Bez „trzeba”: Antoni wraca do domu i dostrzega na kuchennym stole trzy talerze z zaschniętym makaronem, przewrócony kubek po jogurcie i otwarty zeszyt w kratkę. Plecak Kostka leży na środku korytarza, a Weronika siedzi na kanapie, wpatrzona w telefon. Zamiast upominać dzieci o porządek czy lekcje, Antoni – zmęczony udawaniem, że wszystko jest pod kontrolą – postanawia po prostu porozmawiać z dziećmi szczerze, bez „trzeba odrobić lekcje”, „trzeba pozmywać”. Podczas zwykłego rodzinnego spotkania na kuchni pozwalają sobie na szczerość: Kostek przyznaje, że boi się chodzić do szkoły przez rówieśników, Weronika – że nie wie, co chce robić w życiu, a Antoni, że boi się codziennych trosk i nie zawsze daje radę. Wspólna rozmowa zmienia ich relację i pozwala poczuć bliskość – nawet jeśli żadne problemy nie znikają od razu.

Bez trzeba

Marek otworzył drzwi i od razu zobaczył na kuchennym stole trzy talerze z zaschniętym makaronem, przewrócony pusty kubeczek po jogurcie i rozłożony zeszyt w kratkę. Plecak Kostka leżał na środku korytarza, Wioletta siedziała na kanapie, wpatrzona w telefon.

Postawił torbę na podłodze, zdjął buty. Chciał już powiedzieć coś o talerzach, lecz nagle poczuł, że zwyczajnie nie ma sił ani żeby się złościć, ani żeby robić uwagi. Podeszedł do stołu, wziął jeden talerz i zaniósł do zlewu.

Tato, zaraz pozmywam rzuciła Wioletta, nie odrywając wzroku od ekranu.

Mhm.

Odkręcił wodę, przemył talerz. Makaron zmiękł, popłynął do odpływu. Zakręcił kran i zawiesił się, patrząc na mokre naczynie.

Wiola, gdzie Kostek?

U siebie. Matmę robi.

A ty?

Już wszystko zrobiłam.

Wytarł dłonie o ręcznik, zajrzał do pokoju syna. Kostek leżał na dywanie, podpierając głowę pięścią, w zeszycie były zapisane ledwie dwa zadania.

Cześć powiedział Marek.

Cześć.

Jak tam?

Dobrze.

Lekcje?

Robię.

Marek usiadł na brzegu łóżka. Kostek zerknął na niego, po czym znów zapatrzył się w zeszyt.

Coś się stało, tato?

Sam nie wiem stwierdził Marek. Chyba trochę jestem zmęczony.

Nie potrafił tego tak naprawdę nazwać. Rano dzwoniła matka, prosiła, żeby pomógł jej przełożyć szafę, potem w pracy zebranie przeciągnęło się do szóstej, w metrze był taki tłok, że trudno było oddychać. Teraz siedział w pokoju Kostka i czuł, że nie chce mówić o talerzach, lekcjach, porządku. Nie chciał być funkcją, która wróciła z pracy i po prostu się załącza.

Może usiądziemy razem w kuchni? zaproponował powoli. Wszyscy.

Ale po co?

Porozmawiać.

Kostek wykrzywił usta.

Znowu o dwójce z polskiego?

Nie. Po prostu pogadać.

Ale ja jeszcze matmy nie skończyłem.

Dokończysz potem. To tylko pięć minut.

Marek wstał, zawołał Wiolettę. Podniosła wzrok, westchnęła.

Naprawdę?

Naprawdę.

Odłożyła telefon na kanapę i poszła za nim. Kostek wynurzył się ze swojego pokoju, stanął nieśmiało w drzwiach kuchni.

Marek usiadł przy stole, odsunął zeszyt. Wioletta siadła naprzeciw, Kostek ledwo przysiadł na brzegu krzesła.

Co się stało? spytała Wioletta.

Nic się nie stało.

To po co?

Marek spojrzał na córkę, potem na syna. Kostek miał zmartwione spojrzenie, jakby spodziewał się czegoś złego.

