Chcesz się mnie pozbyć? – Co ty masz na sobie? – Elżbieta Pietrowna zmierzyła córkę wzrokiem od stó…

Chcesz się mnie pozbyć

Co ty masz na sobie? Zofia Stanisławowna uważnie spojrzała na córkę, zatrzymując wzrok na spódnicy. Przecież to przyzwoitości nie przystoi. W twoim wieku powinnaś już przestać ubierać się jak podlotek.

Małgorzata odruchowo pociągnęła za dół spódnicy, choć ta sięgała niemal do kolan. Zwykła biurowa spódnica ołówkowa, upolowana miesiąc temu w promocji w galerii handlowej. Wtedy wydawała się doskonała klasyczny krój, stonowany kolor.

Mamo, ona jest zupełnie normalna Małgorzata starała się, by w jej głosie nie zabrzmiało zniecierpliwienie. Noszę ją do pracy.
Właśnie o to chodzi. Ludzie patrzą i myślą sobie Bóg wie co. Ja w twoim wieku

Małgorzata nie słuchała dalej. Ileż razy już słyszała to samo o skromności, o naszych czasach, o tym, jak powinna wyglądać porządna kobieta. Zamiast tłumaczeń, położyła na stole gruby kopertę z logo biura podróży.

To dla ciebie, mamo

Zofia Stanisławowna przerwała w pół zdania. Spojrzała na kopertę, potem na córkę i znów na kopertę.

Co tam znowu przyniosłaś?
Otwórz.

Małgorzata czekała na tę chwilę pół roku. Odkładała każdą złotówkę. Odnalazła ten wymarzony przez mamę ośrodek uzdrowiskowy pod Krakowem, z kolumnadą i źródłami mineralnymi. Zarezerwowała najlepszy pokój, zaplanowała wszystko.

Zofia wyciągnęła z koperty dokument, przebiegła po nim wzrokiem. Małgorzata czekała, mając nadzieję na choćby słabe dziękuję, ciepłe spojrzenie, jeśli nie uścisk. Ale mama ścisnęła wargi i odsunęła kopertę, jakby była czymś brudna.

Ty znowu wszystko sama za mnie zdecydowałaś.

Oddech ugrzązł Małgorzacie w gardle.

Mamo, przecież to Szczawnica. Zawsze tam chciałaś pojechać
A kto mi będzie fiołki podlewał? Myślałaś w ogóle o tym? Zofia popukała palcem w blat. Trzy tygodnie mnie nie będzie, uschną.
Codziennie będę wpadać. Małgorzata próbowała się uśmiechnąć.
Pracujesz! Zapomnisz przecież! Poza tym, tam pewnie karmią oszczędnie, same warzywa. Czytałam ostatnio, że teraz w takich ośrodkach wszystko bida z nędzą.

Małgorzata patrzyła na mamę i nie mogła pojąć, czy to żart. Pół roku rezygnowania z kawy na wynos, z nowych butów, z wypadów z przyjaciółkami i wszystko po nic?

Mamo, tam jest restauracja na pięć sal, wybór w menu. Masaże, basen, spacery po górach
Spacery, powtórzyła z drwiną Zofia. Nowych słówek się nauczyłaś. Ale zapytać, czy mi to potrzebne, jakoś ci do głowy nie przyszło?

Gorzki smak rosł Małgorzacie w gardle. Czekała choćby na suche zrobiłaś dobrze. To jedno słowo, dla którego żyła.

Usiadła ciężko na krześle, nogi nagle stały się jak z waty. Patrzyła na kopertę przesuniętą przez mamę na skraj stołu i milczała.

Poza tym powietrze tam wilgotne, zaraz ciśnienie mi skoczy Zofia już chodziła po kuchni, mniej dla porządku, bardziej z przyzwyczajenia poprawiając idealny już obrus. Myślałaś o tym?

Małgorzata nie odpowiedziała. Po raz pierwszy od lat poczuła, że nie chce. To dziwne, poważne niechcenie tłumaczyć się, zawładnęło nią całkowicie.

A droga? Cały dzień w pociągu się telepać? Z moim kręgosłupem? Zofia usiadła naprzeciwko, szykując się na długi monolog. Taka sąsiadka Jadzia to przynajmniej matki nie zostawia, chociaż córka łobuz i zięć pijak. Ale codziennie przez próg, raz z zakupami, raz dla towarzystwa.

Małgorzata przyglądała się zmarszczkom wokół ust matki, siwym odrostom pod farbą, znajomym dłoniom z opuchniętymi żyłami. To te ręce przed laty zaplatały jej warkoczyki przed szkołą. To te usta śpiewały kołysanki. Gdzie się to wszystko podziało?

Ty w ogóle mnie słuchasz?
Słucham, mamo.
Nie wygląda na to. Siedzisz jak posąg. Ja mówię o ważnych sprawach, a ty…

Zofia wymieniała dalej: że w pokojach teraz ciasno, sąsiedzi głośni, lekarze młodzi nic nie wiedzą tylko tabletki wypisują. Małgorzata kiwała głową, gdzie trzeba, ale w środku ogarniała ją coraz większa pustka.

Zegar wybijał kolejne minuty, potem godzinę Zofia się rozkręcała, przechodząc od uzdrowiska do ogólnych żalów do samotnych wieczorów, rzadkich telefonów, do tego, że córka zupełnie się pogubiła.

Wiesz w ogóle, jak to jest być samemu? Zofia uniosła podbródek. Chcesz mnie się pozbyć, żebyś mogła się bawić sama?
Mamo, to prezent.
Prezent! Zofia rozłożyła ręce. Prezent powinien być miły. A to Kupiłaś to, by mieć spokój na sumieniu. Wysłać matkę i po kłopocie, tak?

