Dom na skraju lasu

Pod wieczór podjechaliśmy do tego starego domu, kiedy niebo już zaczęło nabierać szarego odcienia, ale jeszcze nie było zupełnie ciemno. Samochód zaryczał, zgasł i wokół zapadła przerażająca cisza. Tylko wiatr rozwiewał suche liście po podwórzu i szeleszczał w wysokiej trawie.

Masz to szczęście, rzuciłem, wyciągając plecak z bagażnika. To będzie wyprawa dla ludzi o mocnym charakterze.

Dla osób po czterdziestce, które nie mają kasy na normalny ośrodek wypoczynkowy, dodała Kasia, przyciskając się do okna domu. Spójrz na to.

Dom wydawał się przechyłowany, chociaż po dokładnym przyjrzeniu się ściany stały prosto. Dach w niektórych miejscach był pokryty mchem, poddaszowe okno było zabetoniowane od wewnątrz, a w jednym z okien pierwszego piętra brakowało szyby, którą kiedyś przykleili plastikiem, a ten już pękł i trzaskał na wietrze.

To już prawdziwy klimat, powiedział Paweł, zamykając drzwi auta. Pamiętasz, jak w szkole biegaliśmy tutaj? Za dnia baliśmy się podejść, a wieczorem miał wrażenie, że ktoś stoi przy oknie.

Ty się bałeś, odparła Lidia, poprawiając szalik. Ja nigdy tu nie byłam. Mama pchała mnie w domu do ciemności.

Miałem czterdzieści dwa lata. Kręgosłup bolał po drodze, w skroniach dudniło, a ja myślałem o tym, jak kiedyś moglibyśmy przyjść tutaj pieszo z drugiego końca wsi, śmiejąc się, niosąc w kieszeniach słonecznik i tanie napoje, i nikt nie narzekał na plecy.

No to co, uderzyłem w dłonie, zwiedzamy teren. Kto jest naszym głównym jasnowidzem?

Ty, odparła Kasia. To twoja wymówka, żeby przyjechać.

W rzeczywistości to ja wymyśliłem pomysł. Gdy w naszym wspólnym czacie padło pytanie o wypad weekendowy, wysłałem w żartach zdjęcie starego domu z podpisem: Jedziemy na duchy. Fotkę znalazłem w grupie wsi, gdzie ktoś pisał, że dom jest opuszczony od lat. Żart się spodobał, ale potem okazał się jedyną realną opcją. Ośrodki były drogie, działki wynajęte, a pewien daleki krewny Dariusza, pośrednio, powiedział, że dom jest prawnie bez właściciela, porzucony i nikt nie będzie miał nic przeciwko, jeśli tam przenocujemy.

Zbliżyliśmy się. Drzwi pachniały wilgocią i starym drewnem. Kluczy nie było, zamek już dawno wyłomano. Odepchnąłem drzwi ramieniem, one z trudem się otworzyły, a z wnętrza wypadły drobinki kurzu.

Boże, wyszeptała Lidia. Czujemy się, jakbyśmy wdziergli się w czyjeś życie.

W środku było chłodno, zapach starych desek, kurzu i zbutwiałej farby unosił się w powietrzu. Wciągnąłem powietrze głęboko, a gardło ścisnęło się. Deski uginały się pod stopami, ale trzymały. Na wieszaku w przedpokoju wisiała pożółkła kurtka, pod nią leżały zardzewiałe klucze i para samotnych butów różnych rozmiarów.

No i mamy klimat, zauważył Paweł.

Przeszliśmy do dużego pokoju. Ściany były odklejone, miejscami wyłaniały się stare, kolorowe tapety. W rogu stał kanapa z przygniecionym materacem, pokryta szarą, zakurzoną prześcieradłem. Obok leżał stół z pożółkłymi, pogniecionymi kartkami.

Kasia podeszła do okna i dotknęła ramy. Drewno było szorstkie, farba odpadała.

Jak tu wszyscy zachorujemy, to cię zabiję, rzuciła w moją stronę, z ironią w głosie.

Mam apteczkę, odpowiedziałem. I nie śpimy w namiotach.

Starałem się mówić lekko, choć dom wywierał na mnie presję. Nic wyjątkowego, po prostu stary, opuszczony. Takich jest po całej Polsce mnóstwo. Ale dlatego, że stał na obrzeżach naszej wsi, wydawał się bardziej osobisty.

