochyły, choć po przyjrzeniu się ściany stały prosto. Dach w niektórych miejscach porastał mech, poddaszowe okno było zakute od wewnątrz, a w jednym z okien parteru brakowało szyby; kiedyś przykryto je folią, a ta od czasu do czasu pękała i szarpała pod wpływem wiatru.

To dopiero nostalgia, mruknął Dawid, zamykając drzwi samochodu. Pamiętacie, jak w szkole tu biegaliśmy? W dzień baliśmy się podejść, a wieczorem wydawało się, że ktoś stoi przy oknie.

To ty się bałeś, odparła Zofia, poprawiając szalik. Ja tu nie chodziłam. Mama wciągała mnie do domu po zmroku.

Szymon uśmiechnął się pod nosem. Miał czterdzieści dwa lata. Plecy boleły od drogi, w skroniach łomotał nieprzyjemny puls, a on myślał, że kiedyś mogli tu przychodzić pieszo z drugiej strony wsi, niosąc ze sobą orzeszki i tanie napoje, i nikt nie narzekał na kręgosłup.

No to co, uderzył w dłonie, wycieczka po posiadłościach. Kto tu jest naszym głównym jasnowidzem?

Ty, odparła Katarzyna. To ty wpadłeś na pomysł, żeby tu pojechać.

Rzeczywiście, to on wymyślił. Kiedy w ich wspólnym czacie pojawiła się potrzeba wyjazdu na weekend, w żartobliwym tonie wrzucił zdjęcie starego domu z napisem: Jedziemy na polowanie na duchy. Zdjęcie wziął z grupy wiejskiej, gdzie ktoś pisał, że dom stoi pusty od lat. Żart rozbawił wszystkich, a potem stał się jedyną realną opcją. Ośrodki wypoczynkowe były drogie, domki letniskowe zarezerwowane, a pewien daleki krewny Dawida, przez trzeciego pośrednika, zapewnił, że dom jest prawnie nienależący nikomu, opuszczony, i nikt nie sprzeciwi się noclegowi.

Zbliżyli się. Od drzwi tryskała wilgoć i starodrzew. Nie było kluczy, zamek dawno wyłamywano. Szymon popchnął drzwi barkiem, te niechętnie się poddały, a z wnętrza spadła rosada papka.

O mój Boże, wyszeptała Zofia. To jakby w cudzą życie wdzierać się.

Wewnątrz było chłodno, pachniało stęchłym drewnem, kurzem i starą tynkowaną ścianą. Szymon automatycznie wciągnął głęboki oddech, a w gardle zaciśnięło się. Podłogi uginały się pod stopami, ale trzymały. W przedpokoju na gwoździu wisiał zniszczony przez moli płaszcz, pod nim leżały zardzewiałe klucze, a przy nich para samotnych butów różnych rozmiarów.

No to już mamy klimat, zauważył Dawid.

Przeszli do dużego pokoju. Ściany były połamane, miejscami wyłaniały się stare, kolorowe tapety. W rogu stał kanapa z wgniecionym materacem, pokryta szarą, zakurzoną prześcieradłem. Obok stolik z żółknącymi, skręconymi kartkami.

Katarzyna podeszła do okna, dotknęła ramy. Drewno było szorstkie, farba odpadała.

Jak się tu wszyscy zakazimy, to cię zabiję, rzuciła Szymonowi, ale w głosie była typowa, lekka ironia.

Mam apteczkę, odparł on. I, swoją drogą, nie śpimy w namiotach.

Starał się mówić swobodnie, ale sam czuł, jak dom przyciska. Nic nadzwyczajnego. Stary, opuszczony. Takich jest po całej Polsce. Ale że stał na obrzeżach ich dzieciństwa, wydawało się bardziej osobiste.

Rozłożyli się. Dawid z Zofią wyciągnęli z samochodu śpiwory i dmuchane materace, Katarzyna wyciągnęła z torby plastikowe naczynia, termos z zupą, kanapki i ser. Szymon sprawdził, czy w domu są gniazdka, i z ulgą odkrył jedno sprawne. Podłączył przenośny generator, a żarówka pod sufitem zajaśniała słabym, żółtawym światłem.

O, cywilizacja, zauważyła Zofia.

Jedli przy stole, a rozmowa stopniowo przeszła na zwykłe tematy: praca, dzieci, kredyty, wiadomości. Śmiech był nieco głośniejszy, jakby próbowali przebić szelest starego domu.

