Ach, Ty to jesteś niezła fajtłapa!

Dość, Maksym! Nie mogę już tak żyć i tak, składam pozew o rozwód.

Słowa wyleciały z ust Elżbiety jak codzienny poranny rytuał. Sama zdziwiła się lekkością, z jaką wylała lata goryczy, bezsennych nocy, kiedy czekała na niego do świtu, wymyślając wymówki wszystko skondensowało się w dwa krótkie zdania.

Maksym odwrócił głowę. Na twarzy pojawiło się coś, co przypominało zdziwienie.

Na serio? Co takiego?

Bo co? uśmiechnęła się Elżbieta. Bo zapach obcych perfum na twoich koszulach. Bo wiadomości, które przypadkowo przejrzałam. Bo patrzyłeś na mnie, jak na mebel do wyrzucenia, którego nie masz odwagi się pozbyć. Bo kobieta z pracy. Bo sąsiadka z piętra wyżej. Bo kelnerka w knajpie, w której świętowaliśmy rocznicę.

Wszystko, wzruszyła ramionami. Mam dość.

Procedura rozwodowa przeciągnęła się na kilka miesięcy i stała się tak wyczerpująca, że Elżbieta czasem zapominała jeść. Sąd, dokumenty, niekończące się posiedzenia wszystko zamieniło się w lepką noc, z której nie dało się wyrwać. Przychodziła na rozprawy w starym sukni, którą nosiła jeszcze przed ciążą. Materiał ciągnął się na biodrach, suwak w plecach nie doszedł do końca, a ona przykrywała to kardiganem jedynym przyzwoitym, bez kul i wydłużonych rękawów.

Maksym siedział naprzeciw w nowym garniturze. Marynarka leżała idealnie, krawat ostatni krzyk mody, w egzotyczny wzór. Elżbieta patrzyła na ten krawat i starała się przypomnieć, kiedy ostatni raz kupiła sobie coś nowego. Dopiero przedwczoraj ledwo znalazła pieniądze na zimowe buty dla Artura. Prawie nowe, pięćset złotych, sprzedawca mieszkał w sąsiedniej dzielnicy. W drodze po nie w przepełnionym autobusie myślała o tym, że syn potrzebuje jeszcze spodni, wyciągnął się na lato, oraz kurtki i czapki.

Potem prawnik położył na stole wydruki.

Zgodnie z wyciągiem z banku głos adwokata był równy i formalny w ciągu ostatnich osiemnastu miesięcy pozwany wydał w restauracjach i klubach rozrywkowych sumę równą rocznemu budżetowi rodziny.

Elżbieta wpatrywała się w liczby i nie potrafiła ułożyć ich w sensowny obraz. Restauracje. Kluby rozrywkowe. Oddzielna pozycja kwiaciarnia, a ona wiedziała, że nie dostała od niego bukietu. Jubiler kolczyki, wisiorek, pierścionek. Biżuteria nie dla niej.

W tym samym czasie liczyła, czy może kupić Arturowi jednego banana. Nie kiść jeden banan, bo kiść to już luksus. Kroiła jabłka na cienkie plasterki, by rozciągnąć je na kilka dni. Gotowała kaszę na wodzie, bo mleko podrożało, i piła pustą herbatę, przekonując się, że tak jest lepiej dla sylwetki.

Maksym odkaszlnął, poprawił ten sam krawat.

To moje pieniądze prywatne. Sam je zarobiłem.

Po posiedzeniu Maksym dogonił ją na parkingu. Chwycił za łokieć i odwrócił w swoją stronę.

Myślisz, że coś wyciągniesz? jego głos kapał trucizną. Zabiorę Artura. Słyszysz? Zabiorę.

Elżbieta milczała, patrząc na człowieka, z którym spędziła pięć lat, któremu urodziła syna. Dla którego poszła na macierzyński urlop, straciła pracę, kwalifikacje, siebie.

Jesteś beznadziejna kontynuował triumfalnie. Nic nie potrafisz. Co mu możesz dać? Biedę? Wychowam z niego facetka, a nie roztrwonę. I alimenty będziesz mi płacić, a nie odwrotnie!

Bezradna. To słowo wypowiadał już wcześniej.

Jesteś beznadziejna, nie rozumiesz prostych spraw.
Jesteś beznadziejna, znów zapomniałaś.
Jesteś beznadziejna, co mam wziąć?

I Elżbieta przyjmowała to, bo kochała, bo rodzina, bo tak trzeba.

Były mąż wciąż dzwonił. Żądał, by Elżbieta oddała mu syna, by nie psuł mu wpływem, by nie wydawała alimentów na nieznane cele.

Podczas kolejnej rozmowy Elżbieta nie wytrzymała.

Dobrze powiedziała. Zabierz go.

Po drugiej stronie linii zapadła cisza.

Co?
Powiedziałam dobrze. Przywiozę Artura jutro.

I przywiozła.

Artur stał w korytarzu mieszkania Maksymowego mały, z plecakiem w kształcie dinozaura i torbą, w której Elżbieta schowała jego ulubioną piżamę, książkę o kosmosie, pluszowego królika z odciętym uchem. Maksym patrzył na syna, jakby ten wyłonił się z powietrza.

No proszę położyła torbę na podłodze. Wychowuj.
Mamo? drżał głos Artura.

Elżbieta usiadła przed nim, przytuliła go mocno, wciągając nos w jego czepiec, wdychając zapach dziecięcego szamponu i słońca.

Będziesz trochę z tatą, dobrze? To przygoda. Ja będę tęsknić i dzwonić codziennie.

