Alicja z Roztocza

Jadwiga, staruszka o twarzy wyblakłej od lata i zmarszczkach jak po kartce starego listu, wycierała łzy, które spływały po jej bladą cerze. Co jakiś czas machała rękami i mruczała coś niejasnego, jakby była niemowlęciem, które właśnie nauczyło się gaworzyć. Mężczyźni patrząc na nią drapali się po karku, a otaczające ją babki próbowały pojąć, co ona tak naprawdę chce powiedzieć.

Od wczesnego świtu, szalejąc ze smutku, Jadwiga biegała po wiosce, pukała w okna i płakała. Była od zawsze niema, a jej myśli wydawały się nie z tego świata. Mieszkańcy omijali ją szerokim łukiem, choć nie krzywdzili. Nie wiedząc, co się stało, wezwali Fritza pijaka i żartownisia, jedynego, który znał się na domu Jadwigi i często pomagał przy gospodarstwie za obiad i butelkę wódki.

W końcu przyszedł, pomarszczony i jeszcze nie do końca trzeźwy, przemykając się przez tłum ludzi wokół Jadwigi. Staruszka rzuciła się na niego, mięcząc płacz i machając rękami niczym dzika koza. Tylko Fritz potrafił ją zrozumieć. Gdy w końcu przestała, jego twarz przybrała barwę burzy. Zdjął kapelusz i spojrzał na czekających mieszkańców.

No dawaj, opowiadaj! przetarł się w tłumie.
Jagoda zniknęła! oznajmił, mówiąc o siedmioletniej wnuczce Jadwigi.
Jak zniknęła? Kiedy? wykrzyknęły babki.
Mówi, że matka ją w nocnym zamiecie porwała! wyszeptał przerażony mężczyzna.

W tłumie rozległ się gwar. Kobiety złożyły ręce w modlitwie, mężczyźni nerwowo zapalili papierosy.

Czyżby umarła dusza mogła dziecko zabrać? nie dowierzając, rzekł jeden z mieszkańców.

Wszyscy pamiętali, że trzy miesiące temu matka dziewczynki, Grażyna, utonęła w bagnie. Grażyna od urodzenia była niema. Wybrała się z babkami po jagody, a w bagnie wpadła i nie mogła wezwać pomocy, jedynie jęczała. Nikt nie usłyszał jej wołania. Jagoda została sierotą, ciężarem dla Jadwigi. Ojca nie było ponoć nie było nikogo, kto mógłby się przyjąć. Plotkowano, że może to był Fedeś, młody kawaler, który często zaglądał do domu.

Jednak sam zaprzeczał, że coś wie. Jadwiga ponownie wyzierała i machała rękami.

Co ona gada? szeptały ciekawe babki. Co? Fritz?
Mówi, że co noc przychodzi duch matki, a Jadwiga paliła świece i wieszała krzyże, by chronić wnuczkę. Grażyna kręciła się po domu, zaglądała w okna i cicho wzywała swoją córkę. Pewnej nocy, w świetle księżyca, zjawa o bladym obliczu przyciągnęła Jagodę do okna. Staruszka próbowała ją powstrzymać, ale duch zsunął zasłonę i wciągnął dziewczynkę. Trzeba jej szukać! dodał Fritz, ocierając pot z czoła.

Mężczyźni zgrzynęli zębami i rozbiegli się po podwórka, jedni z karabinem, drudzy z psami. Fritz, choć jeszcze nie trzeźwy, ruszył do domu po przybory i wyruszył na poszukiwania.

Wkrótce grupy podzieliły się: najpierw przeszukali podwórka, potem cmentarz bez skutku. Następnie wyruszyli w las, a potem w przeklęte bagna, gdzie spoczywała Grażyna. Po krótkiej przerwie ruszyli w drogę.

Na skraju lasu natknęli się na ślady bosego dziecka. Psy wydały szczek, wpadły w gęstwinę i błądziły jakby ktoś je zwodził. Pierwsze zmierzchy spowijały koronę drzew, gdy psy, znużone i jęczące, padły na ziemię, a z nimi ich właściciele. Młodsi i silniejsi wciąż wędrowali po bagnie.

