Chcesz się mnie pozbyć? – Co ty masz na sobie? – Elżbieta Pietrowna zmierzyła córkę wzrokiem od stó…

Chcesz się mnie pozbyć

Co ty na siebie założyłaś? zapytała Helena Majewska, omiatając Ewę spojrzeniem od góry do dołu, szczególnie zatrzymując się na spódnicy. Toż to nieprzyzwoicie krótkie. W twoim wieku powinnaś już przestać ubierać się jak panienka.

Ewa odruchowo naciągnęła dół spódnicy, choć jej ołówkowa spódnica sięgała niemal do kolan. Zwykła, biurowa, kupiona miesiąc temu na wyprzedaży. Wtedy wydawała się strzałem w dziesiątkę: klasyczny krój, stonowany kolor.

Mamo, ona jest zupełnie normalna postarałem się, by w moim głosie nie zabrzmiała irytacja. Chodzę w niej do pracy.
No właśnie. Ludzie patrzą i myślą nie wiadomo co. W moich czasach…

Nie czekałem na ciąg dalszy. Słyszałam to już setki razy o skromności, o tym, co przystoi porządnej kobiecie, o tym, jak to było za ich czasów. Zamiast odpowiedzi położyłem na stole kopertę z logo biura podróży.

To dla ciebie, mamo…

Helena zamilkła w pół słowa. Spojrzała na kopertę, potem na mnie, znowu na kopertę.

Co znowu przyniosłaś?
Otwórz.

Czekałem na ten moment pół roku. Każdą złotówkę odkładałem. Ten wymarzony uzdrowiskowy pobyt w Nałęczowie, o którym mama tyle mówiła. Znalazłem, zarezerwowałem najlepszy pokój, wszystko dopiąłem na ostatni guzik.

Helena wyjęła voucher, przebiegła wzrokiem po treści. Oczekiwałem, no choćby uśmiechu, ciepłego spojrzenia, jeśli nie objęć.

Matka z niezadowoleniem zacisnęła usta i odsunęła kopertę na brzeg stołu, jakby była czymś brudnym.

Znowu wszystko za mnie zdecydowałaś.

Zabrakło mi tchu.

Mamo, przecież to Nałęczów. Zawsze chciałaś…
A kto mi podleje fiołki? Pomyślałaś o tym? Helena postukała palcem w blat. Trzy tygodnie mnie nie będzie i wszystko uschnie.
Będę przyjeżdżał. Codziennie.
Pracujesz. Zapomnisz, zakręcisz się. A tam i tak pewnie tylko kapustą karmią. Czytałam ostatnio, że w tych nowych sanatoriach tylko oszczędzają na wszystkim.

Patrzyłem na mamę, nie wiedząc, czy żartuje. Pół roku bez porannej kawy, nowych butów, bez wyjazdów z przyjaciółmi po to tylko, by…

Mamo, tam jest restauracja z pięcioma salami. Wybór dań. Masaże, basen, tereny do spacerów…
Tereny do spacerów przedrzeźniła Helena. Nowych słówek się nauczyłaś. A mnie zapytać, czy mi to potrzebne, nie raczyłaś?

Przełknąłem ślinę. Czekałem chociaż na jakieś: Dobrze zrobiłaś. Tyle lat żyłem, by to usłyszeć.

Opadłem na krzesło. Nogi miałem jak z waty, jakby ciało samo zdecydowało, że nie mam już sił stać. Patrzyłem na kopertę odsuniętą na sam brzeg stołu i milczałem.

Poza tym ten klimat Helena krążyła po kuchni, poprawiając już i tak idealny obrus. Wilgotność tam straszna, od razu ciśnienie mi skoczy. W ogóle, wzięłaś to pod uwagę?

Nie odpowiedziałem. Nagle poczułem, że nie chcę odpowiadać. Po raz pierwszy od wielu lat to dziwne uczucie spokoju zamiast tłumaczeń mnie ogarnęło.

A droga? Ile się tam jedzie? Całą dobę w pociągu tłuc się z moimi plecami? Mama usiadła naprzeciw, spleciona ręce gotowa do długiego monologu. Ot, taka sąsiadka, Anielka, choć wiecznie zakręcona, a jej chłop to pijak, ale matki nie zostawia. Codziennie wpadnie, raz z zakupami, innym razem posiedzieć.

Patrzyłem na zmarszczki przy ustach mamy, siwe odrosty pod farbą, znajome dłonie z wyraźnymi żyłami. Te ręce kiedyś zaplatały mi warkoczyki. Te usta śpiewały kołysanki. Gdzie to wszystko zniknęło?

Słuchasz mnie w ogóle?
Słucham, mamo.
Nie wygląda na to. Siedzisz jak posąg, a ja mówię o sprawach ważnych!

Helena wyliczała: że pokoje w sanatoriach teraz ciasne, sąsiedzi na korytarzu hałaśliwi i lekarze młodzi, nic nie wiedzą, tylko tabletki wypisują. Kiwałem w odpowiednich momentach, ale w środku czułem coraz większą pustkę.

Zegar na ścianie odmierzał minuty, potem godzinę, półtorej. Mama nabierała tempa i ogólne zarzuty przeplatała z życiem z samotnymi wieczorami, z rzadkimi telefonami, że córka jej już się od wszystkiego odsunęła.

Ty w ogóle rozumiesz, jak to jest być tu samej? Uniosła podbródek. Chcesz się mnie pozbyć, żeby mieć spokój i bawić się po swojemu?
Mamo, to prezent.
Prezent! wzniosła ręce. Prezent, to coś, co się cieszy. A to? Kupiłaś sobie uspokojenie sumienia. Odesłać matkę jak najdalej, a sama żyj spokojnie, tak?