Rozłożyliśmy się. Paweł z Lidią wyciągnęli śpiwory i dmuchane materace, Kasia wyciągnęła z torby plastikowe naczynia, termos z zupą i kanapki z serem. Sprawdziłem, czy w domu są gniazdka, i z ulgą znalazłem jedno działające. Włączyłem przenośny zasilacz, a żarówka pod sufitem zabłysła słabym żółtym światłem.

O, cywilizacja, powiedziała Lidia.

Jedliśmy przy stole, a rozmowa wkrótce przeszła na sprawy codzienne: pracę, dzieci, kredyty, wiadomości. Śmiech był nieco głośniejszy niż trzeba, jakby chcieli zagłuszyć szelest domu.

Kto tu kiedy mieszkał? zapytała Kasia, przegryzając kanapkę. Pamiętam tylko, że mówili, że jakiś maniak.

To nie był maniak, odparł Paweł. Jakiś facet sam mieszkał. Żona umarła, syn zniknął. Potem sam zwariował.

To twoja własna wersja, czy oficjalna? dopytałem.

Mój ojciec opowiadał, że nie wchodźcie tam, właściciel jest zły, wszystko pogryzie. Potem go jakoś znaleźli Paweł zmarszczył się, wspominając. Albo on sam No, kiepska historia.

Lidia spuściła wzrok. Niedawno straciła matkę, pogrzeby były trudne. Często pisała do niej w prywatnych wiadomościach i trzymała się każdej drobnej szczegóły, by nie rozpaść się całkowicie.

Słuchajcie, rzekłem, otwórzmy nasz własny festiwal strachu. Po jedzeniu zwiedzamy dom. Znajdziemy strych, piwnicę, pokój z krwistymi napisami. Kto pierwszy krzyknie, ten myje naczynia.

Kasia przewrzyła nosem.

Oczywiście, wymyśliłeś, jak się wymigać.

Po jedzeniu i trochę się ogrzaliśmy, wzięliśmy latarki i ruszyliśmy zwiedzać. Najpierw korytarz, ciemny, lampka nie dochodziła. Ściany odpadła farba, krzywe lustro odbijało nasze sylwetki. Na podłodze stary dywan, w niektórych miejscach wyrwany.

To można by film nagrać, szepnęła Lidia.

Już nagrywamy, odpowiedział Paweł, podnosząc telefon.

Pokoje były podobne do siebie: puste szafy, nagie ściany, gdzieś leżały stare gazety, rozbite talerze. W jednym z pokoi na ścianie wisił wyblakły kalendarz z widokiem morza, datowany na prawie dwadzieścia lat temu.

Wyobraźcie sobie, powiedziałem, że patrzył na to morze codziennie i nigdzie nie wyjechał.

Kasia spojrzała na mnie uważnie.

Jak my, zauważyła.

Miałem kiedyś marzenie, by wyjechać z wsi, potem z miasta, a nawet z kraju. W końcu zostałem w powiecie, pracuję w urzędzie, liczę cudze pieniądze. Czasem miałem wrażenie, że moje życie to taki sam stary kalendarz, którego nikt nie odwraca.

Strych nie znalazliśmy od razu. Schody na górę ukryte były za drzwiami w wąskim korytarzu. Drewniane stopnie skrzypiały, ale wytrzymały. Na górze było ciemno, pachniało kurzem i ciężką wilgocią.

Uważajcie, powiedziałem, wchodząc. Jeśli coś runie, nie jestem winny.

Strych okazał się niski, z pochyłym dachem. Między więźbami wisiły pajęczyny. Wzdłuż ścian stały pudła, stare walizki, jakieś deski.

To jest, zauważył Paweł. Cmentarz cudzych rzeczy.

Kasia podeszła do najbliższego pudła i pochyliła się.

Są tu książki, powiedziała. I zeszyty.

Światłem latarki zobaczyłem w pudle pożółkłe książki, szkolne zeszyty, grubą zeszyt w kratkę, przewiązaną sznurkiem.

O, skarb, westchnąłem. Znaleźliśmy coś cennego.

Wyciągnąłem zeszyt. Sznurek łatwo się rozplątał. Na okładce długopisem napisano: Dziennik. 1998. Pismo było niechlujne, trochę dziecinne, ale litery duże.

Dobra, powiedziała Lidia. Teraz zacznie się.

Czego się boisz? To tylko zeszyt, odparłem, choć w brzuchu coś się ściskało.

Zeszliśmy z strychu do dużego pokoju, przy stole, i usiedliśmy wokół. Żarówka pod sufitem dawała żółtą poświatę, za nią natychmiast zapadała się ciemność. Na dworze już ciemno, wiatr nasilał się, gdzieś stukała nie zamocowana deska.

