U babci Sary na wsi zdechł kot – nie byle jaki, tylko zasłużony futrzak, co niejedną kocią pannę ocz…

U ciotki Jadwigi na wsi zdechł kot. Wyjątkowy był z niego kot na jego koncie mnóstwo zwycięstw nad kocicami, przepędzonych konkurentów i złapanych myszy. Ale już z niego stary kocur, nic nie poradzisz. Bez mała dwadzieścia lat przeżył na tym świecie i to bez poważniejszej naprawy.

Zawinęła ciotka Jadwiga swojego ulubieńca w czyste prześcieradło, złapała za łopatę i poszła za ogród, żeby go pochować. Jej mąż, Stanisław Wiktorowicz, krząta się gdzieś w kącie podwórka w piwniczce: coś tam przybija, coś naprawia i przeklina pod nosem.

Pożegnawszy się z kotem, ciotka Jadwiga zakopała dołek i wyszła na ścieżkę. Łopatę, umazaną gliną, niosła w powietrzu. Przechodziła akurat sąsiadka miejska pani Stefania.

Dzień dobry, Jadwigo! przywitała się Stefania i tak z grzeczności spytała: Co tam porabiasz?

A właśnie odpowiedziała ciotka Jadwiga Staś mój już się wycierpiał, biedaczek. Bóg zabrał staruszka. Popłakałam, a potem za ogrodem pochowałam.

Od tej nowiny Stefania aż zapomniała, dokąd szła. Przecież dopiero wczoraj widziała Stanisława Wiktorowicza w sklepie, gdzie staruszek brał cukier, papierosy i małą butelkę wódki.

Ale jak to?! zaniemówiła. Twój Staszek nie żyje? Tak nagle? Przecież ostatnio go widziałam całkiem żwawego.

A tak, wczoraj jeszcze chodził jak młody, potwierdziła Jadwiga. Cały dzień radosny, nawet śledzia w całości pożarł. Wieczorem jeszcze łóżko razem dzieliliśmy…

Oczy u Stefanii coraz bardziej się rozszerzały.

A dziś od rana Stasiu zmarkotniał, źle się poczuł zakończyła Jadwiga. Położył się na ławce, coś tam pomamrotał i już ducha wyzionął.

Stefania odruchowo przeżegnała się.

Ot, jak się w życiu układa mruknęła. Był sobie Staszek i nie ma. A ta łopata, mówisz, po co?

Mówię przecież za ogródkiem go pochowałam! powtórzyła Jadwiga. W prześcieradełko czyste go zawinęłam, a żeby nie zapomnieć gdzie leży, to wbiłam gałązkę.

Stefania była kobietą z miasta i nie znała wszystkich wiejskich zwyczajów. Ale wydało jej się niezwykłe, że Jadwiga tak po prostu pochowała zmarłego męża Stanisława Wiktorowicza za ogródkiem i jeszcze gałązkę wbiła na znak.

Troskliwa z ciebie kobieta, Jadwigo, nie powiem mamrotała Stefania oszołomiona. Poszłaś i sama sobie poradziłaś! A nie powinno się… no, nie wiem, może choć sołtysa zawołać, żeby potwierdził zgon?

Teraz to Jadwiga autentycznie zdziwiła się Stefanii.

Aleś palnęła! zaśmiała się. Stasiu, wiadomo, orzeł był… ale kto by po takie błahostki sołtysa wołał? Policja ma za każdym Staśkiem ganiać? To może od razu wojewodę sprowadzić?

Stefania milczała. Jadwiga przerzuciła łopatę na drugie ramię.

Może u was w mieście tak trzeba, powiedziała z przekąsem. Wy zawsze wszystko z urzędu to prawnicy, to sądy, to adwokaty… A u nas na wsi prościej. Umarł Maksymilian i koniec. Bierzesz łopatę i kopiesz. Za ogródkiem miejsca nie brakuje.

No… wymamrotała Stefania. Czuję, że jeszcze wielu rzeczy o waszej wsi nie wiem. Ale czemu za ogrodem, w tych zaroślach, go pochowałaś? Na normalnym cmentarzu nie można?

Niedomyślność Stefanii zaczynała irytować Jadwigę.

A niby gdzie z nim pójdę, jak już zdechł? spytała zniecierpliwiona. Przecież nie położę go na cmentarzu z chrześcijańskimi ludźmi. Za dobrze by mu było. Od zawsze wszystkich za ogrodem się chowało.

Pani Stefania ostrożnie usiadła na pniaku. Na łopatę w rękach Jadwigi starała się nie patrzeć. Zrobiło jej się słabo i nogi zmiękły.

Dajesz czadu, sąsiadko powiedziała w końcu. Wszystkich za ogrodem układasz! Wielu ci się uzbierało oprócz Staszka?

Pewnie niemało zamyśliła się ciotka Jadwiga. Przed Staszkiem miałam Michała. Spokojny z charakteru, ale złośliwy, jak mało kto. Czasem w nocy się podkradł, położył się obok a rano pościel cała mokra. O, jak go tłukłam! A jeszcze wcześniej był Szymek… ten był uległy, przytulny. Ale też, przyszła pora i zdechł. Sporo ich się przewinęło.

I z rozmachem wbiła łopatę w trawę, jakby stawiała kropkę.

Teraz wszyscy jednym rządkiem za ogrodem leżą! Staszek, Michał, Szymek… moje śliczności. Ale nic się nie martwię, Terenia już mi młodego na dniach załatwia. Myślisz, że na mój wiek zabraknie?

Co pomyślała Stefania, nie wiadomo, bo w tej chwili za plecami Jadwigi pojawił się sam Stanisław Wiktorowicz cały umorusany ziemią, zły jak sto diabłów.

Śmierci mi życzysz, ty stara kudło? wrzasnął na żonę. Zasypało mnie tam aż po uszy, krzyczałem, szamotałem się… Ledwo się wydostałem, a ty tu plotki rozpuszczasz!

Wyrwał jej łopatę i dodał:

Dawaj ten sprzęt! Idę po buty, muszę je odkopać… i ta butelczyna też została.

W tym momencie pani Stefania zsunęła się cichutko z pniaka i zemdlała. Dlatego ta mała buteleczyna z piwnicy z pewnością się przydała.