CZAS NA CZERWONE RĄCZE: Fascynująca Historia Cierpliwego Czekania

Jestem w sali porodowej w warszawskim szpitalu, patrząc na zapis akcji serca płodu podczas porodu. EKG dziecka wygląda idealnie. Obserwuję falujący pasek na monitorze i myślę o tym, że nasza położna właśnie wypisała poważnie chorego noworodka i wysłała go do domu. Teraz muszę skontaktować się z inną położną z ginekologii, żeby zabezpieczyć przyjęcie na oddział przyjęć.

Czy naprawdę tak źle? pyta zaniepokojona przyszła mama, wpatrując się we mnie w oczy. Co widzicie na monitorze? Czy coś jest nie tak? Wyglądam tak skoncentrowana.

Najtrudniejsze w naszej profesji jest umiejętność trzymania twarzy. Całe życie uczymy się diagnozować, składać fragmenty w całość, obserwować, cierpliwie czekać, nie wtrącać się bez potrzeby i w jednej chwili podjąć właściwą decyzję. Nigdy nie szkolono nas w sztuce aktorskiej. A jednak po trudnej operacji, w nocy, po przetarciu oczu lodowatą wodą, zanim zdążyłam wyczerpać oddech i wytrzeć krew, która wpadła w szpilki, muszę zejść na oddział i przywitać nowego pacjenta z szczerą, przyjazną uśmiechniętą twarzą.

To najważniejsze z autentycznym uśmiechem pokazać przerażonej i zdezorientowanej osobie przywiezionej karetką pogotowia, że jest bezpieczna, że czekają na nią ludzie, którzy chcą pomóc, ulżyć i wyleczyć. Nie uczono nas, że pacjentowi jest strasznie. Niezależnie od tego, jak bardzo jesteśmy profesjonalistami i jak radzimy sobie z najtrudniejszymi sytuacjami, musimy potrafić trzymać twarz, bo strach zniekształca rzeczywistość własną i cudzą.

Po drugiej stronie szpitalnych drzwi chorują twoi rodzice, dzieci zgubiły klucze i siedzą na schodach, czekając na kogoś, w reanimacji nie stabilizuje się ciężko upadająca ciąża, a na sali operacyjnej pielęgniarka doświadcza kryzysu nadciśnieniowego. To wszystko wiruje w twojej głowie, ale gdzieś wyżej niż twoja twarz… Trudno jest utrzymać własną maskę, zwłaszcza gdy zdajesz sobie sprawę, że za piętnaście minut może nastąpić katastrofa.

Pokonuję własny lęk, wydaję wszystkie niezbędne dyspozycje, spokojnie i jasno tłumaczę pacjentce, co się dzieje i dlaczego tak pośpiesznie, uspokajam ją i jej bliskich, zdobywam zgodę na operację i biegnę przed szyny. Biegnę, rozbierając się w biegu, trzymając twarz A potem zjeżdżam ze sceny, nie do sali, lecz za kulisy.

Najtrudniej jest, gdy katastrofa już wydarzyła się. Wtedy też muszę trzymać twarz, zapominając o zimnie w klatce serca rozmawiać, rozmawiać, rozmawiać. Z pacjentami, z ich rodzinami, z nieznajomymi, ze sobą samą, z Bogiem, z utkniętymi myślami, z przełożonymi, znów z rodziną pacjentów, znów ze sobą

Dopóki nie uwolnię tego dręczącego bólu w piersiach i nie uda mi się wziąć pełnego oddechu, rozumiejąc, że kolejny dyżur wyznaczył nowy szew na moim sercu. Po godzinie, zjeżdżając na konsultację do kolejnego chorego, trzymam twarz, trzymam się mocno, niepostrzeżenie ocierając skórę pod lewą obojczykiem. Bo lekarze się mylą. Wszyscy. Nawet ci, którzy mówią, że od Boga. Są tylko ludźmi. Nie mylą się jedynie ci, którzy nie pracują. Nawet najprecyzyjniejszy sprzęt popełnia błędy, bo został stworzony przez ludzi. A ludzie popełniają błędy.

Najgroźniejsze jest zrozumieć, kiedy właśnie się pomyliłeś. Bo wciąż wracasz w myślach do momentu, w którym mogłeś zrobić inaczej. Nie ma odpowiedzi, jaki byłby wynik, gdyby tak postąpił. A już nigdy tego nie dowiesz się!

Kiedy patrzyłeś na zupełnie normalny zapis EKG zmęczonymi oczami? Twoje oczy przyzwyczaiły się do tej zmęczenia przez lata. Kiedy nie zwróciłeś uwagi na w pełni prawidłowy wynik badania, którego nikt by nie zauważył? Kiedy dawkowałeś leki dokładnie tak, jak jest w protokole? Kiedy nie przybiegłeś na czas, albo przybiegłeś za wcześnie? Kiedy patrzyłeś na rentgen i nic nie dostrzegłeś? A może zobaczyłeś coś niewłaściwego? Co wtedy stało się z twoim wzrokiem? Przecież był taki sam wczoraj i miesiąc temu. Kiedy przypadkowo ręka z nożem skalpela zsunęła się i przyssał się klips z naczynia? Dlaczego wczoraj, przedwczoraj, rok temu tego klipsa nie było? Może dlatego, że sześć dyżurów w dwa tygodnie to dużo? A w domu leży twoja matka po udarze.

Jednak przywykłeś, że w medycynie czas jest względny, a wszyscy bliscy od lat spoczywają na honorowym miejscu. Najgorsze jest nie zrozumieć, co zrobiłeś źle, bo wtedy może się powtórzyć. Ile jeszcze trzeba przeczytać książek, przejść szkoleń i nie spać nocy, by tego uniknąć? Kto to powie? I jak odgonić myśl, że istnieje jeszcze statystyka? Straszna statystyka medyczna, bezdusznym głosem liczb mówiąca, że na tysiąc porodów, operacji, zabiegów przypada trzy, pięć, dziesięć powikłań. Na całym świecie. Każdego dnia. Każdego miesiąca. Każdego roku. Musi istnieć czyjeś życie, czyjeś zdrowie, czyjaś tragedia. Tak, czyjaś.

Co ma zrobić lekarz, który wpadł w tę statystykę? Stać przed konkretnymi ludźmi, rozdartymi żałobą, i powiedzieć: Oto ja. Wasz morderca. Czy ktoś potrafi wyobrazić sobie być w takiej sytuacji? Kiedy setki, tysiące nieszczęśliwych osób patrzą na ciebie A ty jesteś jedyną przyczyną ich niewyobrażalnego cierpienia. Oto ja. Zniszczcie.

Dlaczego, gdy lekarz pomyli się raz, zapominają o dziesiątkach tysięcy razów, kiedy miał rację? Lekarze się mylą, bo są ludźmi. Bóg nie popełnia błędów. To jego świat, jego stworzenie, jego statystyka. Im więcej pracuję, tym bardziej rozumiem, że tylko wybrani mogą pojąć jego zamysł. My nie jesteśmy wybrani. Jesteśmy zwykłymi ludźmi. Zwykłymi lekarzami.