Otworzyłem dziennik. Na pierwszej stronie było imię: Sergiusz. Nazwisko rozmyło się od wilgoci.

No, mruknął Paweł, czytaj.

Z trudem przełknąłem gardło i począłem czytać na głos:

10 marca. Dziś znowu kłócę się z ojcem. Powiedział, że jestem gnojkiem i nic nie osiągnę. Powiedziałem, że wyjadę z domu, kiedy skończy się mi osiemnaście. Śmiał się. Powiedział, że nie będzie mi gdzie pójść. Nie wiem, co zrobić. Czasem czuję, że utknąłem tu na zawsze.

Zamilkłem. W pokoju zrobiło się ciszej. Nawet wiatr na chwilę przestał szumieć.

Ale jaja, powiedział Paweł. Prosto z lat dziewięćdziesiątych.

Dalej, cicho poprosiła Lidia.

Przewróciłem stronę. Pismo przybijało się w niektórych miejscach, litery rozmywały się, jakby autor pisał bez przerwy, ręka drapała tusz.

15 marca. Mama znowu płakała w nocy. Słyszałem przez ścianę. Chciałem wejść, ale nie wszedłem. Potem powiedziała, że wszystko w porządku, a ja wiem, że nie jest. Ojciec przyszedł pijany, krzyczał, rzucał przedmiotami. Dzisiaj rzucił kubek w ścianę. Odłamki wciąż leżą na podłodze.

Kasia zadrżała. Zauważyłem, jak ściska krawędź stołu. Wiedziała, że w jej dzieciństwie także był ojciec, który wracał pod wódką i wykrzykiwał. Rzadko o tym mówiła, ale czasem w rozmowie wyciekały fragmenty.

Czy możemy to skończyć? zapytała. Nie przyjechaliśmy tu na terapię.

Chwila, przerwała Lidia. Czytajmy jeszcze trochę.

Z jednej strony ciągnęło mnie ciekawość, z drugiej wstyd za czytanie cudzych listów. Dziennik leżał przede mną, a słowa przyciągały niczym magnes.

Czytałem dalej. W zapiskach były wspomnienia o szkole, przyjaciołach, o tym, jak Sergiusz marzył wyjechać do miasta, dostać się na studia, zostać programistą. Ojciec śmiał się, że w rodzinie wszyscy pracują w fabryce i on też pójdzie tam. Mama milczała, a nocą płakała. Sergiusz pisał o młodszym bracie, który ciągle chorował, leżał w szpitalu, a ojciec uważał to za karę za grzechy.

To chyba nasza historia, przerwał Paweł. Nie dosłownie, ale

Kiwnąłem głową. Każdy z nas miał podobne losy: rodzice, którzy przenosili na nas swoją gorycz, dzieci, które chcą się wyrwać, a potem zostają.

Wiatr za oknem nasilił się. Gdzieś w korytarzu drzwi stuknęły. Lidia zadrżała i nerwowo się roześmiała.

To dom mówi, zażartował Paweł. Nie podoba mu się, że czytamy jego sekrety.

Bardzo zabawne, mruknęła Kasia.

Przewijałem jeszcze jedną stronę. Pismo było większe, jakby autor się spieszył.

24 kwietnia. Dziś lekarze powiedzieli, że bratu nie będzie lepiej. Mama weszła do toalety i nie wychodziła dwadzieścia minut. Ojciec powiedział, że to wszystko moja wina. Gdybym się nie urodził, wszystko byłoby inaczej. Wiem, że to nieprawda. Ale dlaczego tak boli.

Czułem, jak gardło się ściska. Przestałem czytać na głos, poprowadziłem palcem po linijkach. Wewnątrz wszystko się odbijało. Wina, której nie ponosisz, ale która żyje z tobą.

Co dalej? zapytała Lidia. Co tam jest?

Nic szczególnego, odpowiedziałem. Tylko zwykłe sprawy.

Dajcie mi to, powiedziała Kasia i sięgnęła po zeszyt.

Nie od razu podałem. Chciałem zachować te słowa przy sobie, nie rozdać ich po kątach, ale to było głupie. Podniosłem zeszyt i podałem Kasi.

Zaczęła czytać w ciszy, marszcząc brwi. Lidia zaglądała jej przez ramię. Paweł wstał, przeszedł po pokoju, zerknął do korytarza i wrócił.

W sypialni wciąż jest łóżko, zauważył. Z materacem. Straszne sobie wyobrazić, kto na nim leżał.

Kasia nagle zamknęła zeszyt.

Dość,Wszyscy milczeli, a w powietrzu unosił się ciężki zapach przeszłości, który nie dawał im spokoju.