Powoli podniosłem się. Nogi wciąż nie słuchały, ale zmusiłem się, by chwycić kopertę. Palce ścisnęły grubą tekturę.

Masz rację, mamo. Tam ci będzie niewygodnie. Oddam voucher.

Helena zamilkła. W jej oczach pojawiło się coś na wzór zagubienia człowieka, który szykował się do wielkiej bitwy, a przeciwnik nagle złożył broń.

Jak to oddasz?
Po prostu. Oddam i tyle. Miałaś rację, nie pomyślałem.
Ewa, odłóż to na miejsce.
Po co? Skoro nie chcesz jechać.
Nie mówiłam, że nie chcę! Mówiłam, że powinnaś zapytać! Podniosła głos, a na policzkach wystąpiły czerwone plamy. Zawsze robisz po swojemu, a potem się dziwisz, że mi źle!

Przycisnąłem kopertę do piersi i ruszyłem w stronę korytarza. Serce waliło mi w gardle, ale stanowczość dodała mi odwagi.

Gdzie idziesz? Ewa! Rozmawiam z tobą!
Mamo, jestem zmęczona.
Zmęczona! Helena wybiegła za mną, łapiąc mnie za łokieć. Ja dla ciebie życie poświęciłam! Głodowałyśmy, ojciec cię zostawił, a ja sama cię wychowałam! A to ci wdzięczność?!

Odwróciłem się. Spojrzałem na matkę, jej drżące z gniewu usta, pobladłą złością twarz.

Sama powiedziałaś, że nie chcesz.
Powiedziałam, że mnie nie zapytałaś!
Dobrze, pytam. Chcesz pojechać do Nałęczowa, mamo?

Helena aż sapnęła z oburzenia.

Kpisz sobie? Chcesz mnie sprowokować? Bez serca jesteś, robot, nie człowiek! Odłóż ten voucher, jeszcze pomyślę!

Delikatnie wyswobodziłem łokieć z jej uścisku. Koperty nie wypuściłem.

Zadzwonię jutro, mamo.

Zamknąłem za sobą drzwi, zanim Helena zdążyła odpowiedzieć. Jej przekleństwa i żale dogoniły mnie już na klatce schodowej, tłumiąc się za zamkniętymi drzwiami. Coś o niewdzięczności, o zmarnowanej młodości, o tym, że jeszcze będę żałować. Nie zatrzymałem się, nie obejrzałem. Nogi same niosły mnie po schodach w dół, obok obdrapanych skrzynek pocztowych, mijając sąsiadów.

Na zewnątrz kropił lekki deszcz. Podstawiłem twarz pod krople i przez kilka minut po prostu stałem na chodniku, wciągając zapach mokrego asfaltu. Przechodnie omijali mnie szerokim łukiem, ktoś prychnął z niezadowoleniem, ale nie obchodziło mnie to. Koperta z voucherem wciąż była przy mnie i pomyślałem nagle, że przecież mogę pojechać sam. Nałęczów, spacery między kolumnadami, kąpiele mineralne i ani jednego wyrzutu przy śniadaniu.

Szłem bez celu, aż zatrzymałem się przy witrynie małej kawiarni na rogu. Ciepłe światło oświetlało stoliki z białymi serwetami, malutkie bukieciki kwiatów, ludzi powoli jedzących kolację i niespieszących się nigdzie. Wszedłem do środka.

Dobry wieczór kelnerka podała mi kartę z uśmiechem, jakiego nie widziałem od dawna. Jest pan sam?
Tak odpowiedziałem i nawet mnie zaskoczyło, jak łatwo to zabrzmiało.

Wybrałem najdalszy stolik przy ścianie. Usiadłem, rozłożyłem serwetkę na kolanach i otworzyłem menu. Wzrok od razu padł na najdroższy deser gruszkowa tarta z karmelem i słoną kruszonką. I kieliszek czerwonego, ciężkiego wina.

Mama uznałaby to za szaleństwo. Wyrzucone pieniądze. Widziałem jej zaciśnięte usta, karcące spojrzenie, tysiączne w moich czasach… i zamówiłem mimo to.

Wino było gęste i lekko cierpkie. Upijając łyk, oparłem się wygodnie. Po ciele rozlewał się spokój lekkość, której nie czułem od lat. Przypomniałem sobie, jak w dzieciństwie bałem się czwórki na świadectwie, bo wtedy przez tydzień mama mnie ignorowała. Jak na studiach wybrałem ekonomię zamiast filologii, bo po filologii pracy nie ma. Jak przez trzy lata chodziłem z Pawłem, który był mi bliski, ale rozstałem się, bo ciągle słyszałem od mamy, że to nie facet dla ciebie.

Tarta była delikatna i rozpływała się w ustach. Patrzyłem na karmel i myślałem, że nawet nie pamiętam, kiedy ostatni raz robiłem coś tylko dla siebie. Nie dla maminych pochwał, nie dla tego skąpego dobra robota, a po prostu, bo miałem na to ochotę.

Telefon zadrżał w torbie. Potem jeszcze raz i jeszcze. Spojrzałem siedem nieodebranych od mamy, trzy głosówki. Wyłączyłem…

Dopiłem wino, skończyłem deser i poprosiłem o rachunek. Zostawiłem napiwek większy niż zwykle bo tak chciałem i wyszedłem na wieczorną ulicę. Deszcz już ustał, a nad dachami zaczęły świecić pierwsze gwiazdy.

Pomyślałem, że najtrudniejszy krok już postawiłem. Pozwoliłem sobie być ważniejszym od cudzych oczekiwań.