Kto tu kiedyś mieszkał? spytała Katarzyna, odgryzając kanapkę. Pamiętam tylko, że straszyli nas, że tu jakiś maniak mieszka.

To nie maniak, odparł Dawid. Jakiś facet mieszkał sam. Żona umarła, syn gdzieś zniknął. Potem zwariował.

To ty wymyślasz, czy to jakaś oficjalna wersja? zapytał Szymon.

Mój ojciec opowiadał. Mówił, że nie wchodźcie, właściciel jest zły i wszystkich pogryzie. Potem go jakoś znaleźli zmarszczył brwi Dawid, wspominając. Albo sam krótko mówiąc, kiepska historia.

Zofia odwróciła wzrok w dół. Zawsze słabo znosiła rozmowy o śmierci. Szymon wiedział, że niedawno straciła matkę, a pogrzeby były trudne. Pisali wtedy prywatnie, i on czuł, że ona trzyma się drobnych szczegółów, by nie rozpaść się.

No to, powiedział, otwórzmy oficjalnie nasz festiwal grozy. Po jedzeniu wycieczka po domu. Znajdziemy poddasze, piwnicę, pokój z krwawymi napisami. Kto pierwszy krzyknie, ten myje naczynia.

Katarzyna zachichotała.

Oczywiście, wymyśliłeś, żeby się wykręcić.

Po jedzeniu i nieco rozgrzaniu się, wzięli latarki i ruszyli zwiedzać. Szymon prowadził. Korytarz był ciemniejszy, żarówka nie sięgała tak daleko. Ściany z odpadłymi farbami, krzywe lustro, w którym odbijały się ich sylwetki. Na podłodze stary dywan, w niektórych miejscach wyprany na strzępy.

Tu moglibyśmy kręcić film, szepnęła Zofia.

Już kręcimy, odpowiedział Dawid, podnosząc telefon.

Pokoje były do siebie podobne. Puste szafy, nagie ściany, gdzieś leżały stare gazety, gdzieś rozbite talerze. W jednym z pokoi na ścianie wisił wyblakły kalendarz z widokiem morza. Rok sprzed dwudziestu lat.

Wyobraźcie sobie, powiedział Szymon, on mógł codziennie patrzeć na to morze i nie wyjechać.

Katarzyna przyjrzała mu się uważnie.

Jak my, zauważyła.

Szymon wzruszył ramionami. Kiedyś marzył, że wyjedzie z wsi, potem z miasta, potem z kraju. Ostatecznie został w powiecie, pracuje w urzędzie, liczy cudze pieniądze. Czasem miał wrażenie, że jego życie to taki sam stary kalendarz, którego nikt nie odwraca.

Poddasze nie znaleźli od razu. Drabina na górę była schowana za drzwiami w wąskim korytarzu. Drewniane stopnie skrzypiały, ale trzymały. Na górze było ciemno, pachniało kurzem i ciężką, zalegającą wilgocią.

Ostrożnie, rzekł Szymon, wstępując. Jeśli coś runie, nie biorę za to winy.

Poddasze okazało się niskie, ze skośnym dachem. Między krokwiami wisiały pajęczyny. Wzdłuż ścian stały pudła, stare walizki, jakieś deski.

Oto, powiedział Dawid. Cmentarz cudzych rzeczy.

Katarzyna podeszła do najbliższego pudełka, pochyliła się.

Są tu jakieś książki, mruknęła. I zeszyty.

Szymon rozświetlił latarką. W pudełku rzeczywiście leżały książki w podniszczonych okładkach, szkolne zeszyty, gruba zeszytka w kratkę, przewiązana sznurkiem.

O, rzekł. Znaleźliśmy skarb.

Wyciągnął jedną zeszytkę. Sznurek łatwo się rozwiązał. Na okładce odręcznym długopisem napisał: Dziennik. 1998. Pismo było nierówne, trochę dziecinne, ale litery duże.

No więc, powiedziała Zofia. Teraz zacznie się.

Czego się boisz, to tylko zeszytka, odparł Szymon, choć sam poczuł, że w środku coś się kurczy.

Zeszli z poddasza do dużego pokoju, gdzie stał stół, i usiedli wokół. Żarówka pod sufitem dawała żółty krąg światła, a poza nim od razu zapadała ciemność. Na dworze już zapadła noc, wiatr wzmocnił się, gdzieś stukała nieprzymocowana deska.