Po prostu chciałem spokojnie pogadać wyjaśnił Marek. Tak szczerze. Bez trzeba zrobić lekcje, żadnego trzeba pozmywać, nic z tych rzeczy.

Czyli naczyń nie myjemy? ostrożnie dopytał Kostek.

Pozmywamy potem. Mówię o czymś innym.

Wioletta skrzyżowała ręce.

Jakiś dziwny jesteś dziś.

Dziwny przyznał. Może dlatego, że mam już dość udawania, że wszystko zawsze OK.

Zapadła cisza. Słowa uciekały, w głowie miał pustkę.

Nie wiem, jak to powiedzieć zaczął w końcu Marek. Ale mam wrażenie, że wszyscy tylko gramy. Że ja wracam, wy udajecie, że wszystko gra, a ja udaję, że wierzę. Gadamy o szkole, o obiedzie, a tak naprawdę wcale nie rozmawiamy.

Tato, robisz się ciężki mruknęła Wioletta. Po co tak?

Może dlatego, że sam nie ogarniam i boję się, że wam się też wali, a nawet nie wiem, z czym dokładnie.

Kostek zmarszczył brwi.

Ja sobie radzę.

Na pewno? Marek spojrzał na niego. To czemu od dwóch tygodni zasypiasz po północy?

Kostek zamilkł, patrzył w blat.

Słyszę, jak się przewracasz w łóżku dodał Marek. I rano wyglądasz tak, jakbyś wcale nie spał.

Po prostu nie chce mi się spać.

Kostek.

Co Kostek?

Powiedz, jak jest.

Kostek wzruszył ramionami i odwrócił głowę.

W szkole okej. Zadania robię. Co jeszcze?

Wioletta przerwała:

Tato, czemu go maglujesz?

Nie magluję westchnął Marek. Chciałem tylko zrozumieć.

A on nie chce mówić. To jego prawo.

Spojrzał na córkę.

A ty jak się czujesz? Powiedz szczerze.

Parsknęła śmiechem, ale nie wesoło.

Ja? Idealnie. Uczę się, gadałam z koleżankami, tak jak trzeba.

Wiola

Zamilkła, wlepiając wzrok gdzieś na bok.

Co?

Od miesiąca prawie nie wychodzisz z domu. Dziewczyny cię zapraszały dwa razy, nie poszłaś.

I co z tego? Nie chciało mi się.

Dlaczego?

Zacisnęła usta.

Bo mam dość plotek o chłopakach i głupot. Wystarczy?

Wystarczy powiedział. Tylko wydaje mi się, że jesteś smutna.

Potrząsnęła głową, jakby odganiała złe myśli.

Nie jestem smutna.

Dobrze.

Zapanowała cicha cisza, przerywana tylko buczeniem lodówki.

Słuchajcie zaczął Marek powoli nie chcę was teraz wychowywać. I nie chcę, żebyście mnie pocieszali. Powiem jak jest: boję się. Codziennie. Boję się, że zabraknie nam pieniędzy, że babcia zachoruje i nie powie, że mnie zwolnią Boję się, że coś przeżywacie, a ja się nie kapnę, bo zbyt zajęty sobą. Mam dosyć udawania, że wszystko kontroluję.

Wioletta zamrugała, przyjrzała mu się uważniej.

Ale przecież jesteś dorosły szepnęła. Powinieneś sobie radzić.

Wiem. Ale nie zawsze daję radę.

Kostek uniósł głowę.

I co jak nie dasz rady?

Nie wiem odparł szczerze Marek. Może będę musiał poprosić o pomoc.

O czyją?

Waszą, na przykład.

Kostek skrzywił się.

Przecież jesteśmy dziećmi.

Jesteście, to prawda. Ale jesteście częścią tej rodziny. I czasem potrzebuję, żebyście powiedzieli mi prawdę. Nie nic się nie dzieje, tylko jak jest naprawdę.

Wioletta przesunęła dłoń po stole, jakby zgarniała okruszki.

Po co ci wiedzieć?

Żebym nie był sam.