Małgorzata wstała powoli. Nogi dalej odmawiały posłuszeństwa, ale zmusiła je, by sięgnęła po kopertę. Palce zaciśnięte na grubym papierze.

Masz rację, mamo. Nie będzie ci tam dobrze. Oddam tę rezerwację.

Zofia zamilkła nagle. W jej oczach zamigotało coś jak zagubienie jakby przygotowała się na długą bitwę, a przeciwnik opuścił broń.

Co to znaczy, oddasz?
To znaczy, że oddam. Oddam pieniądze. Masz rację, nie pomyślałam.
Małgorzata, odłóż kopertę.
Po co? Przecież nie chcesz jechać.
Nie mówiłam, że nie chcę! Mówiłam, że powinnaś mnie zapytać! podniosła głos, a na policzkach wykwitły czerwone plamy. Jak zwykle, robisz po swojemu, a potem się dziwisz, że mi źle!

Małgorzata przycisnęła kopertę do piersi i skierowała się do przedpokoju. Serce biło w gardle, ale determinacja dodawała jej sił.

Dokąd idziesz? Małgorzata! Mówię z tobą!
Mamo, jestem zmęczona.
Zmęczona! Zofia pobiegła za nią, łapiąc córkę za łokieć. Poświęciłam ci życie! Głodowałyśmy, ojciec nas zostawił, a ja sama cię wychowałam! Taka jest wdzięczność?

Małgorzata obejrzała się, patrząc na matkę: drżące usta, pobladła ze złości twarz.

Sama powiedziałaś, że nie chcesz.
Powiedziałam, że mnie nie zapytałaś!
W porządku. Pytam. Mamo, chcesz pojechać do Szczawnicy?

Zofia aż się zapowietrzyła ze złości.

Kpisz ze mnie? Specjalnie mnie do szału doprowadzasz? Jesteś robotem bez serca, ot co! Daj tę rezerwację, przemyślę jeszcze!

Małgorzata ostrożnie wyswobodziła łokieć z jej uścisku. Koperty nie wypuściła z rąk.

Zadzwonię jutro. Dobranoc, mamo.

Zanim Zofia zdążyła odpowiedzieć, Małgorzata zamknęła za sobą drzwi.
Przez zamknięte drzwi dobiegały ją jeszcze przekleństwa, narzekania o niewdzięczności, zmarnowanej młodości, groźby, że jeszcze pożałuje. Nie zatrzymała się, nie odwróciła; nogi same niosły ją w dół po klatce schodowej, wśród obdrapanych skrzynek pocztowych i sąsiadów, którzy udawali, że nie widzą.

Na zewnątrz drobno padało. Małgorzata przystanęła na środku chodnika, wystawiając twarz do deszczu i przez kilka minut tylko stała, wdychając zapach mokrego bruku. Ludzie mijali ją, ktoś syknął z dezaprobatą, ale było jej wszystko jedno. Koperta z rezerwacją wciąż była przy niej. Wtedy przemknęła jej przez głowę myśl, że przecież mogłaby pojechać sama. Szczawnica, kolumny, kąpiele solankowe i żadnych wyrzutów przy śniadaniu.

Szła przed siebie, bez celu, aż zatrzymała się przed witryną małej kawiarni na rogu. Ciepłe światło oblewało stoliki z białymi obrusami, wazony ze świeżymi kwiatami, ludzi spokojnie jedzących kolację. Małgorzata weszła.

Dobry wieczór kelner podał kartę z uprzejmym uśmiechem. Sama pani jest?
Tak ze zdumieniem usłyszała, jak łatwo jej przyszło to słowo.

Wybrała stolik pod ścianą, z dala od innych. Usiadła, rozłożyła serwetkę na kolanach, otworzyła menu. Wzrok od razu padł na najdroższy deser: tarta gruszkowa z solonym karmelem. I kieliszek czerwonego, wytrawnego wina.

Mama nazwałaby to szaleństwem. Wyrzuconymi w błoto pieniędzmi. Małgorzata usłyszała w wyobraźni ten zaciśnięty grymas, karcący wzrok, wieczne za moich czasów, i zamówiła.

Wino było głębokie, z lekką cierpkością. Małgorzata upiła łyk, oparła się o oparcie. Ogarnął ją dziwny spokój, tam, gdzie tyle lat ciężar nie odpuszczał. Wspomniała, jak w dzieciństwie bała się przynieść czwórkę ze szkoły, bo mama potem cały tydzień się nie odzywała. Jak na studiach wybrała ekonomię zamiast kulturoznawstwa, bo po tym pracy nie znajdziesz. Jak przez trzy lata była z Pawłem, którego kochała, ale rozstała się, bo mama codziennie powtarzała, że to chłopiec bez przyszłości.

Tarta delikatnie rozpływała się w ustach. Małgorzata myślała, kiedy ostatni raz robiła coś tylko dla siebie, nie dla oczekiwań mamy, nie dla kłopotliwego dobra robota, ale po prostu z własnej potrzeby.

Telefon w torebce zawibrował. Potem jeszcze raz i kolejny. Spojrzała: siedem nieodebranych od mamy, trzy wiadomości głosowe. Wyłączyła go.

Dopiła wino, skończyła deser i poprosiła o rachunek. Zostawiła duży napiwek, bo tak jej się zachciało, i wyszła na wieczorną, rześką ulicę. Deszcz już ustał, a wysoko nad dachami świeciły pierwsze gwiazdy.

Małgorzata pomyślała, że najtrudniejszy, pierwszy krok już zrobiła. Odkryła, że może postawić siebie ponad cudzymi oczekiwaniami.