Szymon otworzył zeszyt. Na pierwszej stronie było imię: Siergiej. Nazwisko rozmyło się od wilgoci.

No, powiedział Dawid, czytaj.

Szymon przełknął gardło i zaczął czytać głośno:

10 marca. Znowu pokłóciłem się z ojcem. Powiedział, że jestem wulgarem i niczego nie osiągnę. Powiedziałem mu, że wyjdę z domu, kiedy skończy mi się osiemnaście lat. On się roześmiał. Powiedział, że i wtedy nie będę miał dokąd pójść. Nie wiem, co robić. Czasem wydaje mi się, że utknąłem tu na zawsze.

W pokoju zrobiło się ciszej. Nawet wiatr na chwilę ucichł.

No nieźle, zauważył Dawid. Prosto z lat dziewięćdziesiątych.

Dalej, wyszeptała Zofia.

Szymon odwrócił stronę. Pismo przeskakiwało, litery plątały się, jakby autor pisał bez przerwy, czasem rozmazywał atrament.

15 marca. Mama znowu płakała w nocy. Słyszałem ją przez ścianę. Chciałem wejść, ale nie wszedłem. Potem powiedziała, że wszystko w porządku, a ja wiedziałem, że nie. Ojciec przyszedł pijany, krzyczał, rzucał przedmiotami. Dziś rzucił kubek w ścianę. Okruchy leżą nadal na podłodze.

Katarzyna zadrżała. Szymon zauważył, jak mocno ściskała krawędź stołu. Wiedział, że i ona ma w dzieciństwie tatę, który wracał pod wpływem alkoholu i wykrzykiwał. Rzadko o tym mówiła, ale czasem w rozmowach przebijały się te wspomnienia.

Może już wystarczy? zapytała. Nie przyjechaliśmy tu po terapię.

Poczekaj, dodała Zofia. Jeszcze trochę.

Szymon wahał się między ciekawością a dziwnym poczuciem winy, jakby czytał cudze listy. Ale zeszyt leżał przed nim, a słowa ciągnęły go dalej.

Czytał dalej. W dzienniku były zapiski o szkole, o przyjaciołach, o tym, jak Siergiej chce wyjechać do miasta, dostać się na studia, zostać programistą. Ojciec śmiał się, że w ich rodzinie wszyscy pracują w fabryce, i że on też pójdzie. Matka milczała, potem w nocy płakała. Siergiej pisał o młodszym bracie, który ciągle chorował, leżał w szpitalu, a ojciec uważał to za karę za grzechy.

To chyba o nas, nagle wykrzyknął Dawid. Nie dosłownie, ale

Szymon skinął głową. Wszyscy w pewnym stopniu żyli w podobnych historiach. Rodzice, którzy przenosili swoje urazy, dzieci, które marzyły uciec, a potem zostawały.

Wiatr przy oknie wzmocnił się. Gdzieś w korytarzu stukała drzwi. Zofia zadrżała i nerwowo zaśmiała się.

To dom gada, zażartował Dawid. Nie podoba mu się, że czytamy jego tajemnice.

Bardzo zabawne, rzuciła Katarzyna.

Szymon odwrócił kolejną stronę. Pismo było większe, jakby autor się spieszył.

24 kwietnia. Dziś lekarze powiedzieli, że bratu nie będzie lepiej. Mama poszła do toalety i nie wyszła dwadzieścia minut. Ojciec powiedział, że to wszystko moja wina. Gdybym się nie urodził, wszystko byłoby inaczej. Wiem, że to nieprawda. Ale dlaczego tak boli.

Szymon poczuł, jak ściska mu się gardło. Przestał czytać na głos, przesunął palcem po linijkach. Wewnątrz budziło to echo. Wina, za którą nie odpowiada się, ale żyje przy tobie.

No? zapytała Zofia. Co dalej?

Nic, odparł Szymon. Zwykłe sprawy.

Dajcie mi to, powiedziała Katarzyna i sięgnęła po zeszyt.

Nie od razu go podał. Chciał zatrzymać te słowa przy sobie, nie rozdzielać ich po kącie. Było to głupie. W końcu położył zeszyt Katarzynie.

Czytała go po cichu, czasem marszcząc brwi. Zofia zaglądałaW końcu wszyscy zgodzili się, że najlepszym lekarstwem na te duchy będzie kolejny wypad na nadmorską plażę w lipcu.