Wyszła, nie odwracając się. Skręciła za róg, oprzyrósła się o ścianę i poślizgnęła w dół, przyciskając dłonie do twarzy. Boże, co ona robi? Była zmęczona telefonami Maksymowego, jego głosem i drobiazgowymi pretensjami.

Po godzinie zadzwonił Maksym.

Elu, to się zamyślił. Kiedy Artur pójdzie do przedszkola? Jutro czy tak?
Do przedszkola? mruknęła Elżbieta. Maksym, on chodzi codziennie od ósmej rano. Nie wiedziałeś?
Skąd mam Dobra, ogarnę.

Nie ogarnął. Odwieźć syna do Walentyny Petroń w ten sam wieczór na dwie godziny, dopóki sprawy się załatwią i zniknął.

Czwartego dnia zadzwoniła była teściowa. Na ekranie wyświetliło się nazwisko Walentyny Petroń, a ona uśmiechnęła się krótkim, złowieszczym uśmiechem, zanim odebrała.

Straciłaś sumienie? głos Walentyny brzmiał gniewnie. Oddałaś dziecko i poszłaś się zabawiać? A ja mam siedzieć z nim, w sześćdziesiątka, przy okazji mój ciśnienie!
Nie oddałam dziecka wam mówiła Elżbieta spokojnie, prawie łagodnie. Przywiozłam go ojcu. Ten, jak pamiętasz, chciał wyhodować z niego prawdziwego mężczyznę. Bił się w piersi, obiecywał, groził sądem.
On pracuje! Nie ma czasu!
A ja nie mam? Też pracuję. Każdego dnia. I radzę sobie sama.
Ale on
Walentyno przerwała była teściowa, oddałam syna Maksymowi na jego prośbę. Niech go wychowuje, jak obiecał. Nie mogę wam pomóc.

Po chwili cisza, potem krótkie sygnały.

Walentyna oddzwoniła po dwa dni. Głos był inny: zmęczony, zrezygnowany.

Przyjedź, zabierz Artura. Nie mogę już.

Elżbieta przyjechała wieczorem. Artur rzucił się na nią z progu, chwycił ją za nogi, przycisnął twarz do jej brzucha.

Mamo, mamo, mamo

Powtarzał to jak zaklęcie, a Elżbieta gładziła go po głowie.

Dość przygód, mały. Jedźmy do domu.

Walentyna stała w drzwiach, ręce skrzyżowane. W jej spojrzeniu migotała nie żal, a jedynie rozczarowanie, że plan się nie udał. A synowa nie była taką beznadziejną, jak myśleli.

Maksym zniknął. Nie dzwonił, nie pisał, nie pojawiał się z żądaniami i groźbami. Po prostu rozsypał się w powietrzu. Jego rodzice też nie odwiedzali wnuka. Przyjechali raz po kilku latach. Do tego czasu Arturowi było siedem, uczęszczał do drugiej klasy, pływał i uwielbiał układać klocki lego.

Chłopiec otworzył drzwi i spojrzał na nieznajomych.

Kogo szukacie? zapytał.
Arturku! wykrzyknęła Walentyna, machając rękami. To my! Babcia i dziadek!

Artur zmarszczył brwi, odwrócił się:

Mamo, tu są jacyś ludzie.

Rozmowa była krótka i nieprzyjemna. Walentyna protestowała, że wnuk nie rozpoznał ich, nie przywitał się, nie rzucił się w objęcia. Nikolaj Iwanowicz kiwając głową, wyliczał coś o nowoczesnym wychowaniu.

Odszli, zostawiając ostatnie uwagi, że chłopiec jest okropny i nieuprzejmy, i taki sam beznadziejny jak matka Elżbieta zamknęła za nimi drzwi i roześmiała się. Na co oni w ogóle liczyli?

Czas płynął zbyt szybko. Arturowi było jedenaście. Wydłużył się, wyglądał jak dziadek ojciec Elżbiety. Syn odziedziczył po niej uparty podbródek i cięty, szyderczy wzrok. Nie pytał o ojca. Może kiedyś zapyta, a Elżbieta odpowie szczerze, bez ozdobników, ale i bez gorzkiej żółci. Na razie radzą sobie we dwoje.

Przeszłość przypomniała się niespodziewanie w postaci przyjaciółki Kasi, która płakała w kuchni Elżbiety, rozmazując tusz po policzkach.

Grozi, że zabierze Sierka szlochała Kasia. Mówi, że wynajmuje adwokata, zbiera jakieś dokumenty Nie wiem, co robić!

Elżbieta nalała jej herbaty, podsunęła cukiernik.

Kasiu uśmiechnęła się lekko, kącik ust uniósł się, chcesz radę?
Chcę. Każdą. Doprowadzę się do szaleństwa.
Oddaj mu dziecko sama.

Kasia zamarła, trzymając filiżankę.

Co?
Zbierz rzeczy, przyjedź z Sierkiem do taty. Powiedz: wychowuj. I odejdź. Trzy dni uniosła trzy palce może mniej. I sprawa zamknie się raz na zawsze.
Naprawdę?
Absolutnie. Sprawdzona metoda.

Kasia patrzyła na przyjaciółkę, zdezorientowana, nieufna, z przebłyskiem czegoś, co przypominało nadzieję.

A potem?
Potem? Elżbieta wypiła herbatę i odchyliła się w fotel. Potem żyjesz normalnie. Bez tych, którzy potrzebują cię tylko jako odznakę rodzina w portalach społecznościowych.

Pomyślała o Maksymie, o jego rodzicach. To wszystko już przeszłość. Ale lekcję Elżbieta zdała na piąte piętro wprost na pierwszą.