Nadzieja topniała z każdą minutą. Fritz stąpał ostrożnie, bojąc się zaplątać w błoto, i tak zagubił się od reszty. Znał jednak bagno jak własną kieszeń i szedł dalej.

Gdzie jesteś, Jagodo? chrapnąc, wpatrywał się w mokre trzcinowiska.

Nagle zza kilku metrów wydał się przeraźliwy krzyk. Czarne kruki usiadły na gałęzi sosny, ich oczy błyskały.

Krakra! skrzeczały, a serce Fritza przyspieszyło. Podeszlił ku wysokiej sosnie, a przy miękkim mchu u jej korzeni, skulona w kulkę, leżała dziewczynka.

Jagodo! wyszeptał, by jej nie przestraszyć.

Dziewczynka otworzyła oczy i spojrzała na niego.

Żywa! wykrzyknął z ulgą. Zdjął koszulę i okrył ją kocem.

Skąd się tu wzięłaś? zapytał, nie spodziewając się odpowiedzi. Dziewczynka, podobnie jak matka i babcia, była niema.

Z mamą przyszłam odezwała się niespodziewanie.

Fritz drgnął i nie uwierzył własnym uszom.

Cuda! podniósł ją na ręce i pobiegł z bagnie.

Co jeszcze powiesz? namawiał.

Mama stała się żoną bagiennej zjawy i chciała mnie zabrać do swojego nowego domu, ale nie pozwolił mi dziadek. wyjaśniła.

Kto nie pozwolił? zapytał z niedowierzaniem.

Leśny starzec, Leszy, bardzo stary, ale mądry. Nazywamy go Leśnikiem. Zagnęcił mamę i rzekł: Nie zrób krzywdy dziecku! Nie mam miejsca w bagnie. Żyję jeszcze, by pomagać. dodała, po czym w powietrzu pojawiła się delikatna strużka, jakby oddech lasu muskał jej wargi.

Co wiesz? dopytał Fritz.

Na przykład, że drzewa potrafią rozmawiać, a trawy szeptać. A ty, panie, jesteś mój tata! wykrzyknęła nagle.

Fritz zamrzał, położył Jagodę delikatnie na ziemię, usiadł na kolanach i przyglądał się jej piegowatemu policzkowi.

To ci staruszek powiedział? zapytał.

Tak! skinęła głową i objęła go cienkimi ramionami.

Z niepewnością przytulił ją z powrotem.

Czy naprawdę jest moja? myślał, łamiąc się pod natłokiem emocji.

Miał już kiedyś okazję zobaczyć Grażynę, ale po tamtej nocy dziewczynka zamykała oczy, chowając je przed światem. On próbował wszystkiego, a ona go odpychała, aż w końcu zniknęła wyjechała do ciotki w inną wioskę, przywożąc z sobą dziecko.

Nie bez powodu ludzie kręcili językami. Bo ta dziewczyna przypomina mnie! w końcu zrozumiał Fritz.

Jagoda cofnęła się o krok, wyciągnęła rękę i otworzyła pięść. Na jej dłoni spoczywała czerwona jagoda.

Zjedz! rzekła. Leśnik tak kazał!

Fritz spróbował; kwaśny smak zmarszczył mu brwi.

Od dziś nie będziesz pił! oznajmiła, ciągnąc go ku domowi.

Fritz uśmiechnął się w ukryciu. Czy naprawdę mógłby się pozbyć goryczki? Nie wierzył w słowa dziewczynki, lecz podjął wyzwanie. Przestał pić, wziął się w garść, przyjął ją jako córkę, wyrosła na wiedźmę, leczyła ludzi i zwierzęta, nie odmawiając pomocy. Często wędrowała po lesie i bagnach w poszukiwaniu ziół i jagód, wracając zawsze cała i nieuszkodzona, jakby chroniła ją jakaś lokalna opieka.