Spojrzała na tatę i przez moment Marek dostrzegł w jej oczach zrozumienie.

Boję się chodzić do szkoły odezwał się cicho Kostek. Jeden chłopak wyzywa mnie od głupków. Codziennie. Wszyscy się śmieją.

Marek poczuł ucisk w piersi.

Jak się nazywa?

Nie powiem. Pójdziesz do szkoły, będzie gorzej.

Nie pójdę. Obiecuję.

Kostek popatrzył na niego z nieufnością.

Naprawdę?

Naprawdę. Ale musisz wiedzieć, że nie jesteś sam.

Kostek skinął głową.

Mam tam Radka, on jest spoko. Siedzimy razem.

To dobrze.

Wioletta westchnęła.

Nie chcę iść na studia powiedziała cicho. Wszyscy pytają, gdzie się wybieram, a ja nie wiem, nic nie wiem. Mam wrażenie, że się do niczego nie nadaję.

Wiola, masz czternaście lat.

Ale co z tego? Wszyscy już wiedzą, kim chcą być. Ja nie.

Wcale nie wszyscy.

Przynajmniej ci, których znam.

Zawiesił głos.

Kiedy miałem czternaście, chciałem być geologiem. Potem zmieniłem zdanie. I jeszcze raz, i jeszcze raz. Teraz nie pracuję wcale tam, gdzie myślałem, że będę.

I co, jest okej?

Bywa różnie. Czasem dobrze, czasem ciężko. Życie nie musi być z góry zaplanowane.

Wioletta kiwnęła głową, chociaż niepewnie.

Ale wszyscy mówią, że trzeba się zdecydować.

Mówią przyznał Marek. Ale to ich słowa, nie twoje.

Spojrzała na tatę, jakby chciała się uśmiechnąć.

Zupełnie dziś inny jesteś.

Mam dość udawania, że zawsze wiem, jak trzeba.

Kostek się uśmiechnął.

A mogę zapytać o coś?

Jasne.

Naprawdę się boisz?

Naprawdę.

A co robisz, jak się boisz?

Marek zamyślił się.

Wstaję rano i mimo wszystko robię swoje. Nawet jeśli nie wiem, czy to dobrze. Po prostu działam.

Kostek kiwnął głową.

Rozumiem.

Siedzieli chwilę w ciszy. Marek popatrzył na nich i poczuł, że nie rozwiązał żadnego problemu i nie dał odpowiedzi. Ale coś się zmieniło: pozwolił sobie nie być tylko funkcją, a oni odpowiedzieli tym samym.

No dobra wstała Wioletta trzeba pozmywać.

Pomogę powiedział Kostek.

Ja też dodał Marek.

Powstawali, Wioletta odkręciła wodę, Kostek podał gąbkę, Marek sięgnął po ścierkę. Pracowali w milczeniu, ale ta cisza była inna niż zawsze: wcale nie pusta, lecz pełna.

Gdy ostatni talerz trafił na suszarkę, Wioletta otarła dłonie i spojrzała na ojca.

Tato, możemy jeszcze kiedyś tak pogadać?

Zawsze, gdy tylko będziesz chciała odparł.

Kiwnęła głową i poszła do siebie. Kostek został, przez chwilę się wahał.

Dzięki, że nie będziesz mieszał się w sprawę tamtego chłopaka powiedział.

Ale jakby było bardzo źle, powiesz mi?

Powiem.

No to chodź, dokończymy matmę.

Poszli do pokoju, usiedli razem na dywanie. Marek wziął zeszyt, spojrzał na zadania, Kostek przysunął się bliżej i zaczęli rozwiązywać wspólnie, bez pośpiechu, jakby codziennie. Ale Marek teraz wiedział, że za tymi zadaniami jest chłopiec, który się boi, i że może być dla niego nie tylko sprawdzającym, lecz po prostu ojcem, który też się boi, a mimo to rano wstaje i próbuje od nowa.

To było niewiele, ale to był początek. Bo najważniejsze w rodzinie to umieć być razem, nie udając niczego i wtedy nawet w trudnych chwilach nikt nie jest sam.